کیسانیه: تفاوت میان نسخه‌ها

کیسانیه (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۳۹

۱۱٬۳۵۰ بایت حذف‌شده ، ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۰

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۲۵۷

ویرایش

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[کیسانیه در حدیث]] | [[کیسانیه در کلام اسلامی]] | [[کیسانیه در تاریخ اسلامی]] | [[کیسانیه در معارف مهدوی]]</div>
+: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[کیسانیه در حدیث]] | [[کیسانیه در کلام اسلامی]] | [[کیسانیه در تاریخ اسلامی]] | [[کیسانیه در معارف مهدویت]]</div>
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
 : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[کیسانیه (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
 <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
-'''کیسانیه''' که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از کیسان است ([[غلام]] [[امام علی|امیر المؤمنین]] که شاگرد [[محمد حنفیه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] [[مختار بن ابی عبیده ثقفی]] که ملقب به کیسان بود، یا [[پیروان]] کیسان، فرماندۀ پلیس مختار.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.
+'''کیسانیه''' که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از کیسان است ([[غلام]] [[امام علی|امیر المؤمنین]] که شاگرد [[محمد حنفیه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] [[مختار بن ابی عبیده ثقفی]] که ملقب به کیسان بود، یا [[پیروان]] کیسان، فرماندۀ پلیس مختار<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.
 ==مقدمه==
-*یکی از فرقه‏‌ها- و شاید اوّلین فرقه‏‌ای که در [[مهدویت]] دچار [[انحراف]] بزرگ شد- "کیسانیه" است. درباره علت نام‏گذاری این [[فرقه]] به کیسانیه، [[اختلاف]] نظر است<ref>  شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۱۴۷</ref>؛ برخی نوشته‌‏اند: اینان [[پیروان]] کیسان آزاد شده [[امام علی|امیر مؤمنان]]{{ع}} بودند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*"کیسانیّه" نام فرقه‌ای است که در نیمه دوم قرن اول هجری در میان [[شیعیان]] پیدا شد و در حدود یک قرن ادامه یافت، سپس به طور کلی منقرض گردید.
-*[[کیسان]] شاگرد [[محمد بن حنفیه]] بود؛ ولی از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} نیز [[علوم]] مختلف- از جمله [[علم]] [[تأویل]] و [[باطن]] و [[علم]] آفاق و انفس- آموخت. سپس به [[امامت]] [[محمد]] قائل شد و برای او مراتب و درجاتی دانست که خارج از حد وی بود.  برخی نوشته‌‏اند: کیسانیه، [[پیروان]] [[مختار بن ابی عبیده ثقفی]] بودند؛ زیرا او ملقب به کیسان بود. شماری هم نوشته‏‌اند: [[فرمانده]] پلیس "شرطه" مختار، کیسان نام داشت و کنیه‏‎اش ابو عمران‏ بود. او در اعمال خود بسیار [[افراط]] می‌‏کرد و [[محمد]] را [[وصی]] [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} می‏‌دانست و مختار را [[نایب]] او معرفی می‏‌کرد<ref> نوبختی، فرق الشیعة، ص ۲۳ و ۲۴</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*این گروه به [[امامت]] جناب "[[محمد حنفیه]]" [[معتقد]] بودند و او را بعد از [[امیرمؤمنان]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] {{عم}} [[چهارمین امام]] می‌پنداشتند.
-*در هر حال، این گروه قائل به [[امامت]] [[محمد بن حنفیه]] بودند. مختار، نخست برای [[پیشرفت]] کار خود، به [[علی بن الحسین]]{{ع}} و سپس به [[محمد حنفیه]] [[دعوت]] می‌‏کرد. البته کار او، مبتنی بر [[اعتقاد]] وی به [[اهل بیت]]{{عم}} نبود؛ بلکه می‌‏خواست از آن بهره‏‌برداری [[سیاسی]] کند و چون کارش بالا گرفت، خود دعوی دریافت [[وحی]] از [[خداوند]] سبحانه و تعالی کرد و عباراتی مسجع و با قافیه، به [[تقلید]] از [[قرآن]] به زبان راند. [[محمد حنفیه]] از وی بی‌زاری جست و وقتی مختار وی را به [[کوفه]] [[دعوت]] کرد، او نپذیرفت<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*پس از [[ارتحال]] [[محمد حنفیه]]، [[فرقه]] کیسانیّه به فرقه‌های مختلفی منشعب شدید، که از آن جمله است:
-*کیسانیه پنداشته‌‏اند [[محمد حنفیه]] پس از کشته شدن برادرش [[حسین بن علی]]{{ع}}، مختار را بر عراقین [[فرمانروایی]] داد و از او خواست از قاتلان آن حضرت، خون‏خواهی کند. کیسانیه، شش سال بعد از [[شهادت]] [[امام حسین]] {{ع}}، [[قیام]] کرده، قائل به [[امامت]] [[محمد حنفیه]] شدند. آنان [[معتقد]] بودند: وی [[اسرار]] [[دین]] و [[علم]] [[تأویل]] و [[علوم]] [[باطنی]] را از دو برادرش [[امام حسن|حسن]] و [[امام حسین|حسین]]{{عم}} فراگرفته است. برخی از کیسانیه ارکان [[شریعت]] "مانند [[نماز]] و [[روزه]]" را [[تأویل]] کرده، قائل به تناسخ و حلول بودند.
