غلو: تفاوت میان نسخه‌ها

غلو (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۳۹

۲ بایت حذف‌شده ، ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۹

جز

جایگزینی متن - '، ص:' به '، ص'

دیداریویکی‌متن

Wasity

دیوان‌سالاران، مدیران

۲۲۴٬۹۷۴

ویرایش

@@ خط ۹: / خط ۹: @@
 <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
-'''غلو''' به معنای تجاوز از حدّ و زیاده‌روی. گاهی غلوّ در دین است، گاهی در محبت [[اهل بیت]]، گاهی نسبت به [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}}<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۴۴۷.</ref>.
+'''غلو''' به معنای تجاوز از حدّ و زیاده‌روی. گاهی غلوّ در دین است، گاهی در محبت [[اهل بیت]]، گاهی نسبت به [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}}<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴۷.</ref>.
@@ خط ۱۵: / خط ۱۵: @@
 *هم در [[قرآن]]، هم در [[روایات]]، از غلوّ در دین و نسبت به [[ائمه]] نهی و نکوهش شده است ({{متن قرآن|لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ}})<ref>نساء، آیه ۱۷۱</ref> [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] هم فرموده است: {{عربی|إیّاکم و الغلوّ فی الدّین}}<ref>مسند احمد بن حنبل، ج ۱ ص ۳۴۷</ref>، از غلوّ در دین بپرهیزید. آنچه بیشتر به کار می‌رود، غلوّ نسبت به مقام و جایگاه [[ائمه]] اطهار، بخصوص [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} و اعتقاد به الوهیّت او است، که کفر است و مورد نهی قولی و عملی [[ائمه]]{{عم}}. هم اعتقاد داشتن به الوهیّت نسبت به اشخاصی مثل [[پیامبر]] و [[امام]]، غلوّ است، هم اعتقاد به مقام [[نبوت]] دربارۀ [[ائمه]] (غلوّ در ذات). اعتقاد به اینکه کارهایی همچون خلقت و رزق هم در دست [[ائمه]] است نیز غلوّ است (غلو در صفات)، همچنین نوع دیگر از غلوّ، نسبت دادن صفات و فضایل و معجزات به [[پیامبر]] و [[ائمه]]، از نوع کارهایی که مخصوص به خداوند است می‌باشد (غلوّ در فضایل) و هرسه مورد در میان غلات وجود داشته است و [[امامان]][[معصوم]]، غلات را ملحد و خارج از دین معرفی کرده‌اند. هرچند خلقت خاصّ معصومین و علم لدنّی آنان و [[ولایت]] تکوینی ایشان و فضایل و کمالات بسیار والای [[اهل بیت]] و [[امام علی|حضرت امیر]]{{ع}} برتر از آن است که درک انسان‌های عادی به آن برسد و شخصیت آنان همچنان ناشناخته مانده است، امّا افراط در مورد آنان نیز به حدّ غلوّ می‌رسد که نوعی انحراف در عقیده است و خود آن معصومین در مقابل اینگونه گرایش‌ها و قاطعانه ایستادند و اهل غلوّ را طرد کردند. مسألۀ [[علم غیب]] [[ائمه]] و [[ولایت تکوینی]] آنان و طینت و خلقت نور پاک ایشان و کرامات و خوارق عادات و معجزاتی که داشتند، پیوسته در کتاب‌های کلامی بحث و حدّ و حریم آن ترسیم شده است. مقتضای حدیث [[امام علی]]{{ع}} که فرمود: {{عربی|إیّاکم و الغلوّ فینا، قولوا انّا عبید مربوبون و قولوا فی فضلنا ما شئتم}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۰</ref>، یا اینکه فرمود: {{عربی|لا تتجاوزوا بنا العبودیّة، ثمّ قولوا ما شئتم و لن تبلغوا}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۰</ref> و سخن [[امام صادق{{ع}}: {{عربی|اجعلونا مخلوقین و قولوا فینا ما شئتم}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۹</ref>، همه می‌فهماند که اوّلا مقام آنان بسی ارجمند است و هرچه دربارۀ آنان بگوییم و بیندیشیم، به کنه ذات و مقام والایشان نخواهیم رسید، ثانیا نباید آنان را از حدّ بندگی و مخلوق بودن و مربوب بودن بالاتر برد.
