کعبه: تفاوت میان نسخهها
←بنای کعبه
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۷۰: | خط ۷۰: | ||
==[[بنای کعبه]]== | ==[[بنای کعبه]]== | ||
===بازسازی کعبه=== | ===بازسازی کعبه=== | ||
==ساختمان کعبه== | |||
=== ارکان کعبه === | |||
چهار زاویه کعبه به چهار «رکن» مشهور است. رکن شرقی (رکن [[حجر الاسود]])، رکن شمالی (رکن عراقی)، رکن غربی (رکن مغربی)، رکن جنوبی ([[رکن یمانی]]). هرگاه واژه رکن بدون پسوند به کار رود، مقصود از آن رکنی است که [[حجرالاسود]] در آن است. مسیر [[طواف]]، از رکن حجر الاسود آغاز میشود، سپس به رکن عراقی میرسد، پس از آن به رکن شامی و سپس به رکن یمانی و آنگاه باز به رکن حجرالاسود میرسد و همین جا یک شوط پایان مییابد. | |||
از میان این چهار رکن، [[فضیلت]] رکن یمانی و رکن [[اسود]] از دو رکن دیگر بیشتر است؛ چنان که [[روایات]] زیادی از [[شیعه]] و [[سنی]] درباره فضیلت و اهمیت این دو رکن نقل شده است. در روایتی از [[امام باقر]]{{ع}} نقل شده است که فرمود: {{متن حدیث|كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} لَا يَسْتَلِمُ إِلَّا الرُّكْنَ الْأَسْوَدَ وَ الْيَمَانِيَّ ثُمَّ يُقَبِّلُهُمَا وَ يَضَعُ خَدَّهُ عَلَيْهِمَا}}<ref>کافی، ج۴، ص۴۰۸، ش۸.</ref>؛ «[[رسول خدا]]{{صل}} دو رکن یمانی و اسود را استلام میکرد و آنها را میبوسید و صورتش را بر آنها مینهاد». [[ابو مریم]] نقل کرده است که همراه امام باقر{{ع}} طواف میکردم. در هر دوری که میزد، رکن یمانی را استلام میکرد و میفرمود: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ تُبْ عَلَيَّ حَتَّى أَتُوبَ وَ اعْصِمْنِي حَتَّى لَا أَعُودَ}}<ref>کافی، ج۴، ص۴۰۹.</ref>. | |||
در روایتی دیگر از [[امام صادق]]{{ع}} آمده است که {{متن حدیث|الرُّكْنُ الْيَمَانِيُّ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ، لَمْ يُغْلِقْهُ اللَّهُ مُنْذُ فَتَحَهُ}}<ref>کافی، ج۴، ص۴۰۹.</ref>؛ «رکن یمانی دری از درهای [[بهشت]] است و از روزی که گشوده شده، بسته نشده است». همچنین رکن یمانی از جاهایی است که [[دعا]] در آنجا به [[اجابت]] میرسد. به نقل از رسول خدا{{صل}} آمده است که فرمود: {{متن حدیث|مسح الحجر و الركن اليماني يحط الخطايا حطا}}؛ «مسح حجرالاسود و رکن یمانی، [[گناهان]] [[انسان]] را [[پاک]] میکند». | |||
بنا به مشهور، محلی که برای [[فاطمه بنت اسد]] شکافته شد تا به درون کعبه رود و فرزندش [[علی بن ابی طالب]] را به [[دنیا]] آورد، در کنار رکن یمانی بوده است، اما به دلیل بازسازیهایی که در دیوار کعبه صورت گرفته، هیچ اثری از محل ورود این بانوی بزرگوار بر کعبه دیده نمیشود<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، ص۹۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۹۹.</ref> | |||
=== داخل کعبه === | |||
کفِ [[خانه خدا]] از سطح [[مسجد الحرام]]، دو متر بلندتر است و سطح آن از الواح مرمر فرش شده است. داخل کعبه، روبروی باب، محرابی است که [[حضرت رسول]]{{صل}} در آنجا [[نماز]] خوانده است. محل تولد [[حضرت علی]]{{ع}} در گوشه غربی [[خانه]]، سمت راست در خانه، با ساختمان کوچکی که تقریباً دو ذرع در دو ذرع دیوارش تا سقف بالا رفته، مشخص است. در شمال این خانه، محلی است به نام باب التوبه که از آنجا به بام کعبه بالا میروند. این در را باب علی هم میگویند. | |||
[[نماز خواندن]] داخل کعبه به هر جهت که باشد رو به [[قبله]] است. سنگی سرخ رنگ در داخل کعبه و کف آن قرار دارد. [[پیامبر]] و امامانی که داخل کعبه شدهاند بر روی آن سنگ نماز خواندهاند<ref>حج و عمره در قرآن و حدیث، محمدی ری شهری، دارالحدیث، ص۱۰۱.</ref>. | |||
