←احادیث مرتبط با آیه
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
== [[احادیث]] مرتبط با [[آیه]] == | == [[احادیث]] مرتبط با [[آیه]] == | ||
در منابع معتبر [[تفسیری]] و [[روایی]] [[احادیث]] صحیحی از [[ائمه هدی]]{{عم}} و برخی [[صحابه]] همچون [[ابن عباس]] نقل شده که [[شأن نزول آیه]] را [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} میدانند. | در منابع معتبر [[تفسیری]] و [[روایی]] فریقین، [[احادیث]] صحیحی از [[ائمه هدی]]{{عم}} و برخی [[صحابه]] همچون [[ابن عباس]] نقل شده که [[شأن نزول آیه]] را [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} میدانند. | ||
=== [[روایات امام سجاد]]{{ع}} === | |||
=== احادیث شیعه === | |||
==== [[روایات امام سجاد]]{{ع}} ==== | |||
'''[[روایت]] اول''' | |||
{{متن حدیث|عن السّجّاد{{ع}}: أَوَّلُ مَنْ شَرَی نَفْسَهُ لِلَّهِ عَلِیُّبْنُأَبِیطَالِبِ{{ع}} کَانَ الْمُشْرِکُونَ یَطْلُبُونَ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} فَقَامَ مِنْ فِرَاشِه.}} | {{متن حدیث|عن السّجّاد{{ع}}: أَوَّلُ مَنْ شَرَی نَفْسَهُ لِلَّهِ عَلِیُّبْنُأَبِیطَالِبِ{{ع}} کَانَ الْمُشْرِکُونَ یَطْلُبُونَ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} فَقَامَ مِنْ فِرَاشِه.}} | ||
[[امام سجاد]]{{ع}} میفرمایند: اوّلین کسی که [[جان]] خود را [در راه [[رضای خدا]]] فروخت (دست از جان خود شست)، علیّبنابیطالب{{ع}} بود. [[مشرکین]] [وقتی [[پیامبر]]{{صل}} را در بستر خود ندیدند] در پی [[[قتل]]] [[رسولخدا]]{{صل}} رفتند و علی{{ع}} از بستر پیامبر{{صل}} برخاست. <ref>المناقب، ج۲، ص۶۴؛ حاکم حسکانی، شواهدالتنزیل، ج۱، ص۱۳۰؛ فیه: «لله عزوجل» زیادهًْ و «کان المشرکون... فراشه» محذوفٌ.</ref> | [[امام سجاد]]{{ع}} میفرمایند: اوّلین کسی که [[جان]] خود را [در راه [[رضای خدا]]] فروخت (دست از جان خود شست)، علیّبنابیطالب{{ع}} بود. [[مشرکین]] [وقتی [[پیامبر]]{{صل}} را در بستر خود ندیدند] در پی [[[قتل]]] [[رسولخدا]]{{صل}} رفتند و علی{{ع}} از بستر پیامبر{{صل}} برخاست. <ref>المناقب، ج۲، ص۶۴؛ حاکم حسکانی، شواهدالتنزیل، ج۱، ص۱۳۰؛ فیه: «لله عزوجل» زیادهًْ و «کان المشرکون... فراشه» محذوفٌ.</ref> | ||
'''روایت دوم''' | |||
{{متن حدیث|عن لسّجّاد{{ع}}- نَزَلَتْ فِی عَلِیٍّ{{ع}} حِینَ بَاتَ عَلَی فِرَاشِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}}}}} | {{متن حدیث|عن لسّجّاد{{ع}}- نَزَلَتْ فِی عَلِیٍّ{{ع}} حِینَ بَاتَ عَلَی فِرَاشِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}}}}} | ||
امام سجاد{{ع}} میفرمایند: این [[آیه]]، در [[شأن حضرت علی]]{{ع}} هنگامیکه در بستر رسولخدا{{صل}} خوابید، نازل شده است.<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۱۹، ص۵۴، الأمالی للطوسی، ص۴۴۶ و ج۳۶، ص۴۲</ref> | امام سجاد{{ع}} میفرمایند: این [[آیه]]، در [[شأن حضرت علی]]{{ع}} هنگامیکه در بستر رسولخدا{{صل}} خوابید، نازل شده است.<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۱۹، ص۵۴، الأمالی للطوسی، ص۴۴۶ و ج۳۶، ص۴۲</ref> | ||
