←مقدمه
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
نام و تبار همسران [[امام حسین]]{{ع}} چنین است: | |||
=== لیلا دختر ابومره ثقفی === | |||
{{اصلی|لیلا دختر ابومره ثقفی}} | |||
۱. [[لیلا دختر ابومرة بن عروة بن مسعود بن معتب ثقفی]]<ref>این لیلا برادر زاده امسعید است و امسعید دختر عروة بن مسعود همسر امیرمؤمنان{{ع}} است (در این باره به عنوان «همسران امیرمؤمنان»، شماره ۴ رجوع کنید).</ref> مادر حضرت اکبر [[شهید]] کربلاست که این نام را غالب مورخان ثبت کردهاند<ref>ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۳؛ علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۸۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۴۰؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۵؛ ابن عساکر، ترجمة الامام زین العابدین من تاریخ مدینة دمشق، تحقیق محمدباقر محمودی، ص۱۳-۱۴؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۵۴. ابومره و پدرش عروه از یاران پیامبر{{صل}} بودند (ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۷، ص۳۰۶، ترجمة أبومرة) و عروة بن مسعود از بزرگان مکه و طائف شمرده میشد و مشرکان قریش میگفتند چرا قرآن بر او نازل نشده است {{متن قرآن|لَوْلَا نُزِّلَ هَذَا الْقُرْآنُ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ}} [«و گفتند: چرا این قرآن بر مردی سترگ از این دو شهر (مکّه و طائف) فرو فرستاده نشد؟» سوره زخرف، آیه ۳۱] (ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۰۶۶؛ ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۴، ص۴۰۶).</ref>.” [[خلیفة بن خیاط]] (-۲۴۰ق) هم نام وی را «لیلا» یا «لبنی» ثبت کرده<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۴۵.</ref>؛ ولی [[مصعب بن عبدالله زبیری]] (-۲۳۶ق) نام مادر علیاکبر را با تردید [[آمنه]] یا لیلا ثبت کرده<ref>مصعب بن عبدالله زبیری، نسب قریش، ص۵۷.</ref>. [[ابنسعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱۰، ص۳۶۹.</ref> و در پی او خوارزمی و [[سبط ابنجوزی]] نام او را آمنه دختر [[ابومره]] ذکر کردهاند<ref>موفق بن احمد خوارزمی، مقتل الحسین، ج۱، ص۲۰۹؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۷۷.</ref>. [[ابن شهرآشوب]] نیز نام او را برّه بنت عروه آورده است<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۸۵.</ref> و به نظر میرسد چون [[ابومرة بن عروه]] نام پدرش بوده، نسخهبردار به [[اشتباه]] آن را «بره بنت عروه» ثبت کرده است. به گفته گروهی از مورخان<ref>مصعب بن عبدالله زبیری، نسب قریش، ص۵۷؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۴۵؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۳۴۳ (دارالکتب العلمیه)؛ موفق بن احمد خوارزمی، مقتل الحسین، ج۱، ص۲۰۹؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۷۷؛ ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۷، ص۳۰۶. ذیل «ابومره».</ref>، مادر [[لیلا]] میمونه دختر [[ابوسفیان بن حرب بن امیه]] است؛ ولی به گفته [[ابنسعد]]<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۴۰.</ref>، [[میمونه دختر ابوسفیان]] [[همسر]] [[عروة بن مسعود]] و مادر ابومره بوده است؛ یعنی میمونه مادر بزرگ پدری لیلا بود. به هر روی لیلا از سوی پدر به [[خاندان]] [[ثقیف]] و از سمت مادر یا مادربزرگ به [[بنیامیه]] انتساب دارد. | |||
نیای پدری او [[عروة بن مسعود ثقفی]] از افراد محبوب [[مکه]] و [[طائف]] شمرده میشد که در [[صلح حدیبیه]] به نمایندگی از [[قریش]] حضور و نقشی اساسی داشت. او در بازگشت [[پیامبر]]{{صل}} از طائف نزد وی رفت و [[مسلمان]] شد و در بازگشت به طائف با فراخواندن قومش به [[اسلام]] [[اذان]] گفت که با رها شدن تیری از سوی آنان به [[قتل]] رسید<ref>ابنعبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۰۶۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۴، ص۴۰۷.</ref>. پسرش ابومره خبر قتل پدرش را نزد پیامبر{{صل}} برد و مسلمان شد<ref>ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۷، ص۳۰۶، ش ۱۰۵۲۶.</ref>. لیلا که در این [[خانواده]] متولد شد، با لیاقت و پاکیزگیاش افتخار همسری [[امام حسین]]{{ع}} نصیبش شد و [[تربیت]] [[فرزندی]] مانند علیاکبر شهید کربلا از [[ایمان]] و شایستگی همهجانبه او حکایت میکند؛ چنانکه وصف معاویه درباره [[زیبایی]] علیاکبر که آن را به [[ارث]] بردن از [[بنیثقیف]] دانسته<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۸۶.</ref>، میتواند کنایه از زیبایی ظاهری مادرش لیلا باشد. | نیای پدری او [[عروة بن مسعود ثقفی]] از افراد محبوب [[مکه]] و [[طائف]] شمرده میشد که در [[صلح حدیبیه]] به نمایندگی از [[قریش]] حضور و نقشی اساسی داشت. او در بازگشت [[پیامبر]]{{صل}} از طائف نزد وی رفت و [[مسلمان]] شد و در بازگشت به طائف با فراخواندن قومش به [[اسلام]] [[اذان]] گفت که با رها شدن تیری از سوی آنان به [[قتل]] رسید<ref>ابنعبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۰۶۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج۴، ص۴۰۷.</ref>. پسرش ابومره خبر قتل پدرش را نزد پیامبر{{صل}} برد و مسلمان شد<ref>ابنحجر عسقلانی، الاصابه، ج۷، ص۳۰۶، ش ۱۰۵۲۶.</ref>. لیلا که در این [[خانواده]] متولد شد، با لیاقت و پاکیزگیاش افتخار همسری [[امام حسین]]{{ع}} نصیبش شد و [[تربیت]] [[فرزندی]] مانند علیاکبر شهید کربلا از [[ایمان]] و شایستگی همهجانبه او حکایت میکند؛ چنانکه وصف معاویه درباره [[زیبایی]] علیاکبر که آن را به [[ارث]] بردن از [[بنیثقیف]] دانسته<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۸۶.</ref>، میتواند کنایه از زیبایی ظاهری مادرش لیلا باشد. | ||
=== === | |||