کعبه دو سقف دارد. ارتفاع داخل تا سقف اول که موازی در کعبه است حدود ۵/۸ متر و ارتفاع داخلی کعبه از کف تا سقف دوم حدود ۹ متر است<ref>شفاء الغرام، فاسی المکی، ج۱، ص۱۸۰.</ref>. برای روشن ساختن سقف دوم کعبه، چهار روزنه تعبیه شده که به وسیله سنگهای مرمری به نام «بلق» [[تزیین]] گردیدهاند. این سنگها را برای [[عبدالله بن زبیر]] از [[صنعای یمن]] آورده بودند. | |||
بام کعبه را نیز با سنگهای مرمر پوشانیدهاند. اندازه اضلاع درونی کعبه به این شرح است: از گوشه [[حجر الاسود]] تا گوشه شامی ۸۰/۷ متر، و فاصله میان [[رکن یمانی]] و رکن [[حجرالاسود]] ۵/۶ متر است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، مشعر، ص۷۷.</ref>. از ابتدای ساخت کعبه توسط [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}، [[قبائل]]، [[طوایف]]، [[پادشاهان]] و افراد مختلفی، هدایایی را برای [[نصب]] در کعبه ارسال میکردهاند. نخستین هدایایی که درون آن آویزان گردید، دو شاخ گوسفند یا قوچ بود که گفته میشد همان شاخهای ذبیح ابراهیم{{ع}} است. این دو شاخ در دوران «[[عبدالله بن زبیر]]» از بین رفته است<ref>اخبار مکه، ازرقی، ص۱۷۶.</ref>. در دوران [[اسلامی]]، تقدیم [[هدایا]] افزایش یافت و «[[عمر بن خطاب]]»، [[خلیفه]] وقت پس از فتح «[[مداین]]»، دو نیم ماه زرین که برای او فرستاده بودند را در کعبه آویخت. پس از وی [[خلفای اموی]] و [[عباسی]] از جمله «[[عبدالملک بن مروان]]، [[ولید بن عبدالملک]]، [[سفاح]] و [[هارون]]» نیز هدایایی تقدیم داشتهاند که طی سالیان دراز همواره [[زینت]] بخش کعبه بوده است. | |||
هم اکنون در درون کعبه سه ستون چوبی منبتکاری شده از چوب عود وجود دارد که قطر هر یک ۲۵ سانتیمتر است. دیوارهای داخلی با حریر قرمز و سقف آن با پردههای [[زیبا]] پوشیده شده و روی آنها اسامی [[پروردگار]] و عباراتی چون {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}، {{متن قرآن|مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ}} نوشته شده است. اکنون در طول هر سال دوبار، درون کعبه را با «آب [[زمزم]]» و «گلاب قمصر» کاشان شستشو میدهند. به گفته «[[متقی]] الهندی» [[پیامبر]]{{صل}} برای نخستین بار به هنگام [[فتح مکه]] پس از [[شکستن بتها]] و از بین بردن تصاویر نقش شده بر [[دیوار]]، داخل [[خانه]] را با آب زمزم شستشو دادند<ref>کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، متقی هندی، ج۵، ص۲۹۹.</ref> که این رسم تا کنون پابرجاست. | |||
ورود به کعبه و [[خواندن نماز]] در آن [[فضیلت]] فراوانی دارد و در این باره از سوی پیامبر{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} سفارشهای فراوانی شده است<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۴۷۳.</ref>. | |||
=== دیوار کعبه === | |||
دیوار کعبه از بیرون با سنگهای حجاری شده کبود رنگ که به آنها صما گفته میشود ساخته شده و از درون با سنگهای مرمر سیاه که پارهای از آنها منقوش و پارهای از دوره شاهان (بنی قلادون [[مصر]]) در آن به یادگار گذاشته شده، بنا گردیده است. | |||
ارتفاع دیوارها از سطح [[مسجدالحرام]] ۸۵/۱۴ متر و طول ضلعی که باب [[بیت]] در آن قرار دارد ۵۸/۱۱ متر و طول ضلعی که ناودان در آن است ۲۲/۱۰ متر میباشد. در زاویه دیوارها، ارکان کعبه (رکن [[حجرالاسود]]، رکن عراقی، رکن شامی، [[رکن یمانی]]) قرار دارد. حجرالاسود به ارتفاع یک متر و نیم از سطح مسجدالحرام به دیوار کعبه چسبیده است. در قسمت پایین دیوار کعبه، سنگ نمای کم عرضی وجود دارد که از [[دیوار]]، مقداری جلوتر است، آن را شاذروان میگویند. | |||
