نهج البلاغه: تفاوت میان نسخه‌ها

دوستانش با دیدن این مجموعه نفیس وی را [[تشویق]] کردند و از وی خواستند کتابی حاوی گزیده سخن امام{{ع}} تألیف کند. [[سید رضی]] در این باره می‌نویسد: {{عربی|اِسْتَحْسَنَ جَمَاعَةٌ مِنَ الْأَصْدِقَاءِ مَا اشْتَمَلَ عَلَيْهِ الْفَصْلُ الْمُقَدَّمُ ذِكْرُهُ مُعْجَبِينَ بِبَدَائِعِهِ وَ مُتَعَجِّبِينَ مِنْ نَوَاصِعِهِ وَ سَأَلُونِي عِنْدَ ذَلِكَ أَنْ أَبْتَدِئَ بِتَأْلِيفِ كِتَابٍ يَحْتَوِي عَلَى مُخْتَارِ كَلَامِ مَوْلَانَا أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} فِي جَمِيعِ فُنُونِهِ وَ مُتَشَعِّبَاتِ غُصُونِهِ مِنْ خُطَبٍ وَ كُتُبٍ وَ مَوَاعِظَ وَ أَدَبٍ عِلْمًا أَنَّ ذَلِكَ يَتَضَمَّنُ مِنْ عَجَائِبِ الْبَلَاغَةِ وَ غَرَائِبِ الْفَصَاحَةِ وَ جَوَاهِرِ الْعَرَبِيَّةِ وَ ثَوَاقِبِ الْكَلِمِ الدِّينِيَّةِ وَ الدُّنْيَوِيَّةِ مَا لَا يُوجَدُ مُجْتَمِعًا فِي كَلَامٍ وَ لَا مَجْمُوعَ الْأَطْرَافِ ۴۵ فِي كِتَابٍ إِذْ كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} مَشْرَعَ الْفَصَاحَةِ وَ مَوْرِدَهَا وَ مَنْشَأَ الْبَلَاغَةِ وَ مَوْلِدَهَا}}<ref>نهج‌البلاغه، مقدمه سید رضی.</ref>؛ «تنی چند از [[دوستان]] آنچه را در آن بخش یاد شده بود، [[نیکو]] دانستند و از دیدن آن سخنان [[بدیع]] و معانی دلربا شگفت‌زده شدند و از من خواستند کتابی تألیف کنم که سخنان برگزیده مولایمان [[امیر مؤمنان]] را در برگیرد: گفتارهایی از همه فنون و مجموعه‌ای از همه نوعش، از [[خطبه‌ها]] و نامه‌ها، [[پندها]] و [[آداب]]؛ زیرا می‌دانستند چنین کتابی شگفتی‌های [[بلاغت]] و ظرافت‌های [[فصاحت]] و گوهرهای عربیت و نکته‌های ریز [[دینی]] و دنیوی‌ای را فراهم می‌آورد که در [[کلامی]] نیامده است و در کتابی کامل بدین‌سان جمع نشده است که امیر مؤمنان سرچشمه فصاحت و آبشخور آن و منشأ بلاغت و مولد آن است»<ref>[[احمد غلامعلی|غلامعلی، احمد]]، [[شناخت‌نامه نهج البلاغه (کتاب)|شناخت‌نامه نهج البلاغه]]، ص ۵۳.</ref>.

او در [[ستایش]] کلام امام{{ع}} می‌گوید: «[[امیرالمؤمنین]] سرچشمه و آبشخور [[فصاحت]] و منشأ و مولد [[بلاغت]] است و راز این دو، در [[کلام]] او آشکار گردیده و قواعدش را از کلام او اقتباس کرده‌اند. هر گوینده و سخنوری بدو [[اقتدا]] کند و هر [[واعظ]] بلیغی در سخن خود از او [[یاری]] جوید. علی گوی [[سبقت]] از همگان در ربوده و آنان هر چند کوشیده‌اند به او نرسیده‌اند. او پیش افتاده بود و آنان واپس مانده بودند؛ زیرا در کلام آن حضرت جلوه‌ای است از [[کلام الهی]] و بویی از سخن [[رسول الله]]»<ref>نهج‌البلاغه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، مقدمه سید رضی.</ref>.<ref>[[احمد غلامعلی|غلامعلی، احمد]]، [[شناخت‌نامه نهج البلاغه (کتاب)|شناخت‌نامه نهج البلاغه]]، ص ۵۶.</ref>

