همسر: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←همسر) |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== همسر == | == همسر == | ||
همسر در اصطلاح بر [[شریک]] [[زندگی]] و به هر یک از [[زن]] یا شوهر اطلاق میشود<ref>علیاکبر دهخدا، لغتنامه، ج۱۴، واژه «همسر».</ref> و چون در [[اسلام]] رابطه [[زناشویی]] تنها از سه راه<ref>محمدحسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۸۶ ({{متن حدیث|سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَقُولُ: تَحِلُّ الْفُرُوجُ بِثَلَاثٍ نِكَاحٍ بِمِيرَاثٍ وَ نِكَاحٍ بِلَا مِيرَاثٍ وَ نِكَاحٍ بِمِلْكِ الْيَمِينِ}}).</ref> [[ازدواج]] دائم، [[ازدواج موقت]] و کنیزگیری<ref>واژه «کنیز» در اوستا با تعبیرهای «کنیا»، «کینین» و «کینیکا» و در زبان پهلوی با تعبیر «کنیک» نقل شده است. این کلمه ترکیبی از «کن» به معنای زن و «ییز» به عنوان پسوند تصغیر است و امروزه به معنای زن است و مجازاً به معنای خدمتکار استعمال میشود. معادل عربی آن جاریه (زن جوان) است (علیاکبر دهخدا، لغتنامه، ج۱۱، واژه «کنیز»). واژگان دیگری در زبان عرب مانند «امه»، «سریه»، «سبیه»، «وصیفه»، «قیان» یا «قینات» معادل واژه کنیز به کار رفته است (فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۱، ص۸۲).</ref> با شروط مربوط<ref>مقصود از کنیزگیری با شروط مربوط کنیزانی هستند که به دو صورت به عنوان همسر مطرح میشوند: الف) با فرزنددار شدن ام ولد نامیده شدهاند. ب) نخست آزاد شده و سپس به ازدواج درآمدهاند.</ref> امکان دارد<ref>گفتنی است این سه راه پیشنهادی راهکاری کلی است که اجرای هر یک از آنها وابسته به شرایط و تناسب زمان و مکان است؛ یعنی هرکدام در هر زمان و شرایطی که امکان داشت اجرا میشود، نه اینکه همه آنها در همه زمانها لازمالاجرا باشد برای مثال در زمان کنونی راه سوم اجرایی نیست.</ref>؛ واژه همسر در اینجا هر سه مورد را [[پوشش]] میدهد؛ چنانکه در بیان [[امیرمؤمنان]]{{ع}}<ref>ابوحنیفه نعمان بن محمد مغربی، دعائم الاسلام، ج۲، ص۲۴۶، ح۹۳۰؛ فضل الله بن علی راوندی، النوادر، ص۴۸... {{متن حدیث|لَا يَحِلُّ لِلْمُسْلِمِ تَزَوُّجُ الْأَمَةِ الْمُشْرِكَةِ (التَّزْوِيجُ بِالْأَمَةِ الْيَهُودِيَّةِ وَ لَا النَّصْرَانِيَّةِ)}}.</ref> و [[امام صادق]]{{ع}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۴۹۲، ح۴ ({{متن حدیث|سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} عَنِ الْحُرِّ يَتَزَوَّجُ الْأَمَةَ أَوْ عَبْدٍ يَتَزَوَّجُ حُرَّة...}}) (سند روایت معتبر است).</ref> نیز درباره عمل [[امام سجاد]]{{ع}}<ref>ابن شهرآشوب، | همسر در اصطلاح بر [[شریک]] [[زندگی]] و به هر یک از [[زن]] یا شوهر اطلاق میشود<ref>علیاکبر دهخدا، لغتنامه، ج۱۴، واژه «همسر».</ref> و چون در [[اسلام]] رابطه [[زناشویی]] تنها از سه راه<ref>محمدحسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۸۶ ({{متن حدیث|سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَقُولُ: تَحِلُّ الْفُرُوجُ بِثَلَاثٍ نِكَاحٍ بِمِيرَاثٍ وَ نِكَاحٍ بِلَا مِيرَاثٍ وَ نِكَاحٍ بِمِلْكِ الْيَمِينِ}}).</ref> [[ازدواج]] دائم، [[ازدواج موقت]] و کنیزگیری<ref>واژه «کنیز» در اوستا با تعبیرهای «کنیا»، «کینین» و «کینیکا» و در زبان پهلوی با تعبیر «کنیک» نقل شده است. این کلمه ترکیبی از «کن» به معنای زن و «ییز» به عنوان پسوند تصغیر است و امروزه به معنای زن است و مجازاً به معنای خدمتکار استعمال میشود. معادل عربی آن جاریه (زن جوان) است (علیاکبر دهخدا، لغتنامه، ج۱۱، واژه «کنیز»). واژگان دیگری در زبان عرب مانند «امه»، «سریه»، «سبیه»، «وصیفه»، «قیان» یا «قینات» معادل واژه کنیز به کار رفته است (فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۱، ص۸۲).