این که چرا دیوارهای کعبه این همه مرتفع ساخته شده، شاید برای این باشد که شاخص برای دیده اطرافیان باشد. شاید هم برای این باشد که در صبح و عصر برای [[طواف]] کنندگان، مانع از تابش [[خورشید]] و [[آفتاب]] سوزان، لااقل در قسمتی از دایره طواف بوده و بر آنها [[سایه]] افکند. یا شاید برای این است که چون [[خانه خدا]] است، باید از دیگر بناها مرتفعتر باشد. در روایتی [[امام پنجم]]{{ع}} میفرماید: برای احدی سزاوار نیست که [[خانه]] خود را از [[خانه کعبه]] مرتفعتر بنا کند<ref>علل الشرایع (به نقل از راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۸۱).</ref>. | |||
برای برخی این سؤال مطرح است که چرا کعبه به عنوان بهترین بقعه روی [[زمین]]، این همه ساده ساخته شده است؟ پاسخ گفتهاند: برای این که اگر [[خدا]] دستور میداد خانه او را به جای سنگهای کبود رنگ کم [[ارزش]]، از سنگها و جواهرات گرانبها مانند زمرد سبز، یاقوت سرخ، [[عقیق]] [[یمنی]]، برلیان، طلای سرخ و... بنا کنند، [[مردم]] ظاهربین، از [[حکمت]] و [[اسرار]] [[حج]] بر کنار میماندند<ref>راهنمای حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۱۸۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۴۹۶.</ref> | |||
=== سنگ سرخ === | |||
«رخامة الحمراء» سنگی است سرخ رنگ که در داخل کعبه و کف آن قرار دارد. [[پیامبر]] و امامانی که داخل کعبه شدهاند بر روی آن سنگ [[نماز]] خواندهاند. در [[روایات]] نیز آمده است وقتی وارد کعبه شدید، بر روی سنگ سرخ دو رکعت نماز بخوانید. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: هرگاه خواستی وارد کعبه شوی، پیش از ورود [[غسل]] کن و با کفش وارد نشو... سپس بین دو ستون بر روی سنگ سرخ، دو رکعت نماز بخوان، در رکعت اول [[سوره]] [[حم سجده]] و در رکعت دوم به تعداد آیههای آن از [[قرآن]] بخوان<ref>حج و عمره در قرآن حدیث، محمدی ری شهری، دارالحدیث، ص۱۰۱.</ref>. | |||
[[معاویه بن عمار]] میگوید: [[امام کاظم]]{{ع}} را دیدم که وارد کعبه شد و بر سنگ سرخ دو رکعت نماز گزارد<ref>حج و عمره در قرآن حدیث، محمدی ری شهری، دارالحدیث، ص۱۰۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۵۷۹.</ref> | |||
=== مُستَجار === | |||
«مستجار» به قسمتی از دیوار پشت [[کعبه]] و کنار رکن یمانی گفته میشود. این مکان [[شاهد]] حادثهای عظیم بوده و به عظمت و [[قدرت الهی]] برای ورود [[فاطمه بنت اسد]]{{ع}}، مادر [[مولود کعبه]] (علی{{ع}}) شکافته شد. [[خداوند متعال]] این افتخار بزرگ را تنها نصیب [[شیعه]] ساخت که [[امام]] و پیشوای او در بهترین مکانهای [[دنیا]] متولد گردید. در [[شفاء]] الغرام آمده است: از این رو به این مکان مستجار گفتهاند که پناه گیرنده به آن، چون «مستجار من [[ذنوب]]» است و [[گناه]] وی ریخته میشود. چون بعضی از [[صحابه رسول خدا]]{{صل}} به این مکان [[التزام]] میجستهاند به نام «مُلتَزَم و متعوذ» نیز معروف است<ref>شفاء الغرام، فاسی المکی، ج۱، ص۳۱۷.</ref>. چون پشت باب الکعبه است به آن «دبر الکعبه» هم میگویند. | |||
زمانی که [[خانه کعبه]] دو در داشت، در دیگر آن در کنار مستجار بود که مسدود شد. اینجا نیز از مکانهای [[استجابت دعا]] است. در برخی از [[احادیث]] به ملتزم هم تعبیر شده است<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۸۷۹.</ref>. | |||
===[[حطیم]]=== | |||
==[[امنیت]] در [[حرم]]== | ==[[امنیت]] در [[حرم]]== | ||