همچنان‌که مشاهده شد، شحشح وقتی برای خطیب به کار می‌رود معنایی متفاوت از آنچه به ذهن می‌آید، می‌یابد<ref>[[احمد غلامعلی|غلامعلی، احمد]]، [[شناخت‌نامه نهج البلاغه (کتاب)|شناخت‌نامه نهج البلاغه]]، ص ۶۳.</ref>.

در مواردی [[سید رضی]] برخی جمله‌های حضرت را تکرار می‌کند و احتمال دارد تکرار قسمتی از [[خطبه]] در [[کلمات قصار]] یا حتی نامه‌ها باشد که گاهی علت آن را نیز بیان می‌نماید ([[خطبه ۲۱۷]]، نامه ۲۳ و...)<ref>[[احمد غلامعلی|غلامعلی، احمد]]، [[شناخت‌نامه نهج البلاغه (کتاب)|شناخت‌نامه نهج البلاغه]]، ص ۶۵.</ref>.

جرج جرداق، اندیشمند [[مسیحی]] نیز با خواندن نهج‌البلاغه آن چنان به شوق می‌آید که می‌نویسد: «آیا درباره نهج‌البلاغه تحقیقی کرده‌ای؟ نهج‌البلاغه‌ای که از [[فکر]] و خیال و [[عاطفه]] آیاتی به دست داده که تا [[انسان]] هست و تا خیال و عاطفه و فکر [[انسانی]] وجود دارد، با [[ذوق]] [[بدیع]] ادبی و هنری او پیوند خواهد داشت... بیانی است که اگر برای [[انتقاد]] سخن گوید، گویی تندباد خروشانی است. اگر [[فساد]] و [[مفسدین]] را [[تهدید]] کند همچون آتشفشان‌های سهمناک و پرغرش زبانه می‌کشد و اگر به [[استدلال]] منطقی بپردازد، [[عقل‌ها]] و [[احساسات]] و [[ادراکات]] بشری را مورد توجه قرار می‌دهد و راه هر دلیل و برهانی را می‌بندد و عظمت منطق و [[برهان]] خود را ثابت می‌کند»<ref>چشمه خورشید، ص۱۵۸.</ref>.<ref>[[احمد غلامعلی|غلامعلی، احمد]]، [[شناخت‌نامه نهج البلاغه (کتاب)|شناخت‌نامه نهج البلاغه]]، ص ۵۹.</ref>

کوتاه سخن آن‌که، ما که به خاطر دیدن مس و مفرغ بر جای مانده از [[تمدن]] کهن خود، ذوق‌زده می‌شویم و با نگاه به یک کوزه عتیقه، [[دنیایی]] از [[اسرار]] را [[کشف]] می‌کنیم؛ آیا شایسته نیست که کمی به محتوای این کتاب بیندیشیم و آن‌گاه درباره اعتبار آن، [[منصفانه]] [[داوری]] کنیم؟ البته برخی پژوهشگران به منبع‌شناسی نهج‌البلاغه پرداخته و سخنان امام را در کتاب‌های قدیمی، به صورت مسند برای ما گزارش کرده‌اند<ref>مصادر نهج‌البلاغه و أسانیده، عبد الزهراء حسینی خطیب؛ نهج السعادة فی مستدرک نهج‌البلاغه، محمد باقر محمودی.</ref> که در [[آینده]] به آن خواهیم پرداخت<ref>[[احمد غلامعلی|غلامعلی، احمد]]، [[شناخت‌نامه نهج البلاغه (کتاب)|شناخت‌نامه نهج البلاغه]]، ص ۶۱.</ref>.