-نسبت‌های غلوآمیز دربارۀ [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} بیش از دیگر [[ائمه]] بوده است و اغلب، اینگونه اعتقادات، یا از افراط در علاقه و دوستی سرچشمه می‌گیرد، یا از ضعف بینش‌های اعتقادی و جهل به مبانی دین. به تعبیر دیگر، گاهی علل روانی دارد، گاهی علل اجتماعی و گاهی علل دینی و گاهی هم سیاسی. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} به دو گروه افراطی در دوستی و دشمنی نسبت به خود اشاره فرموده و هردو را مورد هلاکت معرفی می‌کند: {{عربی|هلک فیّ رجلان: محبّ غال و مبغض قال}}<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۱۷</ref>، دربارۀ من دو گروه نابود شدند، یکی دوستداران اهل غلوّ، دیگری دشمنان کین‌توز. عباراتی دیگر نزدیک به سخن فوق نیز از آن حضرت روایت شده است.<ref>همان، حکمت ۴۶۹ و خطبۀ ۱۲۷، بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۲ و ۲۸۵</ref> گروه‌های غلوکننده در زمان خود آن حضرت هم وجود داشتند و وی بعضی از آنان را که به الوهیت [[امام علی|علی]]{{ع}} قائل بودند، چون نه توبه کردند نه دست از باور خویش برداشتند، تهدید به قتل کرد یا از بین برد.<ref>رجال کشی، ج ۱ ص ۳۲۳، بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۸۴</ref> گرایش‌های افراطی، با سوءاستفاده از روحیۀ لطیف و عرفانی جوانان دامن‌زده می‌شود و بهانه به دست مخالفان برای هجوم به [[شیعه]] و پیروان [[اهل بیت]] می‌افتد. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} هشدار می‌داد که مواظب جوانانتان باشید تا در دام غلات نیفتند و فکرشان منحرف نشود، چراکه آنان با ادّعای ربوبیّت برای بندگان خدا، عظمت پروردگار را تحقیر می‌کنند: {{عربی|إحذروا علی شبابکم الغلاة لا یفسدونهم، فإنّ الغلاة شرّ خلق اللّه، یصغّرون عظمة اللّه و یدّعون الرّبوبیّة لعباد اللّه}}<ref> امالی، شیخ طوسی، ص ۶۵۰</ref> پس هرگونه تعبیری هم که بوی غلوّ بدهد، ناپسند و مردود است، مثل [[علی اللهی]]، حسین اللهی، زینب اللهی و... که متأسّفانه گاهی از سوی مدّعیان عشق به [[اهل بیت]]، در محافل دینی یا سروده‌های مذهبی ابراز می‌شود.<ref>برای مطالعه در این زمینه‌ها: ر. ک: «اهل البیت فی الکتاب و السنّه» ، ص ۵۲۹، «بحار الأنوار» ، ج ۲۵ ص ۲۶۱(باب نفی الغلوّ فی النبی و الأئمه) ، مقالۀ غلوّ، «الامام الصادق و المذاهب الاربعه» ج ۴ ص ۳۶۹(مشکلة الغلاة) ، «غالیان» (کاوشی در جریانها و برآیندها) ، نعمت اللّه صفری فروشانی، نشر آستان قدس، «دانشنامۀ امام علی» ، ج ۳ ص ۳۷۵. «الغلوّ و الغلاة» سامی الغریری</ref> غلات، با تفکّری که در ابتدا گفته شد، هنوز هم یافت می‌شوند، به نقل از یکی از علما در عصر حاضر نیز از پیروان این تفکر در مناطق مختلف جهان پراکنده‌اند، از جمله در مناطق اطراف کوه دماوند و مردم کرند و حوالی کرمانشاه. به این فرقه نصیریّه هم گفته می‌شود، به لحاظ محمّد بن نصیر نمیری از سران این فرقه. معتقدند همانگونه که [[جبرئیل]] به صورت بشری به شکل دحیۀ کلبی ظاهر می‌شد، خداوند هم در جنس بشر در پیکر علی ظاهر گردید و ازاین‌رو به برتری [[امام علی|علی]]{{ع}} بر [[پیامبر]] معتقدند.<ref>اسرار العقاید، میرزا ابو طالب شیرازی (انتشارات مکتب الاسلام) ص ۱۹۴</ref> موضع [[ائمه]] و علمای [[شیعه]] نسبت به آنان شدید است. مجموعه‌ای از نوشته‌های عالمان شیعه در ردّ غلات در قرن‌های ۴ و ۵ هجری با عنوان {{عربی|الردّ علی الغلاة}} نگاشته شده است، از سوی کسانی چون: یونس بن عبد الرحمان، علی بن مهزیار، فضل بن شاذان، حسن بن علی بن فضّال، ابو اسحاق کاتب، حسین بن سعید اهوازی، حسن بن موسی نوبختی و دیگران.<ref>دائرة المعارف تشیّع، ج ۸ ص ۲۰۱، مدخل «الردّ علی الغلاة»</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۴۴۷.</ref>.
