کمالات امام: تفاوت میان نسخه‌ها

۲۳۷ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۰
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۹: خط ۹:
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


گرچه صفات چهارگانه [[علم خدادادی]]، [[عصمت]]، [[نصب الهی]] و [[افضلیت مطلق]] متضمن تمام [[کمالات]] لازم برای [[امام]] و [[پیشوای مسلمانان]] به عنوان [[جانشین رسول خدا]]{{صل}} می‌‌باشد اما [[متکلمان]] برخی از اوصاف را جداگانه مورد توجه قرار داده‌اند که در این درس به مواردی اشاره می‌‌شود:
گرچه صفات چهارگانه [[علم خدادادی]]، [[عصمت]]، [[نصب الهی]] و [[افضلیت مطلق]] متضمن تمام [[کمالات]] لازم برای [[امام]] و [[پیشوای مسلمانان]] به عنوان [[جانشین رسول خدا]]{{صل}} می‌‌باشد اما [[متکلمان]] برخی از اوصاف را جداگانه مورد توجه قرار داده‌اند که در اینجا به مواردی اشاره می‌‌شود:
==[[عفت]]==
==[[عفت]]==
از آنجا که [[عفت]] از سجایا و [[کمالات انسانی]] است که بین [[خمود]] [[شهوت]] و زیاده روی در آن قرار دارد [[امام]] باید واجد صفت [[عفت]] باشد زیرا هم [[خمود]] [[شهوت]] [[نقص]] محسوب می‌‌شود و هم [[افراط]] در آن موجب [[فجور]] و منافی با [[عصمت]] است<ref>قواعد المرام فی علم الکلام، ص ۱۷۹.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]] ص ۱۴۳-۱۴۷</ref>.
از آنجا که [[عفت]] از سجایا و [[کمالات انسانی]] است که بین [[خمود]] [[شهوت]] و زیاده روی در آن قرار دارد [[امام]] باید واجد صفت [[عفت]] باشد زیرا هم [[خمود]] [[شهوت]] [[نقص]] محسوب می‌‌شود و هم [[افراط]] در آن موجب [[فجور]] و منافی با [[عصمت]] است<ref>قواعد المرام فی علم الکلام، ص ۱۷۹.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]] ص ۱۴۳-۱۴۷</ref>.
خط ۲۷: خط ۲۷:
[[امام صادق]]{{ع}} در ضمن [[بیان]] [[صفات امام]] می‌‌فرماید: {{متن حدیث|وَ يَكُونَ لَهُ الْمُعْجِزُ وَ الدَّلِيلُ}}<ref>الخصال، ج ۲، ص ۴۲۸.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]] ص ۱۴۳-۱۴۷</ref>.
[[امام صادق]]{{ع}} در ضمن [[بیان]] [[صفات امام]] می‌‌فرماید: {{متن حدیث|وَ يَكُونَ لَهُ الْمُعْجِزُ وَ الدَّلِيلُ}}<ref>الخصال، ج ۲، ص ۴۲۸.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]] ص ۱۴۳-۱۴۷</ref>.
==[[تدبیر]]==
==[[تدبیر]]==
در درس‌های قبل گفتیم که یکی از [[وظائف]] و مسؤولیت‌های [[امام]] اداره [[امور اجتماعی]] [[مسلمانان]] است بنابراین باید دارای [[تدبیر]] و [[دانش]] و مهارت [[مدیریت]] باشد؛ زیرا بدون [[آگاهی]] و [[توان]] لازم برای اتخاذ تصمیم مناسب با شرائط گوناگون، [[جامعه اسلامی]] به سوی [[هلاکت]] و نابودی سوق داده می‌‌شود<ref>ر.ک: الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، ص ۳۱۲. برای مطالعه بیشتر ر.ک: امامت پژوهی، ص ۱۵۱؛ امامت در بینش اسلامی، ص ۱۵۵.</ref>.
یکی از [[وظائف]] و مسؤولیت‌های [[امام]] اداره [[امور اجتماعی]] [[مسلمانان]] است بنابراین باید دارای [[تدبیر]] و [[دانش]] و مهارت [[مدیریت]] باشد؛ زیرا بدون [[آگاهی]] و [[توان]] لازم برای اتخاذ تصمیم مناسب با شرائط گوناگون، [[جامعه اسلامی]] به سوی [[هلاکت]] و نابودی سوق داده می‌‌شود<ref>ر.ک: الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، ص ۳۱۲. برای مطالعه بیشتر ر.ک: امامت پژوهی، ص ۱۵۱؛ امامت در بینش اسلامی، ص ۱۵۵.</ref>.
در [[روایت]] از [[تدبیر]] به حُسنُ الوِلَایةِ تعبیر شده است: [[امام باقر]]{{ع}} از [[رسول خدا]]{{صل}} [[نقل]] می‌‌کند: {{متن حدیث| لَا تَصْلُحُ الْإِمَامَةُ إِلَّا لِرَجُلٍ فِيهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ وَرَعٌ يَحْجُزُهُ عَنْ مَعَاصِي اللَّهِ وَ حِلْمٌ يَمْلِكُ بِهِ غَضَبَهُ وَ حُسْنُ الْوِلَايَةِ عَلَى مَنْ يَلِي حَتَّى يَكُونَ لَهُمْ كَالْوَالِدِ الرَّحِيمِ وَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى حَتَّى يَكُونَ لِلرَّعِيَّةِ كَالْأَبِ الرَّحِيمِ}}<ref>کافی، ج ۱، ص ۴۰۷.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]] ص ۱۴۳-۱۴۷</ref>.
در [[روایت]] از [[تدبیر]] به حُسنُ الوِلَایةِ تعبیر شده است: [[امام باقر]]{{ع}} از [[رسول خدا]]{{صل}} [[نقل]] می‌‌کند: {{متن حدیث| لَا تَصْلُحُ الْإِمَامَةُ إِلَّا لِرَجُلٍ فِيهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ وَرَعٌ يَحْجُزُهُ عَنْ مَعَاصِي اللَّهِ وَ حِلْمٌ يَمْلِكُ بِهِ غَضَبَهُ وَ حُسْنُ الْوِلَايَةِ عَلَى مَنْ يَلِي حَتَّى يَكُونَ لَهُمْ كَالْوَالِدِ الرَّحِيمِ وَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى حَتَّى يَكُونَ لِلرَّعِيَّةِ كَالْأَبِ الرَّحِيمِ}}<ref>کافی، ج ۱، ص ۴۰۷.</ref><ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]] ص ۱۴۳-۱۴۷</ref>.
==[[هاشمیت]]==
==[[هاشمیت]]==
خط ۳۴: خط ۳۴:
در نقد سخن [[اهل سنت]] می‌‌گوییم: اولاً [[میزان]] در شرائط [[امامت]] [[دلیل]] [[کتاب و سنت]] است نه آنچه بعد از [[پیامبر]]{{صل}} اتفاق افتاده است یعنی "ما وقع" را باید با ضابطه و ملاکی که از [[قرآن]] و سخنان [[رسول خدا]]{{صل}} به دست می‌‌آید بررسی کرد نه این که از "ما وقع" ملاک اخذ کنیم.
در نقد سخن [[اهل سنت]] می‌‌گوییم: اولاً [[میزان]] در شرائط [[امامت]] [[دلیل]] [[کتاب و سنت]] است نه آنچه بعد از [[پیامبر]]{{صل}} اتفاق افتاده است یعنی "ما وقع" را باید با ضابطه و ملاکی که از [[قرآن]] و سخنان [[رسول خدا]]{{صل}} به دست می‌‌آید بررسی کرد نه این که از "ما وقع" ملاک اخذ کنیم.


