جز
جایگزینی متن - '، ص:' به '، ص'
جز (جایگزینی متن - 'ref> شیخ طوسی' به 'ref>شیخ طوسی') |
جز (جایگزینی متن - '، ص:' به '، ص') |
||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
*پیش از [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} مردی از نسل [[ابو سفیان]] در منطقه [[شام]] [[خروج]] میکند و با تظاهر به [[دینداری]]، گروه فراوانی از [[مسلمانان]] را [[فریب]] میدهد و بخش گستردهای از سرزمینهای اسلامی "[[شام]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]، قنسرین و منطقه [[عراق]]" را به تصرّف خود در میآورد<ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، ص ۸۶</ref>. در [[کوفه]] و [[نجف]]، به [[کشتار]] [[شیعیان]] میپردازد و برای کشتن و یافتن آنان جایزه تعیین میکند<ref> شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۱</ref>، مدت [[حکومت]] او، نه ماه است<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۴۴۹</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، | *پیش از [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} مردی از نسل [[ابو سفیان]] در منطقه [[شام]] [[خروج]] میکند و با تظاهر به [[دینداری]]، گروه فراوانی از [[مسلمانان]] را [[فریب]] میدهد و بخش گستردهای از سرزمینهای اسلامی "[[شام]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]، قنسرین و منطقه [[عراق]]" را به تصرّف خود در میآورد<ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، ص ۸۶</ref>. در [[کوفه]] و [[نجف]]، به [[کشتار]] [[شیعیان]] میپردازد و برای کشتن و یافتن آنان جایزه تعیین میکند<ref> شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۱</ref>، مدت [[حکومت]] او، نه ماه است<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۴۴۹</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۰۵ - ۲۰۶.</ref>. | ||
*وی، آنگاه که از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت حجّت]]{{ع}} [[آگاه]] میشود، با سپاهی بزرگ به [[جنگ]] وی میرود. در منطقه "[[بیدا]]"<ref> ر. ک: متقی هندی، کنز العمال، ح ۳۱۵۳۵</ref> "بین [[مکه]] و [[مدینه]]" با [[سپاه]] [[امام]]{{ع}} برخورد میکند و به امر [[خدا]]، همه [[لشکریان]] وی - جز چند نفر- در [[زمین]] فرو میروند و هلاک میشوند<ref> ابن ابی زینب نعمانی، الغیبة، ص ۲۷۹، ح ۶۷؛ همچنین ر. ک: نعیم بن حماد، کتاب الفتن، ص ۱۶۸</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، | *وی، آنگاه که از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت حجّت]]{{ع}} [[آگاه]] میشود، با سپاهی بزرگ به [[جنگ]] وی میرود. در منطقه "[[بیدا]]"<ref> ر. ک: متقی هندی، کنز العمال، ح ۳۱۵۳۵</ref> "بین [[مکه]] و [[مدینه]]" با [[سپاه]] [[امام]]{{ع}} برخورد میکند و به امر [[خدا]]، همه [[لشکریان]] وی - جز چند نفر- در [[زمین]] فرو میروند و هلاک میشوند<ref> ابن ابی زینب نعمانی، الغیبة، ص ۲۷۹، ح ۶۷؛ همچنین ر. ک: نعیم بن حماد، کتاب الفتن، ص ۱۶۸</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۰۵ - ۲۰۶.</ref>. | ||
*اینکه [[سفیانی]] کیست و چه ویژگیهایی دارد و چگونه [[خروج]] میکند و پرسشهایی از این دست هرگز به گونهای روشن و قابل قبول در [[روایات]] و سخنان بزرگان مورد اشاره قرار نگرفته و به طور صرف، به گمانههایی بسنده شده است. از جمله اینکه گفته شده: نام وی [[عثمان بن عنبسه]] و از [[خاندان]] [[ابو سفیان]] است<ref> شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۳۶۵، ح ۹</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، | *اینکه [[سفیانی]] کیست و چه ویژگیهایی دارد و چگونه [[خروج]] میکند و پرسشهایی از این دست هرگز به گونهای روشن و قابل قبول در [[روایات]] و سخنان بزرگان مورد اشاره قرار نگرفته و به طور صرف، به گمانههایی بسنده شده است. از جمله اینکه گفته شده: نام وی [[عثمان بن عنبسه]] و از [[خاندان]] [[ابو سفیان]] است<ref> شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۳۶۵، ح ۹</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۰۵ - ۲۰۶.</ref>. | ||
*از این رو برخی بر این باورند [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست؛ بلکه فردی است با ویژگیهای [[ابو سفیان]] که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] میکند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] میکشاند. اینها در بیان دیدگاه خود میگویند: در [[حقیقت]]، [[ابو سفیان]]، به عنوان سرسلسله سفیانیان، نماد [[پلیدی]] است. او غارتگری بود که با رباخواری، زورگویی و چپاول [[اموال]] [[مردم]]، ثروتهای هنگفتی به چنگ آورده بود و از راه [[فریب]] و استثمار تودههای ستمکشیده و ترویج [[خرافات]] و دامن زدن به [[نظام]] طبقاتی جاهلی، [[قدرت]] فراوانی داشت. [[ابو سفیان]]، در [[جایگاه]] سردمدار [[شرک]] و بتپرستی و سرمایهداری طاغوتی، هر نوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، [[برادری]] و [[آزادی]] میزد، [[دشمن]] شماره یک خود میدانست و با [[قدرت]] تمام برابر آن به [[مبارزه]] برمیخاست<ref> جمعی از نویسندگان، چشمبهراه مهدی عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۲۷۴</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، | *از این رو برخی بر این باورند [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست؛ بلکه فردی است با ویژگیهای [[ابو سفیان]] که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] میکند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] میکشاند. اینها در بیان دیدگاه خود میگویند: در [[حقیقت]]، [[ابو سفیان]]، به عنوان سرسلسله سفیانیان، نماد [[پلیدی]] است. او غارتگری بود که با رباخواری، زورگویی و چپاول [[اموال]] [[مردم]]، ثروتهای هنگفتی به چنگ آورده بود و از راه [[فریب]] و استثمار تودههای ستمکشیده و ترویج [[خرافات]] و دامن زدن به [[نظام]] طبقاتی جاهلی، [[قدرت]] فراوانی داشت. [[ابو سفیان]]، در [[جایگاه]] سردمدار [[شرک]] و بتپرستی و سرمایهداری طاغوتی، هر نوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، [[برادری]] و [[آزادی]] میزد، [[دشمن]] شماره یک خود میدانست و با [[قدرت]] تمام برابر آن به [[مبارزه]] برمیخاست<ref> جمعی از نویسندگان، چشمبهراه مهدی عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۲۷۴</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۰۵ - ۲۰۶.</ref>. | ||
*بنابراین، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص. [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است. بر فرض هم که [[سفیانی]] را از نسل [[ابو سفیان]] بدانیم، اشکالی پدید نمیآید و واپسین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|قائم]]{{ع}} [[خروج]] میکند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، | *بنابراین، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص. [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است. بر فرض هم که [[سفیانی]] را از نسل [[ابو سفیان]] بدانیم، اشکالی پدید نمیآید و واپسین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که [[در آستانه ظهور]] [[امام مهدی|قائم]]{{ع}} [[خروج]] میکند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۰۵ - ۲۰۶.</ref>. | ||
==واژهشناسی== | ==واژهشناسی== | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
=== نام و نسب === | === نام و نسب === | ||
جزئیات گزارشهای مرتبط با [[سفیانی]]، از [[اختلاف]] فراوانی برخوردار است که اعتماد به این جزئیات را کاهش میدهد. دربارۀ [[نام سفیانی]]، اسامی: [[عبدالله]]، [[عثمان]]، [[عنبسه]]، [[معاویه]]، حرب، عتبه و عروه<ref>الفتن: ص۱۹۱، کمال الدین: ص۶۷۹، ملاحم ابن منادی: ص۷۷، عقد الدرر: ص۸۰ و ۹۱، التذکره قرطبی: ص۶۹۴ و ۷۰۲.</ref> ذکر شده است و برای پدرش از نامهای: [[یزید]]، [[عنبسه]]، [[هند]] و عتبه استفاده شده است<ref>الفتن: ص۱۹۱، کمال الدین: ص۶۷۹، ملاحم ابن منادی: ص۷۷، عقد الدر: ص۸۰.</ref>. [[نسب]] او نیز گاه به عتبة بن ابی سفیان <ref>الغیبة، طوسی: ص۴۴۴.</ref> و گاه به خالد بن [[یزید]] بن [[معاویه]] <ref>الفتن: ص۱۹۳.</ref> میرسد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | جزئیات گزارشهای مرتبط با [[سفیانی]]، از [[اختلاف]] فراوانی برخوردار است که اعتماد به این جزئیات را کاهش میدهد. دربارۀ [[نام سفیانی]]، اسامی: [[عبدالله]]، [[عثمان]]، [[عنبسه]]، [[معاویه]]، حرب، عتبه و عروه<ref>الفتن: ص۱۹۱، کمال الدین: ص۶۷۹، ملاحم ابن منادی: ص۷۷، عقد الدرر: ص۸۰ و ۹۱، التذکره قرطبی: ص۶۹۴ و ۷۰۲.</ref> ذکر شده است و برای پدرش از نامهای: [[یزید]]، [[عنبسه]]، [[هند]] و عتبه استفاده شده است<ref>الفتن: ص۱۹۱، کمال الدین: ص۶۷۹، ملاحم ابن منادی: ص۷۷، عقد الدر: ص۸۰.</ref>. [[نسب]] او نیز گاه به عتبة بن ابی سفیان <ref>الغیبة، طوسی: ص۴۴۴.</ref> و گاه به خالد بن [[یزید]] بن [[معاویه]] <ref>الفتن: ص۱۹۳.</ref> میرسد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۵.]</ref>. | ||
اگر چه دانستن و ندانستن نامهای وی، چندان اهمیتی ندارد و آنچه مهم است نقش و [[جایگاه]] او در حوادث [[عصر ظهور]] است <ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۱.</ref>؛ [[امام]] در روایاتی از نامهای [[سفیانی]] سخن گفته شده است، در این [[روایات]] بیشتر از واژگانی چون [[سفیانی]]، ابن آکله الکباد <ref>الغیبة للنعمانی، ص ۳۰۵؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۱؛ الغیبة للطوسی، ص ۴۶۱.</ref>، عتبه <ref>الغیبة للطوسی، ص ۴۴۳.</ref> و [[عثمان بن عنبسه]] <ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۱، ح ۹.</ref> و [[عبدالله]] <ref>الفتن، ص ۲۲۴، شماره ۸۲۶.</ref> استفاده شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B3_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۳ ، ص ۱۲۵.]</ref>. | اگر چه دانستن و ندانستن نامهای وی، چندان اهمیتی ندارد و آنچه مهم است نقش و [[جایگاه]] او در حوادث [[عصر ظهور]] است <ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۱.</ref>؛ [[امام]] در روایاتی از نامهای [[سفیانی]] سخن گفته شده است، در این [[روایات]] بیشتر از واژگانی چون [[سفیانی]]، ابن آکله الکباد <ref>الغیبة للنعمانی، ص ۳۰۵؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۱؛ الغیبة للطوسی، ص ۴۶۱.</ref>، عتبه <ref>الغیبة للطوسی، ص ۴۴۳.</ref> و [[عثمان بن عنبسه]] <ref>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۱، ح ۹.</ref> و [[عبدالله]] <ref>الفتن، ص ۲۲۴، شماره ۸۲۶.</ref> استفاده شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%DB%B3_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) درسنامه مهدویت: ج۳ ، ص ۱۲۵.]</ref>. | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
==شورش سفیانی== | ==شورش سفیانی== | ||
این عنوان، مربوط به مشهورترین [[نشانههای ظهور]] است که به طور گسترده در منابع قدیم و جدید، بیان شده است. این [[احادیث]] در مصادر [[شیعه]] و [[اهل سنت]] تقریباً یکسان آمده و این گونه نیست که به فرقۀ خاصی اختصاص داشته باشد. از منابع [[شیعه]]، [[نعمانی]] یک باب از [[کتاب الغیبة]]، را به [[احادیث]] [[سفیانی]] اختصاص داده و در آن، هجده [[حدیث]] گزارش کرده است؛ اما نعیم بن حمّاد در کتاب الفتن، بیش از ده باب به [[سفیانی]] و جنگهای او اختصاص داده و در آن، [[حدود]] ۱۲۰ خبر [[نقل]] میکند. در منابع متأخّر، از جمله بحار الأنوار، حجم [[احادیث]] مربوط به [[سفیانی]]، بسیار بیشتر از آن است که گفته شد. کثرت این [[احادیث]] و صحّت و اعتبار [[سند]] یا مضمون برخی از آنها علامت بودن [[سفیانی]] برای [[ظهور]] را اثبات میکند<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | این عنوان، مربوط به مشهورترین [[نشانههای ظهور]] است که به طور گسترده در منابع قدیم و جدید، بیان شده است. این [[احادیث]] در مصادر [[شیعه]] و [[اهل سنت]] تقریباً یکسان آمده و این گونه نیست که به فرقۀ خاصی اختصاص داشته باشد. از منابع [[شیعه]]، [[نعمانی]] یک باب از [[کتاب الغیبة]]، را به [[احادیث]] [[سفیانی]] اختصاص داده و در آن، هجده [[حدیث]] گزارش کرده است؛ اما نعیم بن حمّاد در کتاب الفتن، بیش از ده باب به [[سفیانی]] و جنگهای او اختصاص داده و در آن، [[حدود]] ۱۲۰ خبر [[نقل]] میکند. در منابع متأخّر، از جمله بحار الأنوار، حجم [[احادیث]] مربوط به [[سفیانی]]، بسیار بیشتر از آن است که گفته شد. کثرت این [[احادیث]] و صحّت و اعتبار [[سند]] یا مضمون برخی از آنها علامت بودن [[سفیانی]] برای [[ظهور]] را اثبات میکند<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۳.]</ref>. | ||
توجه بدین نکته، [[شایسته]] است که [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]]، تنوّع دارند و متون مفصّل به بیان جزئیاتی پرداختهاند که گاه با هم معارض هستند؛ ولی مجموعۀ این متون و [[قدر]] مشترک آنها، این [[اطمینان]] را پدید میآورند که اصل [[حرکت سفیانی]] و مقابلۀ او با [[سپاه]] [[امام مهدی]] {{ع}} پذیرفته و ثابت است. [[دلایل]] اثبات کنندۀ این علامت، عبارتاند از: | توجه بدین نکته، [[شایسته]] است که [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]]، تنوّع دارند و متون مفصّل به بیان جزئیاتی پرداختهاند که گاه با هم معارض هستند؛ ولی مجموعۀ این متون و [[قدر]] مشترک آنها، این [[اطمینان]] را پدید میآورند که اصل [[حرکت سفیانی]] و مقابلۀ او با [[سپاه]] [[امام مهدی]] {{ع}} پذیرفته و ثابت است. [[دلایل]] اثبات کنندۀ این علامت، عبارتاند از: | ||
#[[روایات]] صحیح و معتبر [[شیعه]] و [[سنی]]. | #[[روایات]] صحیح و معتبر [[شیعه]] و [[سنی]]. | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
#اشتراک متون حدیثی [[شیعه]] و [[سنی]] در این باره. | #اشتراک متون حدیثی [[شیعه]] و [[سنی]] در این باره. | ||
#[[فرهنگ]] مردمیِ [[حاکم]] بر [[جامعه]] که از [[حدیث]] و تواریخ کهن گرفته شده است. | #[[فرهنگ]] مردمیِ [[حاکم]] بر [[جامعه]] که از [[حدیث]] و تواریخ کهن گرفته شده است. | ||
#سوء استفادۀ عناصر [[اموی]] از [[نام سفیانی]] برای به دست گرفتن [[قدرت]]<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | #سوء استفادۀ عناصر [[اموی]] از [[نام سفیانی]] برای به دست گرفتن [[قدرت]]<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۳.]</ref>. | ||
==سفیانی در [[احادیث]] فریقین== | ==سفیانی در [[احادیث]] فریقین== | ||