۲. همسر دیگر ایشان [[مادر امام سجاد]]{{ع}} است که گزارشها درباره نام و نژاد ایشان متفاوت است. نام او را با [[اختلاف]]، [[حرار]]<ref>احمد بن ابییعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۷؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[غزاله]]<ref>احمد بن ابییعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص٢۴٧؛ ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۴؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۲۹؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص٣۴٧. این نام را امام حسین{{ع}} بر او نهاده بود (ابنتغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹).</ref>، [[سلامه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۱، ص۳۶۱؛ ابنتغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹.</ref>، سُلافه<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الأشراف، ج۳، ص۱۴۶؛ ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۴ (با تعبیر «و یقال»)؛ سبط ابنجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۹۱؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۱۸۹؛ ابنخلکان، وفیات الاعیان، ج٣، ص۲۶۷.</ref>، [[خوله]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۱۸۹.</ref>، [[شاهزنان]]<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۵-۱۳۷؛ همو، المقنعه، ص۴۷۲؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۷۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۱۸۹؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۸۲؛ شهید اول، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیه، ج۲، ص۱۲.</ref>، [[جهانشاه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶۷.</ref>، [[شهربانو]]<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref>، [[شهربانویه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶٧؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۰۷؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۷؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب فی آل ابیطالب، ج۴، ص۱۷۵.</ref>، [[جهان بانویه]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب{{ع}}، ج۴، ص۱۸۹.</ref>، جدا<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، حُلوه<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، شاهآفرید<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، امولد سِندیه<ref>ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۴ (با تعبیر و «یقال»)؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابنتغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹.</ref> و کیهانبانویه<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref> ذکر کردهاند که این آخرین نام به معنای «بزرگ [[زنان]] [[دنیا]] و [[آخرت]]» است و چون این تعبیر برای حضرت [[فاطمه دختر پیامبر]]{{صل}} به کار میرفت اسم [[مادر امام سجاد]] را «سیدة البلد» گفتهاند که به فارسی به معنای شهربانو است<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>. | ۲. همسر دیگر ایشان [[مادر امام سجاد]]{{ع}} است که گزارشها درباره نام و نژاد ایشان متفاوت است. نام او را با [[اختلاف]]، [[حرار]]<ref>احمد بن ابییعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۷؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، [[غزاله]]<ref>احمد بن ابییعقوب یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص٢۴٧؛ ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۴؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۲۹؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص٣۴٧. این نام را امام حسین{{ع}} بر او نهاده بود (ابنتغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹).</ref>، [[سلامه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۱، ص۳۶۱؛ ابنتغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹.</ref>، سُلافه<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل انساب الأشراف، ج۳، ص۱۴۶؛ ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۴ (با تعبیر «و یقال»)؛ سبط ابنجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۹۱؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۱۸۹؛ ابنخلکان، وفیات الاعیان، ج٣، ص۲۶۷.</ref>، [[خوله]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۱۸۹.</ref>، [[شاهزنان]]<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۵-۱۳۷؛ همو، المقنعه، ص۴۷۲؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۷۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۱۸۹؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۸۲؛ شهید اول، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیه، ج۲، ص۱۲.</ref>، [[جهانشاه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶۷.</ref>، [[شهربانو]]<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۴۱.</ref>، [[شهربانویه]]<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶-۴۶٧؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۰۷؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۳۷؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن شهرآشوب، مناقب فی آل ابیطالب، ج۴، ص۱۷۵.</ref>، [[جهان بانویه]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب{{ع}}، ج۴، ص۱۸۹.</ref>، جدا<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، حُلوه<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، شاهآفرید<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>، امولد سِندیه<ref>ابنقتیبه، المعارف، ص۲۱۴ (با تعبیر و «یقال»)؛ ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷؛ ابنتغری، النجوم الظاهره، ج۱، ص۲۲۹.</ref> و کیهانبانویه<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref> ذکر کردهاند که این آخرین نام به معنای «بزرگ [[زنان]] [[دنیا]] و [[آخرت]]» است و چون این تعبیر برای حضرت [[فاطمه دختر پیامبر]]{{صل}} به کار میرفت اسم [[مادر امام سجاد]] را «سیدة البلد» گفتهاند که به فارسی به معنای شهربانو است<ref>ابنفندق بیهقی، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷.</ref>. | ||