=== روایت [[امام عسکری]] از [[امام هادی]]{{ع}} === | ==== روایت [[امام عسکری]] از [[امام هادی]]{{ع}} ==== | ||
{{متن حدیث|عن الهادی{{ع}}:- السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ{{ع}} وَ سَیِّدَ الْوَصِیِّین... أَنْتَ لَمَّا أَبَاتَکَ النَّبِیُّ{{صل}} وَ أَمَرَکَ أَنْ تَضْجَعَ فِی مَرْقَدِهِ وَاقِیاً لَهُ بِنَفْسِکَ أَسْرَعْتَ إِلَی إِجَابَتِهِ مُطِیعاً وَ لِنَفْسِکَ عَلَی الْقَتْلِ مُوَطِّناً فَشَکَرَ اللَّهُ تَعَالَی طَاعَتَکَ وَ أَبَانَ عَنْ جَمِیلِ فِعْلِکَ بِقَوْلِهِ جَلَّ ذِکْرُهُ {{متن قرآن| وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ.}}}} | {{متن حدیث|عن الهادی{{ع}}:- السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ{{ع}} وَ سَیِّدَ الْوَصِیِّین... أَنْتَ لَمَّا أَبَاتَکَ النَّبِیُّ{{صل}} وَ أَمَرَکَ أَنْ تَضْجَعَ فِی مَرْقَدِهِ وَاقِیاً لَهُ بِنَفْسِکَ أَسْرَعْتَ إِلَی إِجَابَتِهِ مُطِیعاً وَ لِنَفْسِکَ عَلَی الْقَتْلِ مُوَطِّناً فَشَکَرَ اللَّهُ تَعَالَی طَاعَتَکَ وَ أَبَانَ عَنْ جَمِیلِ فِعْلِکَ بِقَوْلِهِ جَلَّ ذِکْرُهُ {{متن قرآن| وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ.}}}} | ||
[[[امام عسکری]]{{ع}} از پدرش نقل میکنند که ایشان در [[روز غدیر]] [[أمیرالمؤمنین]] را اینگونه [[زیارت]] مینمود:[[ سلام]] بر تو ای امیرمؤمنین! و ای [[سرور]] [[اوصیاء]]!..». آنگاه که پیامبر{{صل}} تو را امر فرمود که شب در بسترش دراز بکشی و جانت را برای [[محافظت]] از ایشان سپرگردانی، تو خواسته ایشان را به [[سرعت]] [[اجابت]] نمودی و خودت را برای کشتهشدن آماده کردی. پس [[خداوند متعال]]، با بیان این آیه {{متن قرآن| وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ}} [[فرمانبری]] تو را قدر نهاد و [[زیبایی]] کارت را واضح و آشکار نمود. <ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۹۷، ص۳۶۷</ref> | [[[امام عسکری]]{{ع}} از پدرش نقل میکنند که ایشان در [[روز غدیر]] [[أمیرالمؤمنین]] را اینگونه [[زیارت]] مینمود:[[ سلام]] بر تو ای امیرمؤمنین! و ای [[سرور]] [[اوصیاء]]!..». آنگاه که پیامبر{{صل}} تو را امر فرمود که شب در بسترش دراز بکشی و جانت را برای [[محافظت]] از ایشان سپرگردانی، تو خواسته ایشان را به [[سرعت]] [[اجابت]] نمودی و خودت را برای کشتهشدن آماده کردی. پس [[خداوند متعال]]، با بیان این آیه {{متن قرآن| وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ}} [[فرمانبری]] تو را قدر نهاد و [[زیبایی]] کارت را واضح و آشکار نمود. <ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۹۷، ص۳۶۷</ref> | ||
=== [[روایت]] امام [[باقر]]{{ع}} === | ==== [[روایت]] امام [[باقر]]{{ع}} ==== | ||
{{متن حدیث|عن الباقر{{ع}}: نَزَلَتْ فِی عَلِیِّبْنِأَبِیطَالِبٍ{{ع}} حِینَ بَذَلَ نَفْسَهُ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ{{صل}} لَیْلَهًَْ اضْطَجَعَ عَلَی فِرَاشِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} لَمَّا طَلَبَتْهُ کُفَّارُ قُرَیْشٍ.}} | {{متن حدیث|عن الباقر{{ع}}: نَزَلَتْ فِی عَلِیِّبْنِأَبِیطَالِبٍ{{ع}} حِینَ بَذَلَ نَفْسَهُ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ{{صل}} لَیْلَهًَْ اضْطَجَعَ عَلَی فِرَاشِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} لَمَّا طَلَبَتْهُ کُفَّارُ قُرَیْشٍ.}} | ||
[[امام باقر]]{{ع}} میفرمایند: این [[آیه]] در [[شأن]] علیّبنابیطالب{{ع}} نازل شد؛ زمانیکه جانش را در [[راه خدا]] و رسولش [[فدا]] کرد؛ همان شبی که [[کافران]][[ قریش]] به دنبال [[رسولخدا]]{{صل}} بودند و او در بستر حضرت [برای [[حفظ جان]] ایشان] به پهلو دراز کشید. <ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۱۹، ص۷۸؛ العیاشی، ج۱، ص۱۰۱.</ref> | [[امام باقر]]{{ع}} میفرمایند: این [[آیه]] در [[شأن]] علیّبنابیطالب{{ع}} نازل شد؛ زمانیکه جانش را در [[راه خدا]] و رسولش [[فدا]] کرد؛ همان شبی که [[کافران]][[ قریش]] به دنبال [[رسولخدا]]{{صل}} بودند و او در بستر حضرت [برای [[حفظ جان]] ایشان] به پهلو دراز کشید. <ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۱۹، ص۷۸؛ العیاشی، ج۱، ص۱۰۱.</ref> | ||
=== [[روایت]] [[علی بن ابراهیم]] === | ==== [[روایت]] [[علی بن ابراهیم]] ==== | ||
{{متن حدیث|عن علیّبنإبراهیم: ذَاکَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ{{ع}}}} | {{متن حدیث|عن علیّبنإبراهیم: ذَاکَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ{{ع}}}} | ||
علیبنابراهیم میگوید: منظور، از این [[آیه]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، است. <ref>علی بن ابراهیم القمی، ج۱، ص۷۰</ref> | علیبنابراهیم میگوید: منظور، از این [[آیه]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، است.<ref>علی بن ابراهیم القمی، ج۱، ص۷۰</ref> | ||
=== روایت [[ابن عباس]] === | ==== روایت [[ابن عباس]] ==== | ||
{{متن حدیث|ابنعباس:- إِنَّ النَّبِیَّ{{صل}} أَمَرَ عَلِیّاً{{ع}} أَنْ یَنَامَ عَلَی فِرَاشِهِ فَانْطَلَقَ النَّبِیُّ{{صل}} برد {بِبُرْدٍ} أَخْضَرَ لِرَسُولِ اللَّهِ{{صل}} فَقَالَ بَعْضُهُمْ شُدُّوا عَلَیْهِ فَقَالُوا: الرَّجُلُ نَائِمٌ، وَ لَوْ کَانَ یُرِیدُ أَنْ یَهْرُبَ لَفَعَلَ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَامَ عَلِیٌّ{{ع}} فَأَخَذُوهُ فَقَالُوا: أَیْنَ صَاحِبُکَ؟ فَقَالَ: مَا أَدْرِی. فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی فِی عَلِیٍّ{{ع}} حِینَ نَامَ عَلَی الْفِرَاشِ {{متن قرآن| وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ}}}} | {{متن حدیث|ابنعباس:- إِنَّ النَّبِیَّ{{صل}} أَمَرَ عَلِیّاً{{ع}} أَنْ یَنَامَ عَلَی فِرَاشِهِ فَانْطَلَقَ النَّبِیُّ{{صل}} برد {بِبُرْدٍ} أَخْضَرَ لِرَسُولِ اللَّهِ{{صل}} فَقَالَ بَعْضُهُمْ شُدُّوا عَلَیْهِ فَقَالُوا: الرَّجُلُ نَائِمٌ، وَ لَوْ کَانَ یُرِیدُ أَنْ یَهْرُبَ لَفَعَلَ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَامَ عَلِیٌّ{{ع}} فَأَخَذُوهُ فَقَالُوا: أَیْنَ صَاحِبُکَ؟ فَقَالَ: مَا أَدْرِی. فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی فِی عَلِیٍّ{{ع}} حِینَ نَامَ عَلَی الْفِرَاشِ {{متن قرآن| وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ}}}} | ||
[[ابنعباس]] میگوید: [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به علی{{ع}} [[فرمان]] داد که در بستر ایشان بخوابد و [[پیامبر]]{{صل}} رفت. علی بُرد سبز پیامبر{{صل}} را بر خود کشید و خوابید. برخی از [[دشمنان]] گفتند: «[[حمله]] کنید». برخی دیگر گفتند: «اکنون که خوابیده است و اگر میخواست بگریزد تا کنون گریخته بود». و چون صبح شد علی{{ع}} برخاست. او را گرفتند و گفتند: «همراهت کجاست»؟ گفت: «نمیدانم» و [[خداوند متعال]] در مورد [[خوابیدن]] علی{{ع}} در بستر پیامبر{{صل}} این آیه را نازل فرمود: {{متن قرآن| وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ}} <ref>روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۱۰۷</ref>.<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۲، ص۱۰۸ </ref> | [[ابنعباس]] میگوید: [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به علی{{ع}} [[فرمان]] داد که در بستر ایشان بخوابد و [[پیامبر]]{{صل}} رفت. علی بُرد سبز پیامبر{{صل}} را بر خود کشید و خوابید. برخی از [[دشمنان]] گفتند: «[[حمله]] کنید». برخی دیگر گفتند: «اکنون که خوابیده است و اگر میخواست بگریزد تا کنون گریخته بود». و چون صبح شد علی{{ع}} برخاست. او را گرفتند و گفتند: «همراهت کجاست»؟ گفت: «نمیدانم» و [[خداوند متعال]] در مورد [[خوابیدن]] علی{{ع}} در بستر پیامبر{{صل}} این آیه را نازل فرمود: {{متن قرآن| وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ}} <ref>روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۱۰۷</ref>.<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۲، ص۱۰۸ </ref> | ||
=== احادیث اهل سنت === | |||
در [[شرح نهج البلاغه]] ج ۳ ص۲۷۰ چنین آمده که [[ابو جعفر اسکافی]] گفته: [[داستان]] در بستر [[رسول اکرم]]{{صل}} [[خوابیدن]] [[حضرت على]]{{ع}}، به [[تواتر]][[ ثابت]] شده و جز شخص دیوانه یا بىدین کسی آن را [[انکار]] نمیکند و همه [[مفسرین]] [[روایت]] نمودهاند که [[آیه]] {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي}} تا آخر آیه در شب خوابیدن حضرت على{{ع}} جاى [[حضرت رسول]]{{صل}} و درباره على{{ع}} نازل شده است. | |||