+نسبت‌های غلوآمیز دربارۀ [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} بیش از دیگر [[ائمه]] بوده است و اغلب، اینگونه اعتقادات، یا از افراط در علاقه و دوستی سرچشمه می‌گیرد، یا از ضعف بینش‌های اعتقادی و جهل به مبانی دین. به تعبیر دیگر، گاهی علل روانی دارد، گاهی علل اجتماعی و گاهی علل دینی و گاهی هم سیاسی. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} به دو گروه افراطی در دوستی و دشمنی نسبت به خود اشاره فرموده و هردو را مورد هلاکت معرفی می‌کند: {{عربی|هلک فیّ رجلان: محبّ غال و مبغض قال}}<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۱۷</ref>، دربارۀ من دو گروه نابود شدند، یکی دوستداران اهل غلوّ، دیگری دشمنان کین‌توز. عباراتی دیگر نزدیک به سخن فوق نیز از آن حضرت روایت شده است.<ref>همان، حکمت ۴۶۹ و خطبۀ ۱۲۷، بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۲ و ۲۸۵</ref> گروه‌های غلوکننده در زمان خود آن حضرت هم وجود داشتند و وی بعضی از آنان را که به الوهیت [[امام علی|علی]]{{ع}} قائل بودند، چون نه توبه کردند نه دست از باور خویش برداشتند، تهدید به قتل کرد یا از بین برد.<ref>رجال کشی، ج ۱ ص ۳۲۳، بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۸۴</ref> گرایش‌های افراطی، با سوءاستفاده از روحیۀ لطیف و عرفانی جوانان دامن‌زده می‌شود و بهانه به دست مخالفان برای هجوم به [[شیعه]] و پیروان [[اهل بیت]] می‌افتد. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} هشدار می‌داد که مواظب جوانانتان باشید تا در دام غلات نیفتند و فکرشان منحرف نشود، چراکه آنان با ادّعای ربوبیّت برای بندگان خدا، عظمت پروردگار را تحقیر می‌کنند: {{عربی|إحذروا علی شبابکم الغلاة لا یفسدونهم، فإنّ الغلاة شرّ خلق اللّه، یصغّرون عظمة اللّه و یدّعون الرّبوبیّة لعباد اللّه}}<ref> امالی، شیخ طوسی، ص ۶۵۰</ref> پس هرگونه تعبیری هم که بوی غلوّ بدهد، ناپسند و مردود است، مثل [[علی اللهی]]، حسین اللهی، زینب اللهی و... که متأسّفانه گاهی از سوی مدّعیان عشق به [[اهل بیت]]، در محافل دینی یا سروده‌های مذهبی ابراز می‌شود.<ref>برای مطالعه در این زمینه‌ها: ر. ک: «اهل البیت فی الکتاب و السنّه» ، ص ۵۲۹، «بحار الأنوار» ، ج ۲۵ ص ۲۶۱(باب نفی الغلوّ فی النبی و الأئمه) ، مقالۀ غلوّ، «الامام الصادق و المذاهب الاربعه» ج ۴ ص ۳۶۹(مشکلة الغلاة) ، «غالیان» (کاوشی در جریانها و برآیندها) ، نعمت اللّه صفری فروشانی، نشر آستان قدس، «دانشنامۀ امام علی» ، ج ۳ ص ۳۷۵. «الغلوّ و الغلاة» سامی الغریری</ref> غلات، با تفکّری که در ابتدا گفته شد، هنوز هم یافت می‌شوند، به نقل از یکی از علما در عصر حاضر نیز از پیروان این تفکر در مناطق مختلف جهان پراکنده‌اند، از جمله در مناطق اطراف کوه دماوند و مردم کرند و حوالی کرمانشاه. به این فرقه نصیریّه هم گفته می‌شود، به لحاظ محمّد بن نصیر نمیری از سران این فرقه. معتقدند همانگونه که [[جبرئیل]] به صورت بشری به شکل دحیۀ کلبی ظاهر می‌شد، خداوند هم در جنس بشر در پیکر علی ظاهر گردید و ازاین‌رو به برتری [[امام علی|علی]]{{ع}} بر [[پیامبر]] معتقدند.<ref>اسرار العقاید، میرزا ابو طالب شیرازی (انتشارات مکتب الاسلام) ص ۱۹۴</ref> موضع [[ائمه]] و علمای [[شیعه]] نسبت به آنان شدید است. مجموعه‌ای از نوشته‌های عالمان شیعه در ردّ غلات در قرن‌های ۴ و ۵ هجری با عنوان {{عربی|الردّ علی الغلاة}} نگاشته شده است، از سوی کسانی چون: یونس بن عبد الرحمان، علی بن مهزیار، فضل بن شاذان، حسن بن علی بن فضّال، ابو اسحاق کاتب، حسین بن سعید اهوازی، حسن بن موسی نوبختی و دیگران.<ref>دائرة المعارف تشیّع، ج ۸ ص ۲۰۱، مدخل «الردّ علی الغلاة»</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴۷.</ref>.
 == جستارهای وابسته ==