ثانیاً: دلیلی که [[متکلمان]] [[اهل سنت]] برای اشتراط قرشیت ذکر کرده‌اند – سخن [[رسول خدا]]{{صل}}: الائمه من [[قریش]] - به عینه [[دلیل]] بر اشتراط هاشمیت است زیرا به [[اتفاق مسلمانان]]، [[هاشم]] اشرف [[قریش]] است<ref>گوهر مراد ص۴۷۰ و ر.ک: صحیح مسلم، ج ۷، ص ۵۷ باب فضل نسب النبی{{صل}}.</ref>. در درس‌های [[آینده]] یعنی مباحث [[امامت خاصه]] تحت عنوان [[ائمه]] اثنی عشر این مطلب با تفصیل بیشتری می‌‌آید.
ثانیاً: دلیلی که [[متکلمان]] [[اهل سنت]] برای اشتراط قرشیت ذکر کرده‌اند – سخن [[رسول خدا]]{{صل}}: الائمه من [[قریش]] - به عینه [[دلیل]] بر اشتراط هاشمیت است زیرا به [[اتفاق مسلمانان]]، [[هاشم]] اشرف [[قریش]] است<ref>گوهر مراد ص۴۷۰ و ر.ک: صحیح مسلم، ج ۷، ص ۵۷ باب فضل نسب النبی{{صل}}.</ref>.


در پایان از بین روایاتی که مجموعه‌ای از ویژگی‌ها و [[صفات امام]] را [[بیان]] کرده<ref>ر.ک: بحار الانوار، ج ۲۵، ص ۱۶۴.</ref> به یک [[روایت]] اشاره می‌‌کنیم:
در پایان از بین روایاتی که مجموعه‌ای از ویژگی‌ها و [[صفات امام]] را [[بیان]] کرده<ref>ر.ک: بحار الانوار، ج ۲۵، ص ۱۶۴.</ref> به یک [[روایت]] اشاره می‌‌کنیم:
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش