غبطه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

غبطه در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۲۸

۱۲٬۳۵۴ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۰

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۱۷: / خط ۱۷: @@
 #{{متن قرآن|فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا}}<ref>«پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته کند و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد» سوره کهف، آیه ۱۱۰.</ref>؛
 #{{متن قرآن|وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ}}<ref>«و در زبور پس از تورات نگاشته‌ایم که بی‌گمان زمین را بندگان شایسته من به ارث خواهند برد» سوره انبیاء، آیه ۱۰۵.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۲ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۲، ص ۴۴۴-۴۴۵.</ref>.
+==غبطه در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲==
+منظور تمام مواردی است که زمینه [[حسرت]]، و افسوس خوردن را دارد و [[خدا]] [[پیامبر]] را از مواردی از آن [[آگاه]] می‌سازد؛ بلکه به [[پیامبر]] هشدار می‌دهد و در مواردی [[نهی]] می‌کند. البته [[غبطه]] به جز [[حسد]] است و تنها در [[اموال]] هم نیست، گاه در [[علم]] است، گاه در [[قدرت]] و گاه در موفقیت و کسب [[موقعیت]] و یا [[توفیق]] در [[کارها]] و یا [[عبادت]] است، هر چند در چند جای دیگر در میان [[اقوام]] پیشین در [[مال]] به کار رفته است. مانند آن‌چه باعث [[غبطه]] [[قوم]] [[موسی]] در [[ثروت]] [[فرعون]] و [[پیروان]] او شد: {{متن قرآن|وَقَالَ مُوسَى رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَأَهُ زِينَةً وَأَمْوَالًا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ}}<ref>«و موسی گفت: پروردگارا تو به فرعون و سرکردگانش آراستگی و دارایی‌هایی در زندگانی دنیا بخشیدی که سرانجام (مردم را) از راه تو بیراه می‌گردانند؛ پروردگارا! دارایی‌هایشان را نابود و دل‌هاشان را در بند کن چندان که ایمان نیاورند تا عذاب دردناک را ببینند» سوره یونس، آیه ۸۸.</ref> یا [[نگرانی]] غبطه‌ای که از [[ثروت]] [[قارون]] به وجود میآید: ({{متن قرآن|فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ قَالَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا يَا لَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِيَ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٍ}}<ref>«آنگاه با زیورهایش در پیش قوم خویش آشکار شد؛ کسانی که زندگی این جهان را می‌خواستند گفتند: ای کاش ما نیز همانند آنچه به قارون داده شده است می‌داشتیم، بی‌گمان او را بهره‌ای سترگ است» سوره قصص، آیه ۷۹.</ref>. و مواردی که با تعبیر لیت و لیتنی برای بیان [[غبطه]] [[نقل]] شده است. اما در این مدخل تنها آن دسته‌ای مد نظر است که [[خداوند]] [[پیامبر]] خود را [[راهنمایی]] و [[تربیت]] می‌کند.
+#{{متن قرآن|لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«به چیزی که دسته‌هایی از کافران را بدان بهره‌مند کرده‌ایم چشم مدوز و برای آنان اندوه مخور و برای مؤمنان افتادگی کن!» سوره حجر، آیه ۸۸.</ref>.
+#{{متن قرآن|وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَى}}<ref>«و به آنچه با آن دسته‌هایی از آنان را بهره‌مند گردانده‌ایم چشم مدوز، آراستگی زندگی این جهان را (به آنان داده‌ایم) تا آنان را در آن بیازماییم و روزی پروردگارت بهتر و پایاتر است» سوره طه، آیه ۱۳۱.</ref>.
+#{{متن قرآن|لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلَادِ * مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ}}<ref>«جنب و جوش کافران در شهرها تو را نفریبد * (زندگی این جهان) برخورداری اندکی است سپس جایگاه آنان دوزخ خواهد بود و این بستر، بد است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۶.</ref>
+#{{متن قرآن|إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}<ref>«یاد کنید هنگامی را که (در احد) به بالا می‌گریختید و به کسی (جز خود) توجهی نمی‌کردید و پیامبر شما را از پی فرا می‌خواند آنگاه (خداوند) شما را با اندوهی از پی اندوهی کیفر داد تا بر آنچه از دست دادید یا بر سرتان آمد اندوه مخورید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است»‌ سوره آل عمران، آیه ۱۵۳.</ref>.
+#{{متن قرآن|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ}}<ref>«تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد شادی نکنید و خداوند هیچ خود پسند خویشتن ستایی را دوست نمی‌دارد» سوره حدید، آیه ۲۳.</ref>.