</ref> با شروط مربوط<ref>مقصود از کنیزگیری با شروط مربوط کنیزانی هستند که به دو صورت به عنوان همسر مطرح میشوند: الف) با فرزنددار شدن ام ولد نامیده شدهاند. ب) نخست آزاد شده و سپس به ازدواج درآمدهاند.</ref> امکان دارد<ref>گفتنی است این سه راه پیشنهادی راهکاری کلی است که اجرای هر یک از آنها وابسته به شرایط و تناسب زمان و مکان است؛ یعنی هرکدام در هر زمان و شرایطی که امکان داشت اجرا میشود، نه اینکه همه آنها در همه زمانها لازمالاجرا باشد برای مثال در زمان کنونی راه سوم اجرایی نیست.</ref>؛ واژه همسر در اینجا هر سه مورد را [[پوشش]] میدهد؛ چنانکه در بیان [[امیرمؤمنان]]{{ع}}<ref>ابوحنیفه نعمان بن محمد مغربی، دعائم الاسلام، ج۲، ص۲۴۶، ح۹۳۰؛ فضل الله بن علی راوندی، النوادر، ص۴۸... {{متن حدیث|لَا يَحِلُّ لِلْمُسْلِمِ تَزَوُّجُ الْأَمَةِ الْمُشْرِكَةِ (التَّزْوِيجُ بِالْأَمَةِ الْيَهُودِيَّةِ وَ لَا النَّصْرَانِيَّةِ)}}.</ref> و [[امام صادق]]{{ع}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۴۹۲، ح۴ ({{متن حدیث|سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} عَنِ الْحُرِّ يَتَزَوَّجُ الْأَمَةَ أَوْ عَبْدٍ يَتَزَوَّجُ حُرَّة...}}) (سند روایت معتبر است).</ref> نیز درباره عمل [[امام سجاد]]{{ع}}<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب{{ع}}، ج۴، ص۱۶۲ ({{متن حدیث|أَنَّ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ أَعْتَقَ خَادِمَةً لَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا...}}).</ref> در مورد آزاد کردن کنیز و [[ازدواج]] با او و همچنین درباره [[مادر امام زمان]] پس از خریده شدن برای [[امام عسکری]]{{ع}}<ref>شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعه، ج۲، ص۴۲۳ ({{متن حدیث|... فَإِنَّهَا زَوْجَةُ أَبِي مُحَمَّدٍ...}}).</ref> واژگان «تزوّج» و «زوّجه» به کار رفته است. مقصود از [[همسرداری]] نیز [[معاشرت]] و تعامل همهجانبه [[زن]] و شوهر در محورهای گوناگون [[زندگی]] است<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۴۳.</ref>. | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۳
همسر از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: همسر در قرآن - همسر در معارف دعا و زیارات - همسر در معارف و سیره سجادی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
پروردگار حکیم همه موجودات بهویژه انسان را به صورت زوج آفرید، تا ثمره این زوجیت آرامش و سکونت باشد: ﴿وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾[۱] بدینسان خداوند در قرآن کریم میفرماید: ﴿هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ﴾[۲].[۳]
همسر
همسر در اصطلاح بر شریک زندگی و به هر یک از زن یا شوهر اطلاق میشود[۴] و چون در اسلام رابطه زناشویی تنها از سه راه[۵] ازدواج دائم، ازدواج موقت و کنیزگیری[۶] با شروط مربوط[۷] امکان دارد[۸]؛ واژه همسر در اینجا هر سه مورد را پوشش میدهد؛ چنانکه در بیان امیرمؤمنان(ع)[۹] و امام صادق(ع)[۱۰] نیز درباره عمل امام سجاد(ع)[۱۱] در مورد آزاد کردن کنیز و ازدواج با او و همچنین درباره مادر امام زمان پس از خریده شدن برای امام عسکری(ع)[۱۲] واژگان «تزوّج» و «زوّجه» به کار رفته است. مقصود از همسرداری نیز معاشرت و تعامل همهجانبه زن و شوهر در محورهای گوناگون زندگی است[۱۳].