[[احادیث]] فراوانی در مصادر [[شیعی]] گزارش شده و بر حتمی بودن [[ظهور سفیانی]] و حرکت او در [[ماه رجب]]، تأکید شده است<ref>ر.ک: الغیبة، نعمانی: باب ۱۸، ح۱ و ۲ و ۴ و ۵ و ۷ و ۱۰ و باب ۱۴ ح۱۵ و ۲۶، کمال الدین: ص۶۷۸ و ۶۸۰، الإرشاد: ج۲ ص۳۷۱، الغیبة، طوسی: ص۴۳۵.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | [[احادیث]] فراوانی در مصادر [[شیعی]] گزارش شده و بر حتمی بودن [[ظهور سفیانی]] و حرکت او در [[ماه رجب]]، تأکید شده است<ref>ر.ک: الغیبة، نعمانی: باب ۱۸، ح۱ و ۲ و ۴ و ۵ و ۷ و ۱۰ و باب ۱۴ ح۱۵ و ۲۶، کمال الدین: ص۶۷۸ و ۶۸۰، الإرشاد: ج۲ ص۳۷۱، الغیبة، طوسی: ص۴۳۵.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۴.]</ref>. | ||
در [[احادیث]] [[شیعه]]، [[سفیانی]] غالباً همراه با [[ندای آسمانی]]، [[نفس زکیه]] و فرو رفتن در سرزمین [[بیدا]] یاد میشود. گاه در کنار [[سفیانی]]، از [[یمانی]] هم یاد شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | در [[احادیث]] [[شیعه]]، [[سفیانی]] غالباً همراه با [[ندای آسمانی]]، [[نفس زکیه]] و فرو رفتن در سرزمین [[بیدا]] یاد میشود. گاه در کنار [[سفیانی]]، از [[یمانی]] هم یاد شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۴.]</ref>. | ||
در منابع [[شیعی]]، افزون بر [[احادیث]] گزارش شده از [[معصومان]]{{ع}}، متونی نیز از غیر [[معصومان]] گزارش شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | در منابع [[شیعی]]، افزون بر [[احادیث]] گزارش شده از [[معصومان]]{{ع}}، متونی نیز از غیر [[معصومان]] گزارش شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۴.]</ref>. | ||
در منابع [[اهل سنت]]، سخنی از حتمی بودن [[سفیانی]] یا [[ظهور]] وی در [[ماه رجب]] نیست. اگر چه برخی از [[احادیث]] به [[نقل]] از [[پیامبر خاتم]]{{صل}} است، ولی بیشتر متون، به [[صحابه]] و تابعیان منتهی میشود<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | در منابع [[اهل سنت]]، سخنی از حتمی بودن [[سفیانی]] یا [[ظهور]] وی در [[ماه رجب]] نیست. اگر چه برخی از [[احادیث]] به [[نقل]] از [[پیامبر خاتم]]{{صل}} است، ولی بیشتر متون، به [[صحابه]] و تابعیان منتهی میشود<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۴.]</ref>. | ||
بعضی از [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]] که در کتاب الفتن نعیم بن حمّاد آمده، به [[نقل]] از [[جابر]] جُعفی از [[امام باقر]]{{ع}} است. البته این متون در مصادر اصلی اهل سنّت، کمتر گزارش شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | بعضی از [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]] که در کتاب الفتن نعیم بن حمّاد آمده، به [[نقل]] از [[جابر]] جُعفی از [[امام باقر]]{{ع}} است. البته این متون در مصادر اصلی اهل سنّت، کمتر گزارش شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۴.]</ref>. | ||
بیشتر گزارشهای [[اهل سنت]] دربارۀ [[سفیانی]]، [[ارزش]] لازم برای استناد و [[اطمینان]] را ندارد. بهویژه گزارشهایی که در کتاب الفتن ابن حمّاد به تفصیل مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | بیشتر گزارشهای [[اهل سنت]] دربارۀ [[سفیانی]]، [[ارزش]] لازم برای استناد و [[اطمینان]] را ندارد. بهویژه گزارشهایی که در کتاب الفتن ابن حمّاد به تفصیل مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۴.]</ref>. | ||
در این گزارشها بیشتر از [[دشمنی]] [[سفیانی]] با [[مردم کوفه]] و [[مدینه]] و یا عموم [[بنی هاشم]] یاد شده است. گاه دشمنیِ او با بنی عبّاس هم مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | در این گزارشها بیشتر از [[دشمنی]] [[سفیانی]] با [[مردم کوفه]] و [[مدینه]] و یا عموم [[بنی هاشم]] یاد شده است. گاه دشمنیِ او با بنی عبّاس هم مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۴.]</ref>. | ||
متون [[اهل سنت]] دربارۀ [[سفیانی]]، معمولاً به صورت داستان پیوسته [[نقل]] شده و جنگهای او با [[مردم]] مناطق مختلف، مطرح شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | متون [[اهل سنت]] دربارۀ [[سفیانی]]، معمولاً به صورت داستان پیوسته [[نقل]] شده و جنگهای او با [[مردم]] مناطق مختلف، مطرح شده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۵.]</ref>. | ||
مکانهایی همچون: قرقیسیاء، حرّان، [[خراسان]]، [[زوراء]] ([[بغداد]])، [[جابیه]]، [[روم]]، [[دمشق]] و ... نام برده شدهاند و از [[بنی امیه]]، [[بنی عباس]]، [[پرچمهای سیاه]] و دیگر رویدادهای [[تاریخ اسلام]]، یاد شده است. نکتۀ مورد توجّه اهل سنّت قرار گرفته است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | مکانهایی همچون: قرقیسیاء، حرّان، [[خراسان]]، [[زوراء]] ([[بغداد]])، [[جابیه]]، [[روم]]، [[دمشق]] و ... نام برده شدهاند و از [[بنی امیه]]، [[بنی عباس]]، [[پرچمهای سیاه]] و دیگر رویدادهای [[تاریخ اسلام]]، یاد شده است. نکتۀ مورد توجّه اهل سنّت قرار گرفته است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۵.]</ref>. | ||