+'''نکات''':
+#جمله: {{متن قرآن|لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ}} که خطاب به [[پیامبر]] و جنبه تعلیمی و [[تربیتی]] و صیانت ایشان در تحقق اهداف [[وحی]] دارد، می‌گوید: به آن‌چه ما دسته‌هایی از آنان [[[کافران]]] را بدان برخوردار ساخته‌ایم چشم مدوز، و بر ایشان [[اندوه]] مخور، و بال خویش برای [[مؤمنان]] فرو گستر. اگر این جمله خطاب به [[پیامبر]] نباشد، عبارت: {{متن قرآن|وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ}} لغو میشد؛
+#در این جمله بعدی که با همین کلمات بیان شده، نیز خطاب به [[پیامبر]] می‌شود و از [[غبطه]] خوردن او برحذر می‌دارد، که: “و زنهار به سوی آن‌چه اصنافی از ایشان را از آن برخوردار کردیم [و فقط] [[زیور]] [[زندگی]] دنیاست تا ایشان را در آن بیازماییم، دیدگان خود مدوز، و [بدان که] روزیِ [[پروردگار]] تو بهتر و پایدارتر است”؛
+#تعبیر دیگر: {{متن قرآن|لَا يَغُرَّنَّكَ}} خطاب به [[پیغمبر]] است، هر چند برخی گفته‌اند، با این بیان مراد دیگرانند<ref>ترجمه المیزان، ج۴، ص۳۹۷.</ref>. در حالی که می‌تواند نوعی هشدار به خود [[پیامبر]] و نوعی [[پیشگیری]] از [[خطا]] باشد، چنان‌که در [[آیات]] پیشین چنین بود. هر چند [[تذکر]] و تنبه شخص آن [[حضرت]]، درسی به دیگران هم خواهد بود. و باز گفته‌اند: یعنی ای [[انسان]] مغرورت نکند، {{متن قرآن|تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا}} - [[تصرف]] و [[سیر]] و گشت [[کافران]]، {{متن قرآن|فِي الْبِلَادِ}} در [[شهرها]] سالم و سودمند و بی‌آنکه بر جرائم خود [[مؤاخذه]] شوند، زیرا [[خدا]] می‌داند که این امر قابل [[غبطه]] و [[حسرت]] بردن نیست؛ زیرا [[سرنوشت]] و [[جایگاه]] [[ابدی]] این [[کفار]] [[آتش]] است، به واسطه کفری که دارند، هیچ امری که سرانجامش و پایانش [[دوزخ]] باشد خیر نخواهد بود. {{متن قرآن|مَتَاعٌ قَلِيلٌ}} [[سفر]] و [[تجارت]] و سودشان اندک و برای مدتی کوتاه است. {{متن قرآن|ثُمَّ مَأْوَاهُمْ}} و سپس سرنوشتشان {{متن قرآن|جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ}} [[دوزخ]] است و بد جایگاهی است؛
+#جمله: {{متن قرآن|وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ}} مقابل اولی است، و صدا زدن [[رسول]] [[مسلمانان]] را، آن هم از آخر آنها می‌فهماند که [[لشکر]] از پیرامون آن جناب متفرق شده بودند، و بدون اینکه توجه به این سو و آن سو کنند، چه اول و چه آخر جمعیتشان راه فرار را پیش گرفته بودند و می‌رفتند و [[رسول]] از پشت سر صداشان می‌زده، ولی آنان [[رسول خدا]]{{صل}} را در بین [[مشرکین]] رها کرده، از [[ترس]] کشته شدن راه بیابان را پیش گرفته بودند. جمله: {{متن قرآن|فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ}} ناظر به این نکته است که کمبود و دادن [[غم]] در [[زندگی]] نوعی ایجاد [[بیداری]] و هشدار برای غبطه‌های بی‌جا است. لذا می‌گوید: یاد کنید هنگامی را که در حال [[گریز]] از کوه بالا می‌رفتید و به هیچ کس توجه نمی‌کردید و [[پیامبر]]، شما را از پشت سرتان فرا می‌خواند. پس [[خداوند]] به سزای [این بی‌انضباطی] غمی بر غمتان [افزود]، تا سرانجام بر آن‌چه از [[کف]] داده‌اید و برای آن‌چه به شما رسیده است [[اندوهگین]] نشوید، و [[خداوند]] از آن‌چه می‌کنید [[آگاه]] است. یعنی [[خدای تعالی]] به تلافی و [[پاداش]] غمی که داشتید (که چرا غنیمت‌ها از دستمان رفت‌؟ و چرا این همه کشته دادیم)؟ غمی دیگر به شما داد و آن [[اندوه]] از این بود که چرا به [[مال]] [[دنیا]] [[طمع]] بستیم‌؟ و [[رسول]] را [[یاری]] نکردیم‌؟ این [[اندوه]] را به شما داد تا از آن [[اندوه]] منصرف شوید؛
+#این [[آیه]] یکی از نکات مهم برای [[تربیت نفس]] را در برابر [[حب]] به [[دنیا]] نشان می‌دهد: {{متن قرآن|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ}} تا بر آن‌چه از دست شما رفته [[اندوهگین]] نشوید و به [سبب] آن‌چه به شما داده است، [[شادمانی]] نکنید<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۳۳۱.</ref>.
 ==منابع==
-* [[پرونده:10115255.jpg|22px]] [[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۲ (کتاب)|'''دانش اخلاق اسلامی ج۲''']]
+# [[پرونده:10115255.jpg|22px]] [[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۲ (کتاب)|'''دانش اخلاق اسلامی ج۲''']]
+# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]
 ==پانویس==