+#سرّاجیّه، [[اصحاب]] "حسّان سرّاج" که گفتند: [[محمد حنفیه]] [[وفات]] کرده، در [[کوه رضوی]] مدفون است، ولی روزی [[رجعت]] کرده، [[جهان]] را پر از [[عدل و داد]] می‌کند<ref>مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۲۹.</ref>.
-*همه فرق کیسانیه، دارای بعضی [[عقاید]] مشترک هستند؛ از جمله<ref> محمد جواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ص ۳۷۳</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>:
+#کرنبیّه، [[اصحاب]] "[[ابن کرنب]]" که گفتند: [[محمد حنفیه]] زنده است و در [[کوه رضوی]] اقامت دارد و از [[دنیا]] نمی‌رود جز اینکه [[ظهور]] کرده [[جهان]] را پر از [[عدل و داد]] کند، آن چنانکه پر از [[جور]] و [[ستم]] شده است<ref>مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۲۸.</ref>. در بیشتر منابع از آنها "کربیّه" یا "کریبیّه" یاد شده است<ref>قاضی، وداد، الکیسانیّة فی التاریخ و الأدب، ص۱۷۲.</ref>.
-#[[اعتقاد]] به [[امامت]] [[محمّد بن حنفیه]] [[فرزند]] [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}}؛
+#هاشمیه، [[اصحاب]] "[[ابوهاشم عبدالله]]" که بعد از [[محمد حنفیه]] به [[امامت]] پسرش "[[عبدالله]]" [[معتقد]] شدند<ref>شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم، الملل و النّحل، ج۱، ص۱۵۰.</ref>.
-#[[عقیده]] به مسأله [[بدا]]؛
+*[[اکثریت]] [[قاطع]] کیسانیّه معتقدند که [[محمد]] حنفیّه نمرده است، بلکه در [[کوه رضوی]] مخفی شده، پس از یک دوران استتار سرانجام [[ظهور]] کرده، [[جهان]] را پر از [[عدل و داد]] می‌کند.
-#[[اعتقاد]] به تناسخ و حلول؛
+*آنها معتقدند که [[محمد حنفیه]] همان [[مهدی موعود]] است و از [[مکه معظمه]] [[ظهور]] خواهد کرد<ref>أشعری، سعدبن‌عبدالله، المقالات و الفرق، ص۳۱.</ref>. آنها می‌گویند: هر روز بامدادان و شامگاهان، اشترانی به [[خدمت]] [[محمد حنفیه]] می‌آیند و ایشان از شیر و گوشت آنها استفاده می‌کند<ref>نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشّیعه، ص۲۹.</ref>.
-#[[اعتقاد]] به [[رجعت]] "با بیان خاص به خود"؛
+*در مورد نامگذاری این [[فرقه]] به "کیسانیّه" نظرهای مختلفی هست:
-#[[اعتقاد]] به نوعی غلوّ در [[حق]] [[امامان]] و [[پیشوایان]] خویش<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+#کیسان [[لقب]] مختار بوده است<ref>مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۳۱.</ref>.
-*غیر از این‏ها هریک از این فرقه‌‏ها، دارای اعتقادی خاص نیز هستند که در کتاب‏‌های مربوط، ذیل هر [[فرقه]] به آن اشاره شده است. کیسانیه پس از درگذشت [[محمّد بن حنفیه]]، به دو شعبه تقسیم شدند؛ دسته‏‌ای [[مرگ]] محمّد را [[انکار]] کرده، گفتند: وی نمرده و نمی‌‏میرد و زنده است؛ امّا [[غایب]] شده و در "[[کوه رضوی]]" [[پنهان]] است، تا روزی که به او امر شود و [[ظهور]] کند. این‏ دسته وی را همان [[امام مهدی|امام منتظر]] می‌‏دانند؛ و هیچ‏کس را پس از وی [[امام]] نمی‌‏دانند. گروه دیگر، [[مرگ]] محمّد را باور کرده، پس از وی [[ابو هاشم عبد اللّه بن محمّد]] را به [[امامت]] برگزیدند و به حلول [[روح]] محمّد در ابو هاشم [[اعتقاد]] یافتند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+#کیسان نام [[رئیس]] شرطه (پلیس) مختار بود<ref>أشعری، سعدبن‌عبدالله، المقالات و الفرق، ص۲۱.</ref>.
-*شماری از کیسانیه نیز پس از [[مرگ]] [[محمّد بن حنفیه]]، به [[امامت]] [[راستین]] [[اعتقاد]] یافته، مستبصر شدند<ref>  ر</ref> ک: مقالات الاسلامیین، ص ۲۳</ref>. از جمله اینان می‌‏توان [[سید اسماعیل حمیری]] را نام برد که نخست کیسانی [[مذهب]] بود، تا آن‏که به [[دیدار]] [[امام صادق]] {{ع}} نایل آمد و نشانه‏‌های [[امامت]] و [[وصایت]] را در او دید و از ایشان از امر [[غیبت]] پرسید.
+#کیسان نام یکی از غلامان [[امیرمؤمنان]]{{ع}} بود که مختار را به [[خونخواهی امام حسین]]{{ع}} [[تشویق]] نمود<ref>شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم، الملل و النّحل، ج۱، ص۱۴۷.</ref>.
-*[[امام صادق]]{{ع}} فرمود: "آن، [[حق]] است؛ ولی [[غیبت]] در دوازدهمین [[امام]] واقع می‏‌شود. آن‏گاه [[سید]] را از [[مرگ]] [[محمد بن حنفیه]] [[آگاه]] فرمود و این‏که پدرش [[امام باقر]]{{ع}} [[شاهد]] به [[خاک]] سپردن او بوده است. [[حق]] بر [[سید]] روشن شد و از آن [[عقیده]] برگشت و [[استغفار]] کرد. پس به [[حق]] گرایید و به [[مذهب]] امامی در آمد<ref>  [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج۱، مقدمه</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*قول سوم ضعیف است؛ زیرا کیسان [[غلام]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} در [[جنگ]] [[صفّین]] به [[شهادت]] رسیده بود <ref>ابن أثیر، عزالدین علی الکامل فی التّاریخ، ج۳، ص۲۹۹.</ref>.
-*در مجموع درباره [[فرقه]] کیسانیه گفته شده است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>:
+*قول نخست از نظر [[تاریخی]] به ثبوت نرسیده است.
-#[[محمد بن حنفیه]] اصلا [[ادعای مهدویت]] نداشته است.
+*ولی [[قوم]] دوم قولی است معتبر؛ زیرا از نظر [[تاریخی]] تردیدی نیست که [[رئیس]] شهربانی مختار شخصی بوده به نام "کیسان" مشهور به "[[ابو عمره]]" از قبیله "بِجیله"<ref>بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف، ج۵، ص۲۲۹.</ref> از تیره "عرینه" که یکی از شاخه‌های بجیله است<ref>ابن حزم اندلسی، جمهرة أنساب العرب، ص۳۸۷.</ref>.
-#[[مختار ثقفی]] هم مدعی [[مهدویت]] [[محمد بن حنفیه]] نبود. این، اتهامی است که عباسیان و برخی از [[دشمنان]]، با انگیزه‏‌های مختلف، به آن دامن زده‏‌اند.
+*[[سید مرتضی علم الهدی]] در کتاب گرانسنگ الفصول المختاره که گزیده‌ای از کتاب العیون و [[المحاسن]] [[شیخ مفید]] است، تأکید فراوان دارد بر اینکه حتی یک نفر از [[فرقه]] کیسانیّه در روی [[زمین]] [[باقی]] نمانده است<ref>علم الهدی، سیدمرتضی، الفصول المختاره، ج۲، ص۳۰۵.</ref>.
-#این [[فرقه]]، منقرض شده است و کسی در عصر حاضر، به [[امامت]] [[محمد بن حنفیه]] [[اعتقاد]] ندارد<ref>ر.ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، فصل ۱( الدلیل علی فساد قول الکیسانیه).</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۳۶۴ - ۳۶۵.</ref>.
+*قبل از ایشان، [[اشعری]] و [[نوبختی]] نیز در اواخر قرن دوم هجری تصریح کرده‌اند که از فرقه‌های کیسانیّه جز افراد انگشت‌شماری [[باقی]] نمانده است<ref>أشعری، سعد بن عبدالله، المقالات و الفرق، ص۳۶؛ نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشّیعه، ص۲۹.</ref><ref>[[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص۹۰-۹۴.</ref>.
-==کیسانیه در درسنامه==
-*کیسانیه‌<ref>لازم به یادآوری است که برخی از محققان معاصر، اساسا کیسانیه را انگاره‌ای عاری از حقیقت دانسته و آن را بسان قصه‌های هزار و یک شب بافته خیالات و اوهام و ساخته جاعلان سیاست‌بازی، ذکر کرده‌اند، که بدون سند و مدرک معتبر از کتابی به کتاب دیگر راه یافته است؟! ایشان بر این باورند که بیشترین مسؤولیت متوجه تاریخ‌نگارانی است که بی‌تعهدی نشان داده و در مسیر اغراض سیاسی و حکومتی، جاده صاف کن جاه‌طلبان و تشنگان ریاست گشته‌اند. ر.ک: مجله تخصصی کلام، شماره ۱۹- ۲۴، مقاله کیسانیه افسانه یا حقیقت؟ اثر سید ابراهیم سید علوی.</ref>
-*یکی از فرقه‌ها- و شاید اولین فرقه‌ای که در [[مهدویت]] دچار [[انحراف]] شد- "کیسانیه" است. درباره [[علت]] نام‌گذاری این [[فرقه]] به کیسانیه، اختلاف‌نظر هست؛ برخی نوشته‌اند: اینان [[پیروان]] کیسان آزاد شده [[امیر مؤمنان]] {{ع}} بودند. کیسان [[شاگرد]] [[محمد بن حنفیه]] بود؛ ولی از [[امام حسن]] و [[امام حسین]] {{عم}} نیز [[علوم]] مختلف- از جمله [[علم]] [[تأویل]] و [[باطن]] و [[علم]] آفاق و انفس- آموخت. سپس به [[امامت]] [[محمد]] قائل شد و برای او مراتب و درجاتی دانست که خارج از حد وی بود<ref>شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۱۴۷.</ref>. برخی نوشته‌اند: کیسانیه [[پیروان]] مختار بن ابی عبیده ثقفی بودند؛ زیرا او ملقب به کیسان بود، از این‌رو کیسانیه خوانده شدند. شماری هم نوشته‌اند: [[فرمانده]] پلیس (شرطه) مختار، کیسان نام داشت و کنیه‌اش ابو [[عمران]] بود. او در [[اعمال]] خود بسیار [[افراط]] می‌کرد و [[محمد]] را [[وصی]] [[حضرت علی]] {{ع}} می‌دانست و مختار را [[نایب]] او معرفی می‌کرد!<ref>نوبختی، فرق الشیعة، ص ۲۳ و ۲۴.</ref> در هر حال این گروه قائل به [[امامت]] [[محمد بن حنفیه]] بودند. مختار، نخست برای [[پیشرفت]] کار خود [[دعوت]] به [[علی بن الحسین]] {{ع}} و سپس [[دعوت]] به [[محمد حنفیه]] می‌کرد. البته کار او مبتنی بر [[اعتقاد]] وی به [[اهل بیت]] {{عم}} نبود؛ بلکه می‌خواست از آن بهره‌برداری [[سیاسی]] کند و چون کارش بالا گرفت، خود دعوی [[دریافت وحی]] از [[خداوند]] کرد و عباراتی مسجع و با قافیه، به [[تقلید]] از [[قرآن]] به زبان راند. [[محمد حنفیه]] از وی بیزاری جست و وقتی مختار وی را به [[کوفه]] [[دعوت]] کرد، او نپذیرفت. کیسانیه پنداشته‌اند: [[محمد حنفیه]] پس از کشته شدن برادرش [[حسین بن علی]] {{عم}}، مختار را بر عراقین [[فرمانروایی]] داد و از او خواست از [[قاتلان]] آن [[حضرت]]، [[خونخواهی]] کند. کیسانیه شش سال بعد از [[شهادت امام حسین]] {{ع}}، [[قیام]] کرده، قائل به [[امامت]] [[محمد حنفیه]] شدند. آنان [[معتقد]] بودند: وی [[اسرار]] [[دین]] و [[علم]] [[تأویل]] و [[علوم]] [[باطنی]] را از دو برادرش [[حسن]] و [[حسین]] {{عم}} فراگرفته است. برخی از کیسانیه ارکان [[شریعت]] (مانند [[نماز]] و [[روزه]]) را [[تأویل]] کرده و قائل به [[تناسخ]] و [[حلول]] بودند<ref>محمد جواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ص ۳۷۳.</ref>.