نکتۀ مهم در مجموعه [[احادیث]] [[سفیانی]]، تبادل متون در مصادر حدیثی [[شیعه]] و [[سنی]] است. این مطلب، حتی در [[کتاب الغیبة]] [[شیخ طوسی]] ینز به چشم میآید و ایشان برخی از متون اهل سنّت را گزارش کرده است. از زمان [[سید]] ابن طاووس و تألیف کتاب الملاحم و الفتن، گزارش [[احادیث]] و متون اهل سنّت که ناظر به موضوع [[علائم ظهور]] باشند در مصادر [[شیعی]]، بسیار گستردهتر شده است. نویسندگان متأخّر نیز گاه به [[نقل]] از این کتاب و گاه مستقیماً از مصادر اهل سنّت همچون الفتن ابن حمّاد و [[عقد الدرر]]، این متون را گزارش کردهاند<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | نکتۀ مهم در مجموعه [[احادیث]] [[سفیانی]]، تبادل متون در مصادر حدیثی [[شیعه]] و [[سنی]] است. این مطلب، حتی در [[کتاب الغیبة]] [[شیخ طوسی]] ینز به چشم میآید و ایشان برخی از متون اهل سنّت را گزارش کرده است. از زمان [[سید]] ابن طاووس و تألیف کتاب الملاحم و الفتن، گزارش [[احادیث]] و متون اهل سنّت که ناظر به موضوع [[علائم ظهور]] باشند در مصادر [[شیعی]]، بسیار گستردهتر شده است. نویسندگان متأخّر نیز گاه به [[نقل]] از این کتاب و گاه مستقیماً از مصادر اهل سنّت همچون الفتن ابن حمّاد و [[عقد الدرر]]، این متون را گزارش کردهاند<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۵.]</ref>. | ||
== زمان [[خروج]] سفیانی== | == زمان [[خروج]] سفیانی== | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۰۷: | ||
==محل [[خروج]] سفیانی== | ==محل [[خروج]] سفیانی== | ||
محل [[خروج]] او را نیز [[حمص]]، وادی یابس، ایلیاء "[[بیت المقدس]]"، اندرا و [[روم]] نوشتهاند <ref>الفتن: ص۱۹۷ و ۱۹۳ و ۱۸۸، الغیبة، طوسی: ص۴۶۳.</ref>. مدّت [[حکومت سفیانی]] نیز در بیشتر [[روایات]]، نُه ماه دانسته شده است<ref>الغیبة،طوسی: ص۴۴۹، الفتن: ص ۱۸۸ و ۴۶۵.</ref>. گزارشهایی نیز زمان [[حکومت]] او را سه سال و نیم<ref>الفتن: ص۱۸۸.</ref> یا به اندازۀ دورۀ بارداری شتر <ref>الغیبة، طوسی: ص۴۵۰.</ref> برشمردهاند<ref>دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷ ص۴۳۵.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | محل [[خروج]] او را نیز [[حمص]]، وادی یابس، ایلیاء "[[بیت المقدس]]"، اندرا و [[روم]] نوشتهاند <ref>الفتن: ص۱۹۷ و ۱۹۳ و ۱۸۸، الغیبة، طوسی: ص۴۶۳.</ref>. مدّت [[حکومت سفیانی]] نیز در بیشتر [[روایات]]، نُه ماه دانسته شده است<ref>الغیبة،طوسی: ص۴۴۹، الفتن: ص ۱۸۸ و ۴۶۵.</ref>. گزارشهایی نیز زمان [[حکومت]] او را سه سال و نیم<ref>الفتن: ص۱۸۸.</ref> یا به اندازۀ دورۀ بارداری شتر <ref>الغیبة، طوسی: ص۴۵۰.</ref> برشمردهاند<ref>دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷ ص۴۳۵.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۶.]</ref>. | ||
==نشانههای [[خروج]] سفیانی== | ==نشانههای [[خروج]] سفیانی== | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۱۵: | ||
==خروج سفیانیهای گوناگون== | ==خروج سفیانیهای گوناگون== | ||
===آیا [[سفیانی]] یکی است یا چند تن؟=== | ===آیا [[سفیانی]] یکی است یا چند تن؟=== | ||
باور عمومی کهن دربارۀ [[خروج سفیانی]] سبب شد که در طول [[تاریخ]]، افرادی از بنی امیّه که [[خروج]] کرده و در صدد در دست گرفتم [[قدرت]] بودهاند، به عنوان [[سفیانی]]، شناخته شوند. زیاد بن [[عبدالله]] بن [[یزید]] بن [[معاویه]] در سالهای آغازین سدۀ دوم هجری<ref>انساب الاشراف: ص۹ ح۱۵۷ و ۲۰۳ و ۲۲۲، تاریخ الطبری: ج۷ ص۲۴۳ – ۲۶۳.</ref>، [[علی]] بن [[عبدالله]] بن خالد بن [[یزید]] بن [[معاویه]] در سال۱۹۵ هجری در زمان [[امام رضا]]{{ع}}<ref>تاریخ دمشق: ج۴۳ ص۲۴، سیر اعلام النبلاء: ج۹ ص۲۸۴.</ref>، و ابو حرب [[یمانی]] مبرقع<ref>تاریخ الطبری: ج۹ ص۱۱۶ و ۱۱۸، تاریخ الیعقوبی: ج۲ ص۴۴۲.</ref>در دورۀ [[معتصم]] [[عباسی]]، از جمله سفیانیهایی هستند که با [[هدف]] به دست گرفتن [[قدرت]]، [[خروج]] کردهاند و علیه شاخۀ [[مروانی]] بنی امیّه و یا [[خلافت]] [[بنی عباس]] شوریدهاند. اگر چه [[سفیانی]]، فردی خوش نام نیست، ولی قدرتیابی و تسلّط مقتدرانۀ او بر [[شام]] و حتی مناطق [[حجاز]]، مورد توجه [[مردم]] بوده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | باور عمومی کهن دربارۀ [[خروج سفیانی]] سبب شد که در طول [[تاریخ]]، افرادی از بنی امیّه که [[خروج]] کرده و در صدد در دست گرفتم [[قدرت]] بودهاند، به عنوان [[سفیانی]]، شناخته شوند. زیاد بن [[عبدالله]] بن [[یزید]] بن [[معاویه]] در سالهای آغازین سدۀ دوم هجری<ref>انساب الاشراف: ص۹ ح۱۵۷ و ۲۰۳ و ۲۲۲، تاریخ الطبری: ج۷ ص۲۴۳ – ۲۶۳.</ref>، [[علی]] بن [[عبدالله]] بن خالد بن [[یزید]] بن [[معاویه]] در سال۱۹۵ هجری در زمان [[امام رضا]]{{ع}}<ref>تاریخ دمشق: ج۴۳ ص۲۴، سیر اعلام النبلاء: ج۹ ص۲۸۴.</ref>، و ابو حرب [[یمانی]] مبرقع<ref>تاریخ الطبری: ج۹ ص۱۱۶ و ۱۱۸، تاریخ الیعقوبی: ج۲ ص۴۴۲.</ref>در دورۀ [[معتصم]] [[عباسی]]، از جمله سفیانیهایی هستند که با [[هدف]] به دست گرفتن [[قدرت]]، [[خروج]] کردهاند و علیه شاخۀ [[مروانی]] بنی امیّه و یا [[خلافت]] [[بنی عباس]] شوریدهاند. اگر چه [[سفیانی]]، فردی خوش نام نیست، ولی قدرتیابی و تسلّط مقتدرانۀ او بر [[شام]] و حتی مناطق [[حجاز]]، مورد توجه [[مردم]] بوده است<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۶.]</ref>. | ||
