قائم آل محمد (لقب): تفاوت میان نسخه‌ها

*با مراجعه به روایات مربوط به [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏، می‌‏توان گفت: هیچ لقبی به اندازه "قائم"، برای آن حضرت مورد استفاده قرار نگرفته است. گویا از آنجا که قیام [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏، درخشان‏‌ترین فصل زندگی آن حضرت است؛ اتصاف به این صفت و لقب، همواره در کلام معصومان{{عم}} مورد تصریح قرار گرفته است؛

* بنابراین مهم‏ترین سبب اتصاف به این لقب، آن است که آن بزرگوار، در برابر اوضاع سیاسی و انحرافات دینی و اجتماعی، بزرگ‏ترین قیام تاریخ را رهبری خواهد کرد<ref>  شیخ مفید، الارشاد، ص ۷۰۴، ح ۲</ref>. البته می‌‏توان تمام [[امامان]]{{عم}} را قائم به حق دانست؛ اما ویژگی‌‏های قیام [[امام مهدی]]{{ع}}، آن حضرت را از دیگر [[امامان]] ممتاز ساخته است. درباره سبب نامیده شدن حضرت به "قائم"، می‌‏توان به روایات زیر اشاره کرد: "

* [[ابو حمزه ثمالی]] می‌‏گوید: از [[امام باقر]]{{ع}} پرسیدم: ای فرزند [[رسول خدا]]! آیا همه شما قائم و به پا دارنده حق نیستید؟ فرمود: بلی. عرض کردم: چرا [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ را قائم نامیده‌‏اند؟ فرمود: هنگامی که جدّ من، [[امام حسین|حضرت سید الشهداء حسین بن علی]]{{ع}} شهید شد، فرشتگان به درگاه خداوند سبحانه و تعالی ضجه و ناله نموده، نزد او شکایت کردند ... پس خداوند عز و جل [[امامان]] از فرزندان [[امام حسین|حسین]]{{ع}} را به آنان نشان داد و فرشتگان از دیدن آنان خوشحال شدند. در آن هنگام، دیدند که یکی از ایشان ایستاده است و نماز می‏‌خواند. پس خداوند سبحانه و تعالی فرمود: به وسیله این قائم بمعنای ایستاده‏ از آنان قاتلان [[امام حسین|حسین]]‏ انتقام خواهم گرفت<ref>  طبری، دلائل الامامة، ص ۲۳۹</ref>.  

*از [[امام جواد]]{{ع}} پرسیدند: چرا او را قائم می‌‏نامند؟ فرمود: چون پس از آن قیام می‏‌کند که از یادها رفته است و بیشتر معتقدان به امامتش برگشته‌‏اند<ref>{{عربی|" لِأَنَّهُ‏ يَقُومُ‏ بَعْدَ مَوْتِ‏ ذِكْرِهِ‏ وَ ارْتِدَادِ أَكْثَرِ الْقَائِلِينَ‏ بِإِمَامَتِهِ‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۳۷۸، ح ۳</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص: ۳۴۳ - ۳۴۴.</ref>.

*از القاب خاصه و مشهوره آن حضرت است و در "ذخیره" آمده که اسم آن حضرت است در زبور سیزدهم و در کتاب "برلیوموا". به‌معنای برپاشونده در فرمان حق‌تعالی است، زیرا آن حضرت پیوسته در شب و روز، مهیای فرمان الهی است که به محض اشاره ظهور نماید. [[امام رضا]] {{ع}} فرمود: "او را قائم نامیدند، برای آن‌که قیام به حق خواهد کرد"<ref>نجم الثاقب، باب دوم.</ref>.  

*[[ابو حمزه ثمالی]] می‌گوید: از [[امام باقر]] {{ع}} پرسیدم: ای فرزند رسول خدا! آیا همه شما قائم بر حق نیستید؟ حضرت فرمودند: بلی، سؤال کردم: پس چرا [[حضرت قائم]] {{ع}} "قائم" نامیده شد. فرمودند: وقتی جدم [[امام حسین]] {{ع}} به شهادت رسید، [[ملائکه]] به سوی خداوند ناله و زاری نمودند تا آن‌جا که می‌فرماید خداوند [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} را از نسل [[امام حسین]] {{ع}} به ایشان نشان دادند. ملائکه شادمان شدند، در این هنگام یکی از امامان ایستاده بودند و نماز می‌خواندند. خداوند فرمود: به واسطه این قائم از قاتلین [[امام حسین]] {{ع}} انتقام می‌کشم<ref>بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۲۸.</ref>.

*در روایت دیگری از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده که فرمودند: همانا [[قائم]]، مهدی نامیده شد، چون مردم را به سوی امری که از آنان گم شده و کهنه شده است، هدایت می‌فرماید و قائم نامیده شده، چون قیام به حق می‌کند<ref>بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۳۰.</ref>.

*[[امام جواد]] {{ع}} در جواب این پرسش که چرا او را قائم می‌نامند، فرمودند: زیرا بعد از آن‌که نامش از خاطره‌ها فراموش می‌شود و بیشتر معتقدان به امامتش، از دین خدا بر می‌گردند، قیام می‌کند<ref>کمال الدین، ص ۳۷۸.</ref>. یکی از اعمالی که در عصر [[امام صادق]] {{ع}} و در میان شیعیان مرسوم بوده و هست، این است که هنگام شنیدن نام "قائم" بلند می‌شوند. اگرچه دلیلی مسلم بر وجوب قیام به هنگام ذکر این لقب حضرت نیست، اما این عمل در حقیقت، اظهار ادب و احترام به آن امام عزیز است. نقل شده که در حضور [[امام رضا]] {{ع}} کلمه "[[قائم]]" ذکر شد، حضرت برخاست و دستش را بر سر نهاد و فرمود: خداوندا! بر فرجش شتاب کن و راه ظهور و نهضتش را آسان گردان<ref>بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۳۰.</ref>.  

*گفتنی است که منظور از "قائم" در بخشی از روایات، ظاهرا [[حضرت مهدی]] {{ع}} نیست، بلکه مراد قیام‌کننده به حق است. ثقة الاسلام کلینی در کافی، بابی را گشوده با این عنوان {{عربی|"بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ {{عم}} كُلَّهُمْ قَائِمُونَ بِأَمْرِ اللَّهِ"}}<ref>اصول کافی، ج ۱، ص ۵۳۶.</ref> که بیانگر آن است که لفظ‍‌ "قائم" مخصوص و منحصر به [[امام زمان]] {{ع}} نیست. از تعبیرهای {{عربی|"هُوَ قَائِمُ أَهْلِ زَمَانِهِ"}}<ref>اصول کافی، ج ۱، ص ۵۳۷.</ref> و {{عربی|"كُلُّنَا قَائِمٌ بِأَمْرِ اللَّهِ"}}<ref>اصول کافی، ج ۱، ص ۵۳۷.</ref> و... در [[روایات]] هم استفاده می‌شود که لفظ‍‌ "قائم" لزوماً ویژه [[حضرت مهدی]] {{ع}} نیست و شامل هر قیام‌کننده‌ای می‌شود؛ هرکس که انقلاب کند و مردم را به قیام علیه ظلم و بی‌داد فرا خواند، "قائم" است<ref>[[مجتبی تونه‌ای|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۵۴۷.</ref>.