-*'''[[عقاید]] مشترک کیسانیه:''' تمام فرق کیسانیه، دارای بعضی [[عقاید]] مشترک هستند؛ از جمله:
-#[[اعتقاد به امامت]] [[محمد بن حنفیه]] [[فرزند]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}}؛
-#[[عقیده]] به مسأله [[بدا]]؛
-#[[اعتقاد]] به [[تناسخ]] و [[حلول]]؛
-#[[اعتقاد به رجعت]] (با بیان خاص به خود)؛
-#[[اعتقاد]] به نوعی [[غلو]] در [[حق]] [[ائمه]] و [[پیشوایان]] خویش.
-*غیر از اینها هریک از این فرقه‌ها، دارای [[اعتقادی]] خاص نیز هستند که در کتاب‌های مربوط، ذیل هر [[فرقه]] به آن اشاره شده است. کیسانیه پس از درگذشت [[محمد بن حنفیه]]، به دو شعبه تقسیم شدند: دسته‌ای [[مرگ]] [[محمد]] را [[انکار]] کرده، گفتند: وی نمرده و نمی‌میرد و زنده است؛ اما [[غایب]] شده و در "[[کوه رضوی]]" [[پنهان]] است تا روزی که به او امر شود و [[ظهور]] کند. این دسته وی را همان [[امام]] [[منتظر]] می‌دانند؛ ازاین‌رو هیچ‌کس را پس از وی [[امام]] نمی‌دانند!
-*گروه دیگر [[مرگ]] [[محمد]] را [[باور]] کرده، پس از وی [[ابو هاشم]] [[عبد الله]] بن [[محمد]] را به [[امامت]] برگزیدند و به [[حلول]] [[روح]] [[محمد]] در [[ابو هاشم]] [[اعتقاد]] یافتند. شماری از کیسانیه نیز پس از [[مرگ]] [[محمد بن حنفیه]]، به [[امامت]] [[راستین]] [[اعتقاد]] یافته، مستبصر شدند<ref>ر.ک: مقالات الاسلامیین، ص ۲۳.</ref>. از جمله اینان می‌توان [[سید]] [[اسماعیل]] [[حمیری]] را نام برد که نخست کیسانی [[مذهب]] بود، تا آنکه به [[دیدار]] [[امام صادق]] {{ع}} نایل آمد و [[نشانه‌های امامت]] و [[وصایت]] را در او دید و از ایشان از امر [[غیبت]] پرسش کرد. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: آن [[حق]] است و لیکن [[غیبت]] در [[دوازدهمین امام]] واقع می‌شود. آن گاه [[سید]] را از [[مرگ]] [[محمد بن حنفیه]] [[آگاه]] فرمود و اینکه پدرش [[امام باقر]] {{ع}} [[شاهد]] به [[خاک]] سپردن او بوده است. [[حق]] بر [[سید]] روشن شد و از آن [[عقیده]] برگشت و [[استغفار]] کرد. پس به [[حق]] گرایید و به [[مذهب]] [[امامی]] درآمد<ref>شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، مقدمه.</ref>. در مجموع درباره [[فرقه]] کیسانیه گفته شده است:
-#[[محمد بن حنفیه]] اصلا [[ادعای مهدویت]] نداشته است.
-#مختار ثقفی هم مدعی [[مهدویت]] [[محمد بن حنفیه]] نبود. این اتهامی است که [[عباسیان]] و برخی از [[دشمنان]]، با انگیزه‌های مختلف، به آن دامن زده‌اند.
-#این [[فرقه]] منقرض شده است و کسی در عصر حاضر، [[اعتقاد به امامت]] [[محمد بن حنفیه]] ندارد<ref>ر.ک: محمد بن حسن طوسی، کتاب الغیبة، فصل ۱، الدلیل علی فساد قول الکیسانیه.</ref>. "کیسانیه" بعد از [[محمد حنفیه]] [[دوازده]] [[فرقه]] شدند که نام ایشان، در کتاب‌های [[ملل و نحل]] ذکر شده است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج‌۱، ص۱۰۲-۱۰۴.</ref>.
 ==پرسش مستقیم==
@@ خط ۵۴: / خط ۴۰: @@
 * [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']].
 * [[پرونده:134491.jpg|22px]] [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه مهدویت''']].
-* [[پرونده:29873800.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|'''موعودنامه''']].
+* [[پرونده:1379160.jpg|22px]] [[علی اکبر مهدی‌پور|مهدی‌پور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|'''با دعای ندبه در پگاه جمعه''']].
 ==[[:رده:آثار کیسانیه|منبع‌شناسی جامع کیسانیه]]==