شهرت یافتن این افراد به [[سفیانی]]، نشان از عمق وجود جریان [[سفیانی]] در [[فرهنگ]] عمومی [[مسلمانان]] دارد. برخی از مورخان، [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]] را ساخته و پرداختۀ این گروه برشمردهاند. مصعب بن [[زبیر]]، آغازگر این سخن است<ref>ر.ک: نسب قریش: ص۱۲۹.</ref> و افراد دیگری نیز در موافقت یا [[مخالفت]] آن سخن گفتهاند <ref>ر.ک: الأغانی: ج۱۷ ص۲۱۸، تاریخ مدینة دمشق: ج۱۶ ص۳۰۳، تاریخ الإسلام: ج۶ ص۵۸، السیادة العربیة: ص۱۲۱، صخی الإسلام: ج۳ ص۲۳۸ -۲۳۹.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | شهرت یافتن این افراد به [[سفیانی]]، نشان از عمق وجود جریان [[سفیانی]] در [[فرهنگ]] عمومی [[مسلمانان]] دارد. برخی از مورخان، [[احادیث]] مرتبط با [[سفیانی]] را ساخته و پرداختۀ این گروه برشمردهاند. مصعب بن [[زبیر]]، آغازگر این سخن است<ref>ر.ک: نسب قریش: ص۱۲۹.</ref> و افراد دیگری نیز در موافقت یا [[مخالفت]] آن سخن گفتهاند <ref>ر.ک: الأغانی: ج۱۷ ص۲۱۸، تاریخ مدینة دمشق: ج۱۶ ص۳۰۳، تاریخ الإسلام: ج۶ ص۵۸، السیادة العربیة: ص۱۲۱، صخی الإسلام: ج۳ ص۲۳۸ -۲۳۹.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۶.]</ref>. | ||
ولی توجه به فراوانی [[روایات شیعه]] و [[سنی]]، کهن بودن آن متون، رواج این [[فرهنگ]] در میان مردمان و سوء استفادۀ [[حاکمان]] و [[قدرت]] طلبان از این [[فرهنگ]] عمومی، اثبات میکند که این [[فرهنگ]]، ریشه در متون کهن حدیثی دارد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، | ولی توجه به فراوانی [[روایات شیعه]] و [[سنی]]، کهن بودن آن متون، رواج این [[فرهنگ]] در میان مردمان و سوء استفادۀ [[حاکمان]] و [[قدرت]] طلبان از این [[فرهنگ]] عمومی، اثبات میکند که این [[فرهنگ]]، ریشه در متون کهن حدیثی دارد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۳۷.]</ref>. | ||
== محل [[مرگ]] سفیانی== | == محل [[مرگ]] سفیانی== | ||
| خط ۱۳۲: | خط ۱۳۲: | ||
*سحرگاه یکی از روزها، پیکار نهایی [[حق]] و [[باطل]] آغاز میگردد و [[خداوند]] پس از نبردی خونبار میان دو [[سپاه]] [[عدل]] و [[ظلم]]، [[حجت]] [[خدا]] و [[یاران]] حقگرای او را [[پیروزی]] کامل میبخشد و آنان، [[سپاه]] [[حقستیز]] [[سفیانی]] را بهطور کامل نابود میسازند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۸؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۳، ص ۳۱۶.</ref>. | *سحرگاه یکی از روزها، پیکار نهایی [[حق]] و [[باطل]] آغاز میگردد و [[خداوند]] پس از نبردی خونبار میان دو [[سپاه]] [[عدل]] و [[ظلم]]، [[حجت]] [[خدا]] و [[یاران]] حقگرای او را [[پیروزی]] کامل میبخشد و آنان، [[سپاه]] [[حقستیز]] [[سفیانی]] را بهطور کامل نابود میسازند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۸؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۳، ص ۳۱۶.</ref>. | ||
*طبق [[روایت]] دیگری، [[سفیانی]] از [[سرنوشت]] شوم و تکاندهنده [[سپاه]] خویش که در راه [[مکه]] به [[زمین]] فرومیرود و [[زمین]] به [[فرمان خدا]] آنها را میبلعد درس عبرت گرفته و میکوشد تا [[فرمان]] [[امام مهدی]] {{ع}} را گردن نهد. به همین جهت [[بیعت]] میکند، اما پس از اندکزمانی [[بیعت]] خویش را میشکند و سرکشی میکند و پس از نبردی خونین به [[اسارت]] درمیآید و نابود میگردد<ref>عقد الدرر، ص ۱۳۳؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۱، ص ۵۰۵.</ref>. | *طبق [[روایت]] دیگری، [[سفیانی]] از [[سرنوشت]] شوم و تکاندهنده [[سپاه]] خویش که در راه [[مکه]] به [[زمین]] فرومیرود و [[زمین]] به [[فرمان خدا]] آنها را میبلعد درس عبرت گرفته و میکوشد تا [[فرمان]] [[امام مهدی]] {{ع}} را گردن نهد. به همین جهت [[بیعت]] میکند، اما پس از اندکزمانی [[بیعت]] خویش را میشکند و سرکشی میکند و پس از نبردی خونین به [[اسارت]] درمیآید و نابود میگردد<ref>عقد الدرر، ص ۱۳۳؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۱، ص ۵۰۵.</ref>. | ||
*به [[روایت]] دیگری، پس از دستگیری به [[دستور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} در دروازه [[بیت المقدس]] کشته میشود<ref>عقد الدرر، ص ۸۵؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۳، ص ۳۱۳.</ref><ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، | *به [[روایت]] دیگری، پس از دستگیری به [[دستور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} در دروازه [[بیت المقدس]] کشته میشود<ref>عقد الدرر، ص ۸۵؛ معجم احادیث الامام المهدی {{ع}}، ج ۳، ص ۳۱۳.</ref><ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۲۹۴.</ref>. | ||
==سفیانی در موعودنامه== | ==سفیانی در موعودنامه== | ||