ثعلبى در تفسیرش روایت کرده که: چون [[پیامبر خدا]]{{صل}} [[اراده]] [[هجرت]] به سوى [[مدینه]] کرد، على{{ع}} را در [[مکه]] به جاى خود گذارد تا دیون [[پیامبر]] و ودایعى که [[خدمت]] حضرت گذارده بودند، رد کند؛ و در شب خروج به سوى [[غار]]، در حالی که [[مشرکین]] اطراف [[خانه]] را گرفته و قصد کشتن حضرت را داشتند، به على امر فرمود که در بستر او بخوابد، از این رو امر کرد: بُرد سبز حضرمى مرا به خود بپیچ و در بستر من بخواب، [[یقین]] بدان که از ناحیه مشرکین به تو آسیبى نخواهد رسید. انشاء [[اللّه]]. على{{ع}} به دستور حضرت عمل کرد و در نتیجه [[خداوند]] به [[جبرئیل]] و [[میکائیل]] وحى فرستاد که: من بین شما، برادرى افکندم و عمر یکى از شما دو نفر، طولانیتر از دیگرى است؛ اینک کدامیک از شما [[برادر]] خود را بر خود مقدم میدارد؟ هر دو طول زندگى را برای خود [[اختیار]] نمودند، سپس خداوند وحى فرستاد که: چرا شما مثل على{{ع}} نبودید، من بین او و محمّد{{صل}} [[عقد]] برادرى بستم، او در جاى [[پیغمبر]] خوابید و [[جان]] خود را براى [[فدا]] نمودن آماده ساخت و او را بر خود مقدّم داشت، فرود آیید و او را از دست [[دشمنان]] [[حفظ]] کنید. هر دو فرود آمدند،[[ جبرئیل]] نزد سر حضرت على{{ع}} و میکائیل نزد پاى او نشستند، جبرئیل بانگ زد: بخّ بخّ من مثلک یا علىّ! یباهى اللّه تبارک و تعالى بک الملائکة. ([[مبارک]] باد! مبارک باد! کیست مانند تو اى على که [[خداوند]] به وجود تو بر [[ملائکه]] [[مباهات]] فرماید) و در حالی که [[پیامبر خدا]]{{صل}}، روانه [[مدینه]] بود، خداوند این [[آیه]] را در [[شأن]] على{{ع}} نازل فرمود: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللَّهِ}} | |||
[[ابن عباس]] گوید که این، آیه در حال [[فرار]] کردن [[پیامبر]]{{صل}} با ابىبکر از دست [[مشرکین]] به سوى [[غار]] و [[خوابیدن]] [[حضرت على]] در جاى او نازل شده است. | |||
این [[حدیث]] ثعلبى را دیگران هم با طول و تفصیلش، [[روایت]] نمودهاند.<ref>افرادی همچون: غزالى، [[احیاء العلوم]]، ج۳، ص۲۳۸، گنجى [[شافعی]]، کفایه، ص۱۱۴؛ صفورى، نزهة المجالس، ج۲ ص۲۰۹ به نقل از [[حافظ]] [[نسفی]]؛ [[ابن صباغ]] مالکى، فصول، ص۳۳؛ [[سبط]] ابن جوزى، [[تذکره]]، ص۱۲ و شبلنجى، [[نور الابصار]]، ص۸۶</ref> | |||
[[داستان]] [[لیلة المبیت]] (شب خوابیدن) در منابع دیگری از [[اهل سنت]] نیز آمده است<ref>مسند، احمدبن حنبل، ج۱ ص۳۴۸؛ طبرى، تاریخ، ج۲ ص۹۹- ۱۰۰؛ ابن سعد، طبقات الکبری، ج۱ ص۳۱۲؛ تاریخ یعقوبى، ج۲ ص۲۹؛ سیره ابن هشام، ج۲ ص۲۹۱، العقد الفرید، ج۳ ص۹۰؛ خطیب بغدادى، تاریخ، ج ۱۳ ص۱۹۱؛ تاریخ ابن اثیر، ج۲ ص۴۲ و ج۷، ص۳۳۸؛ تاریخ أبى الفداء، ج۱ ص۱۲۶؛ مناقب خوارزمى، ص۷۵؛ الامتاع مقریزى، ص۳۹ و السیرة الحلبیة، ج۲ ص۲۹</ref> | |||
علاوه بر اینها از [[ابن عباس]][[ حدیث]] صحیحى نقل شده و عده زیادى از [[حفّاظ]] و [[راویان موثق]] حدیث، آن را نقل نمودهاند که اشاره به این واقعه دارد.<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج۲، ص۸۵</ref> | |||
== دلالت آیه == | == دلالت آیه == | ||