←۴. مراتب و اقسام ورع
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱۳۸: | خط ۱۳۸: | ||
[[ورع]]، [[حافظ]] توفیقات است. کسی که میخواهد [[فیض]] معنوی به او روی آورد، باید ظرف وجودی خود را از لوث گناه و شبهه [[پاک]] نگه دارد. ورع همین پاکنگهداشتن ظرف وجود است.<ref>مطهری، مرتضی، یادداشتهای استاد مطهری، جلد ۱۱، ص. ۲۴</ref> | [[ورع]]، [[حافظ]] توفیقات است. کسی که میخواهد [[فیض]] معنوی به او روی آورد، باید ظرف وجودی خود را از لوث گناه و شبهه [[پاک]] نگه دارد. ورع همین پاکنگهداشتن ظرف وجود است.<ref>مطهری، مرتضی، یادداشتهای استاد مطهری، جلد ۱۱، ص. ۲۴</ref> | ||
== ۴. مراتب و اقسام ورع == | == ۴. مراتب و اقسام [[ورع]] == | ||
=== ۴.۱. ورع عمومی | |||
==== ۴.۱.۱. اجتناب از گناهان کبیره و محرمات آشکار ==== | ورع در منظومه [[اخلاقی]] [[اسلام]]، یک [[حقیقت]] واحد و ایستا نیست، بلکه دارای مراتب و درجاتی است که از [[پرهیز]] از [[گناهان]] آشکار آغاز شده و تا پرهیز از هر آنچه [[انسان]] را از [[خدا]] [[غافل]] میکند، امتداد مییابد.<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، ده گفتار، تقوا (۱)، ص. ۳۰</ref> | ||
=== ۴.۲. ورع خاص | |||
==== ۴.۲.۱. حساسیت نسبت به مناطق مرزی بین حلال و حرام ==== | === ۴.۱. ورع عمومی === | ||
==== ۴.۲.۲. پرهیز از | |||
==== ۴.۱.۱. اجتناب از [[گناهان کبیره]] و [[محرمات]] آشکار ==== | |||
=== ۴.۳. ورع عالی | |||
پایینترین و عمومیترین مرتبه ورع، همان پرهیز از گناهان کبیره و محرمات صریحی است که [[حرمت]] آنها در [[شرع]] [[مقدس]] به روشنی بیان شده است.<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، ده گفتار، تقوا (۱)، ص. ۳۰</ref> اولین مرحله [[تقوا]] و ورع، آن است که انسان از گناهان کبیره و محرمات آشکار دوری کند. این مرحله، مرحله {{متن حدیث|لَا تُکَذِّبُوا}} و {{متن حدیث|لَا تَعْتَدُوا}} است؛ یعنی [[تجاوز]] به [[حدود الهی]] نکنید و [[دستورات]] صریح خدا را [[انکار]] ننمایید.<ref>مطهری، مرتضی، ده گفتار، تقوا (۱)، ص. ۳۰</ref> کسی که در این مرحله ورع ندارد، اساساً نمیتواند [[ادعای ایمان]] کند.<ref>مطهری، مرتضی، ده گفتار، تقوا (۱)، ص. ۳۰</ref> | |||
=== ۴.۲. ورع خاص === | |||
==== ۴.۲.۱. حساسیت نسبت به مناطق مرزی بین [[حلال و حرام]] ==== | |||
مرتبه دوم ورع، که مختص [[خواص]] و [[اهل]] [[دقت]] است، پرهیز از مشتبهات است.<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، ده گفتار، تقوا (۱)، ص. ۲۸</ref> [[پیامبر اکرم]]{{صل}} میفرمایند: {{متن حدیث|الْحَلَالُ بَیِّنٌ وَ الْحَرَامُ بَیِّنٌ}} حلال و حرام روشن هستند، اما میان این دو، امور شبههناکی وجود دارد که بسیاری از [[مردم]] آنها را نمیشناسند. کسی که از این [[شبهات]] دوری کند، [[دین]] و آبروی خود را [[حفظ]] کرده است و کسی که وارد این [[وادی]] شود، به [[حرام]] کشیده خواهد شد؛ مانند [[چوپانی]] که گلهاش را در اطراف [[حرم]] (منطقه ممنوعه) بچراند، چه بسا که گلهاش وارد حرم شود.<ref>مطهری، مرتضی، ده گفتار، تقوا (۱)، ص. ۲۸</ref> | |||
==== ۴.۲.۲. پرهیز از حیلههای [[شرعی]] ==== | |||
بسیاری از مردم [[گمان]] میکنند اگر صورتی شرعی به کار حرام بدهند، از زیر بار [[گناه]] خارج شدهاند. مثلاً با حیلههای مختلف، [[ربا]] را به صورت معاملهای صوری درمیآورند و [[خیال]] میکنند [[حلال]] شده است. اما [[ورع]] [[واقعی]] ایجاب میکند که [[انسان]] به [[روح]] [[احکام]] توجه کند، نه فقط به پوسته آنها. [[خداوند]] از [[نیّت]] و [[باطن]] کارها [[آگاه]] است.<ref>مطهری، مرتضی، یادداشتهای استاد مطهری، جلد ۴، ص. ۳۶۸</ref> | |||
کسی که با [[حیله]] [[شرعی]] حرامی را حلال میشمارد، در واقع راه [[توبه]] را بر خود بسته است؛ زیرا خود را [[گناهکار]] نمیداند.<ref>مطهری، مرتضی، یادداشتهای استاد مطهری، جلد ۴، ص. ۳۶۹</ref> | |||
=== ۴.۳. ورع عالی === | |||
==== ۴.۳.۱. [[پرهیز]] از هر چه انسان را از [[خدا]] [[غافل]] کند ==== | |||
بالاترین مرتبه ورع، مخصوص [[سالکان]] راه [[حق]] و عرفاست.<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، سیری در نهجالبلاغه، بخش ششم، ص. ۵۲۵</ref> [[عارفان]] و [[اولیای خدا]]، دایره ورع خود را بسیار گستردهتر کردهاند. آنها نه تنها از [[حرام]]، بلکه از بسیاری از [[مباحات]] نیز پرهیز میکنند، اگر [[احساس]] کنند که این مباحات، [[قلب]] آنها را از خدا غافل میسازد یا مانع پرواز روح آنها به سوی [[ملکوت]] میشود.<ref>مطهری، مرتضی، سیری در نهجالبلاغه، بخش ششم، ص. ۵۲۵</ref> | |||
برای کسی که میخواهد به قله [[قرب الهی]] برسد، هر چیزی که او را از مقصد باز دارد، حکمِ مانع را دارد، حتی اگر آن چیز به خودی خود حرام نباشد. ورع در این مرحه، یعنی [[پاکسازی]] کامل ظرف وجود از هر چه غیر خداست، تا تنها خدا در آن جای گیرد.<ref>مطهری، مرتضی، حکمتها و اندرزها، ص. ۹۵</ref> | |||
== ۵. موانع و آفات ورع == | == ۵. موانع و آفات ورع == | ||
=== ۵.۱. دنیاطلبی و حب مال === | === ۵.۱. دنیاطلبی و حب مال === | ||