*یکی از [[نشانههای حتمی ظهور]] [[مصلح بزرگ جهانی]]، [[خروج سفیانی]] است<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. [[سفیانی]] در [[روایات]] اینگونه توصیف شده است: مردی است به رنگ سرخ و زرد، با چشم کبود. در ظاهر ذکر [[خدا]] میگوید، ولی از پلیدترین و کثیفترین [[مردم]] روزگار است و در [[پلیدی]] و خباثت چنان است که [[زن]] بچهدار خود را از [[ترس]] اینکه مبادا [[مردم]] را به مخفیگاه او [[راهنمایی]] کند، زنده به [[گور]] میکند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶.</ref>. در روایتی [[حضرت علی]] {{ع}} فرمود: پسر [[هند]] جگرخوار ([[سفیانی]]) از بیابان بیرون میآید. او مردی متوسط القامه، قیافهاش وحشتناک و سرش ضخیم و رویش آبله دارد. اگر او را ببینی خیال میکنی یکچشمی است، او از اولاد [[ابو سفیان]] است. وی [[خروج]] میکند و به [[کوفه]] (یا [[نجف]]) میآید و بر [[منبر]] آن مینشیند. گروه کثیری را [[فریب]] میدهد و آنان را با خود همدست مینماید و مناطق: [[شام]]، [[دمشق]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین را [[تصرف]] مینماید<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶؛ منتخب الاثر، ص ۴۵۸.</ref>. وی گروه بسیاری از [[شیعیان]] را به قتل میرساند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵ و ۲۲۲.</ref>، سپس از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} اطلاع پیدا میکند. لشکری انبوه به سوی او میفرستد اما به خود [[امام]] دست نمییابد و سرانجام در بیابانی بین [[مکه]] و [[مدینه]] به [[زمین]] فرو میروند<ref>همان، ص ۲۳۸.</ref>. از [[امام صادق]] {{ع}} آوردهاند که فرمود: گویی مینگرم که [[سفیانی]] در [[کوفه]] و در میدان شهر شما، بساط خویش را گسترده است و جارچیهای او جار میزنند که: "هرکس سر شیعهای را بیاورد یک هزار درهم جایزه دارد"<ref>غیبة طوسی، ص ۲۷۳؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵.</ref>. آنگاه است که [[همسایه]] بر [[همسایه]] میشورد و او را به [[جرم]] [[شیعه]] بودن سر میبرد تا هزار درهم جایزه بگیرد. اصل [[خروج سفیانی]]، صرفنظر از ویژگیها و قضایای جزئی، امری مسلّم است، ولی اینکه [[سفیانی]] کیست و چه ویژگیهایی دارد و چگونه [[شورش]] میکند، چندان روشن نیست. در برخی از [[روایات]]، از [[امام علی]] {{ع}} در مورد [[نام سفیانی]] پرسیده شده و آن حضرت، از بیان آن خودداری کردهاند<ref>همان، ص ۲۰۶.</ref>. حال آنکه اگر نام وی مشخص بود، دلیلی نداشت که از بردن نام وی، خودداری کند. به نظر میرسد، [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست، بلکه فردی است با ویژگیهای [[ابو سفیان]]، که [[در آستانه ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] میکند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] میکشاند. [[امام سجاد]] {{ع}} میفرماید: "[[ظهور قائم]] {{ع}} از [[ناحیه]] [[خداوند]]، قطعی و [[خروج سفیانی]] نیز، قطعی است. در برابر هرقیامکننده و مصلحی، یک [[سفیانی]] وجود دارد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. و یا [[امام صادق]] {{ع}} میفرماید: "ما و [[خاندان]] [[ابو سفیان]]، دو خاندانی هستیم که بر سر [[دین خدا]] باهم [[دشمنی]] داریم. ما سخن [[خداوند]] را [[تصدیق]] کردیم و آنان [[تکذیب]] کردند. [[ابو سفیان]]، با [[پیامبر]] {{صل}} [[مبارزه]] کرد و [[معاویه]] با [[امام علی|علی]] {{ع}} و [[یزید]] با [[امام حسین|حسین بن علی]] {{عم}} به [[مخالفت]] برخاستند و [[سفیانی]] نیز با [[قائم]] {{ع}} خواهد جنگید"<ref>همان.</ref>. | *یکی از [[نشانههای حتمی ظهور]] [[مصلح بزرگ جهانی]]، [[خروج سفیانی]] است<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. [[سفیانی]] در [[روایات]] اینگونه توصیف شده است: مردی است به رنگ سرخ و زرد، با چشم کبود. در ظاهر ذکر [[خدا]] میگوید، ولی از پلیدترین و کثیفترین [[مردم]] روزگار است و در [[پلیدی]] و خباثت چنان است که [[زن]] بچهدار خود را از [[ترس]] اینکه مبادا [[مردم]] را به مخفیگاه او [[راهنمایی]] کند، زنده به [[گور]] میکند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶.</ref>. در روایتی [[حضرت علی]] {{ع}} فرمود: پسر [[هند]] جگرخوار ([[سفیانی]]) از بیابان بیرون میآید. او مردی متوسط القامه، قیافهاش وحشتناک و سرش ضخیم و رویش آبله دارد. اگر او را ببینی خیال میکنی یکچشمی است، او از اولاد [[ابو سفیان]] است. وی [[خروج]] میکند و به [[کوفه]] (یا [[نجف]]) میآید و بر [[منبر]] آن مینشیند. گروه کثیری را [[فریب]] میدهد و آنان را با خود همدست مینماید و مناطق: [[شام]]، [[دمشق]]، [[حمص]]، [[فلسطین]]، [[اردن]] و قنسرین را [[تصرف]] مینماید<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۰۶؛ منتخب الاثر، ص ۴۵۸.</ref>. وی گروه بسیاری از [[شیعیان]] را به قتل میرساند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵ و ۲۲۲.</ref>، سپس از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} اطلاع پیدا میکند. لشکری انبوه به سوی او میفرستد اما به خود [[امام]] دست نمییابد و سرانجام در بیابانی بین [[مکه]] و [[مدینه]] به [[زمین]] فرو میروند<ref>همان، ص ۲۳۸.</ref>. از [[امام صادق]] {{ع}} آوردهاند که فرمود: گویی مینگرم که [[سفیانی]] در [[کوفه]] و در میدان شهر شما، بساط خویش را گسترده است و جارچیهای او جار میزنند که: "هرکس سر شیعهای را بیاورد یک هزار درهم جایزه دارد"<ref>غیبة طوسی، ص ۲۷۳؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵.</ref>. آنگاه است که [[همسایه]] بر [[همسایه]] میشورد و او را به [[جرم]] [[شیعه]] بودن سر میبرد تا هزار درهم جایزه بگیرد. اصل [[خروج سفیانی]]، صرفنظر از ویژگیها و قضایای جزئی، امری مسلّم است، ولی اینکه [[سفیانی]] کیست و چه ویژگیهایی دارد و چگونه [[شورش]] میکند، چندان روشن نیست. در برخی از [[روایات]]، از [[امام علی]] {{ع}} در مورد [[نام سفیانی]] پرسیده شده و آن حضرت، از بیان آن خودداری کردهاند<ref>همان، ص ۲۰۶.</ref>. حال آنکه اگر نام وی مشخص بود، دلیلی نداشت که از بردن نام وی، خودداری کند. به نظر میرسد، [[سفیانی]] فرد مشخصی نیست، بلکه فردی است با ویژگیهای [[ابو سفیان]]، که [[در آستانه ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} به طرفداری از [[باطل]]، [[خروج]] میکند و [[مسلمانان]] را به [[انحراف]] میکشاند. [[امام سجاد]] {{ع}} میفرماید: "[[ظهور قائم]] {{ع}} از [[ناحیه]] [[خداوند]]، قطعی و [[خروج سفیانی]] نیز، قطعی است. در برابر هرقیامکننده و مصلحی، یک [[سفیانی]] وجود دارد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۲.</ref>. و یا [[امام صادق]] {{ع}} میفرماید: "ما و [[خاندان]] [[ابو سفیان]]، دو خاندانی هستیم که بر سر [[دین خدا]] باهم [[دشمنی]] داریم. ما سخن [[خداوند]] را [[تصدیق]] کردیم و آنان [[تکذیب]] کردند. [[ابو سفیان]]، با [[پیامبر]] {{صل}} [[مبارزه]] کرد و [[معاویه]] با [[امام علی|علی]] {{ع}} و [[یزید]] با [[امام حسین|حسین بن علی]] {{عم}} به [[مخالفت]] برخاستند و [[سفیانی]] نیز با [[قائم]] {{ع}} خواهد جنگید"<ref>همان.</ref>. | ||
*براساس این [[روایات]]، [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است و رودررویی بین [[حق]] و [[باطل]] در این دو [[خانواده]]، نمونه بارزی از جریان این دو خط است. پس بر فرض که [[سفیانی]] را از نسل [[ابو سفیان]] هم بدانیم، آخرین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که [[در آستانه ظهور]] [[قائم]] {{ع}} [[خروج]] میکند. اینکه همزمان با [[خروج سفیانی]] از منطقه [[شام]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]] به طرفداری از [[حق]] در [[ناحیه]] [[خراسان]] و [[یمن]]، [[قیام]] میکنند، نیز مؤید این نظر میتواند باشد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰ و ۲۱۷.</ref>. [[ابو سفیان]]، به عنوان سردمدار [[شرک]] و بتپرستی و سرمایهداری طاغوتی، هرنوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، [[برادری]] و [[آزادی]] میزد، [[دشمن]] خود میدانست و با [[قدرت]] تمام در برابر آن به [[مبارزه]] برمیخاست. [[سفیانی]]، فردی است با این ویژگیها که در برابر [[انقلاب]] بزرگ جهانی [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[خروج]] میکند. بر این اساس، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص<ref>چشمبهراه مهدی، جمعی از نویسندگان مجله حوزه، ص ۲۷۵.</ref><ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، | *براساس این [[روایات]]، [[سفیانی]] جریان [[باطل]] در بستر [[تاریخ]] است و رودررویی بین [[حق]] و [[باطل]] در این دو [[خانواده]]، نمونه بارزی از جریان این دو خط است. پس بر فرض که [[سفیانی]] را از نسل [[ابو سفیان]] هم بدانیم، آخرین مهره این زنجیره، همان [[سفیانی]] است که [[در آستانه ظهور]] [[قائم]] {{ع}} [[خروج]] میکند. اینکه همزمان با [[خروج سفیانی]] از منطقه [[شام]]، [[یمانی]] و [[خراسانی]] به طرفداری از [[حق]] در [[ناحیه]] [[خراسان]] و [[یمن]]، [[قیام]] میکنند، نیز مؤید این نظر میتواند باشد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۱۰ و ۲۱۷.</ref>. [[ابو سفیان]]، به عنوان سردمدار [[شرک]] و بتپرستی و سرمایهداری طاغوتی، هرنوع حرکت و جنبشی را که دم از [[عدالت]]، [[برادری]] و [[آزادی]] میزد، [[دشمن]] خود میدانست و با [[قدرت]] تمام در برابر آن به [[مبارزه]] برمیخاست. [[سفیانی]]، فردی است با این ویژگیها که در برابر [[انقلاب]] بزرگ جهانی [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[خروج]] میکند. بر این اساس، در [[حقیقت]] [[سفیانی]] یک جریان است، نه یک شخص<ref>چشمبهراه مهدی، جمعی از نویسندگان مجله حوزه، ص ۲۷۵.</ref><ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۴۰۴.</ref>. | ||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||