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ «و از نشانههای او این است که از خودتان همسرانی برایتان آفرید تا کنار آنان آرامش یابید و میان شما دلبستگی پایدار و مهر پدید آورد؛ بیگمان در این، نشانههایی است برای گروهی که میاندیشند» سوره روم، آیه ۲۱.
- ↑ «آنها جامه شما و شما جامه آنهایید» سوره بقره، آیه ۱۸۷.
- ↑ بهشتی، سید مهدی، مقاله «همسر»، دانشنامه صحیفه سجادیه، ص ۵۳۵.
- ↑ علیاکبر دهخدا، لغتنامه، ج۱۴، واژه «همسر».
- ↑ محمدحسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۸۶ («سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) يَقُولُ: تَحِلُّ الْفُرُوجُ بِثَلَاثٍ نِكَاحٍ بِمِيرَاثٍ وَ نِكَاحٍ بِلَا مِيرَاثٍ وَ نِكَاحٍ بِمِلْكِ الْيَمِينِ»).
- ↑ واژه «کنیز» در اوستا با تعبیرهای «کنیا»، «کینین» و «کینیکا» و در زبان پهلوی با تعبیر «کنیک» نقل شده است. این کلمه ترکیبی از «کن» به معنای زن و «ییز» به عنوان پسوند تصغیر است و امروزه به معنای زن است و مجازاً به معنای خدمتکار استعمال میشود. معادل عربی آن جاریه (زن جوان) است (علیاکبر دهخدا، لغتنامه، ج۱۱، واژه «کنیز»). واژگان دیگری در زبان عرب مانند «امه»، «سریه»، «سبیه»، «وصیفه»، «قیان» یا «قینات» معادل واژه کنیز به کار رفته است (فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۱، ص۸۲).
- ↑ مقصود از کنیزگیری با شروط مربوط کنیزانی هستند که به دو صورت به عنوان همسر مطرح میشوند: الف) با فرزنددار شدن ام ولد نامیده شدهاند. ب) نخست آزاد شده و سپس به ازدواج درآمدهاند.
- ↑ گفتنی است این سه راه پیشنهادی راهکاری کلی است که اجرای هر یک از آنها وابسته به شرایط و تناسب زمان و مکان است؛ یعنی هرکدام در هر زمان و شرایطی که امکان داشت اجرا میشود، نه اینکه همه آنها در همه زمانها لازمالاجرا باشد برای مثال در زمان کنونی راه سوم اجرایی نیست.
- ↑ ابوحنیفه نعمان بن محمد مغربی، دعائم الاسلام، ج۲، ص۲۴۶، ح۹۳۰؛ فضل الله بن علی راوندی، النوادر، ص۴۸... «لَا يَحِلُّ لِلْمُسْلِمِ تَزَوُّجُ الْأَمَةِ الْمُشْرِكَةِ (التَّزْوِيجُ بِالْأَمَةِ الْيَهُودِيَّةِ وَ لَا النَّصْرَانِيَّةِ)».
- ↑ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۴۹۲، ح۴ («سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) عَنِ الْحُرِّ يَتَزَوَّجُ الْأَمَةَ أَوْ عَبْدٍ يَتَزَوَّجُ حُرَّة...») (سند روایت معتبر است).
- ↑ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب(ع)، ج۴، ص۱۶۲ («أَنَّ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ أَعْتَقَ خَادِمَةً لَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا...»).
- ↑ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعه، ج۲، ص۴۲۳ («... فَإِنَّهَا زَوْجَةُ أَبِي مُحَمَّدٍ...»).
- ↑ مقدسی، یدالله، سیره همسرداری امامان معصوم، ص ۴۳.