عصمت: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۰
جز
جایگزینی متن - 'مقامی، مهدی،[[ درسنامه' به 'مقامی، مهدی، [[درسنامه'
جز (جایگزینی متن - 'مقامی، مهدی،[[ درسنامه' به 'مقامی، مهدی، [[درسنامه')
خط ۲۷: خط ۲۷:
#عصشت نوعی [[لطف]] و [[موهبت الهی]] در [[حق]] [[انسان]] [[معصوم]] است.
#عصشت نوعی [[لطف]] و [[موهبت الهی]] در [[حق]] [[انسان]] [[معصوم]] است.
#[[انسان]] [[معصوم]] بر انجام [[گناه]] [[توانایی]] دارد.
#[[انسان]] [[معصوم]] بر انجام [[گناه]] [[توانایی]] دارد.
#در [[انسان]] [[معصوم]]، برای محافظت وی از [[خطا]] و [[گناه]] دو عامل هست: درونی و بیرونی. به دیگر سخن، [[انسان]] [[معصوم]]، هم انگیزه‌ای برای انجام [[گناه]] ندارد و هم عاملی بیرونی، از نزدیک شدن [[بدی]] به او جلوگیری می‌کند، مانند آنچه در جریان [[حضرت یوسف]]{{ع}} آمده است: {{متن قرآن|كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ}}<ref>«بدین گونه (بر آن بودیم) تا از او زشتی و پلیدکاری را بگردانیم» سوره یوسف، آیه ۲۴.</ref> و یا آنچه درباره [[اهل بیت]]{{عم}} در [[آیه تطهیر]] است: {{متن قرآن|لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت  هر پلیدی را بزداید» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>. در این [[آیه]]، {{متن قرآن|عَنْكُمُ}} بر {{متن قرآن|الرِّجْسَ}} مقدم شده است. از این تقدیم به دست می‌آید، [[خدای متعال]]، [[رجس]] را از [[اهل بیت]]{{عم}} دور کرده، نه اینکه آنان را از [[رجس]] دور کرده باشد<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]،[[ درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۳۹-۴۱.</ref>.
#در [[انسان]] [[معصوم]]، برای محافظت وی از [[خطا]] و [[گناه]] دو عامل هست: درونی و بیرونی. به دیگر سخن، [[انسان]] [[معصوم]]، هم انگیزه‌ای برای انجام [[گناه]] ندارد و هم عاملی بیرونی، از نزدیک شدن [[بدی]] به او جلوگیری می‌کند، مانند آنچه در جریان [[حضرت یوسف]]{{ع}} آمده است: {{متن قرآن|كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ}}<ref>«بدین گونه (بر آن بودیم) تا از او زشتی و پلیدکاری را بگردانیم» سوره یوسف، آیه ۲۴.</ref> و یا آنچه درباره [[اهل بیت]]{{عم}} در [[آیه تطهیر]] است: {{متن قرآن|لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت  هر پلیدی را بزداید» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>. در این [[آیه]]، {{متن قرآن|عَنْكُمُ}} بر {{متن قرآن|الرِّجْسَ}} مقدم شده است. از این تقدیم به دست می‌آید، [[خدای متعال]]، [[رجس]] را از [[اهل بیت]]{{عم}} دور کرده، نه اینکه آنان را از [[رجس]] دور کرده باشد<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۳۹-۴۱.</ref>.


==عصمت در اصطلاح==
==عصمت در اصطلاح==
خط ۳۷: خط ۳۷:
*[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: "برای [[انبیا]] و [[اوصیاء]] آنها گناهی نیست زیرا آنان [[معصوم]] و پاک‌اند"<ref>{{متن حدیث|الْأَنْبِيَاءُ وَ أَوْصِيَاؤُهُمْ لَا ذُنُوبَ لَهُمْ لِأَنَّهُمْ مَعْصُومُونَ مُطَهَّرُونَ...}}؛ بحارالأنوار، ج۱۰، ص۲۲۷.</ref>. در [[بیان]] [[امام سجاد]]{{ع}} آمده است: "[[امام]] از ما [[خانواده]]، باید [[معصوم]] باشد"<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ مِنَّا لَا يَكُونُ إِلَّا مَعْصُوماً...}}بحارالأنوار، ج۲۵، ص۱۹۴.</ref>.
*[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: "برای [[انبیا]] و [[اوصیاء]] آنها گناهی نیست زیرا آنان [[معصوم]] و پاک‌اند"<ref>{{متن حدیث|الْأَنْبِيَاءُ وَ أَوْصِيَاؤُهُمْ لَا ذُنُوبَ لَهُمْ لِأَنَّهُمْ مَعْصُومُونَ مُطَهَّرُونَ...}}؛ بحارالأنوار، ج۱۰، ص۲۲۷.</ref>. در [[بیان]] [[امام سجاد]]{{ع}} آمده است: "[[امام]] از ما [[خانواده]]، باید [[معصوم]] باشد"<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ مِنَّا لَا يَكُونُ إِلَّا مَعْصُوماً...}}بحارالأنوار، ج۲۵، ص۱۹۴.</ref>.
*[[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمودند: "همانا [[اطاعت]] مخصوص [[خداوند]] و پیامبرش و [[اولی‌الامر]] است. اینکه [[خداوند]] به [[اطاعت از پیامبر]]{{صل}} [[فرمان]] داده، برای آن است که او [[معصوم]] و [[پاک]] است، هرگز به [[معصیت خدا]] [[فرمان]] نمی‌دهد و اینکه به [[اطاعت]] از [[اولی‌الامر]] [[فرمان]] داده، برای آن است که آنها نیز [[معصوم]] و پاک‌اند و هرگز به [[معصیت خدا]] [[فرمان]] نمی‌دهند"<ref>{{متن حدیث|إِنَّمَا الطَّاعَةُ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِوُلَاةِ الْأَمْرِ وَ إِنَّمَا أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِطَاعَةِ الرَّسُولِ لِأَنَّهُ مَعْصُومٌ مُطَهَّرٌ لَا يَأْمُرُ بِمَعْصِيَتِهِ وَ إِنَّمَا أَمَرَ بِطَاعَةِ أُولِي الْأَمْرِ لِأَنَّهُمْ مَعْصُومُونَ مُطَهَّرُونَ لَا يَأْمُرُونَ بِمَعْصِيَتِهِ}}؛ خصال، ج۱، ص۱۳۰.</ref>.
*[[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمودند: "همانا [[اطاعت]] مخصوص [[خداوند]] و پیامبرش و [[اولی‌الامر]] است. اینکه [[خداوند]] به [[اطاعت از پیامبر]]{{صل}} [[فرمان]] داده، برای آن است که او [[معصوم]] و [[پاک]] است، هرگز به [[معصیت خدا]] [[فرمان]] نمی‌دهد و اینکه به [[اطاعت]] از [[اولی‌الامر]] [[فرمان]] داده، برای آن است که آنها نیز [[معصوم]] و پاک‌اند و هرگز به [[معصیت خدا]] [[فرمان]] نمی‌دهند"<ref>{{متن حدیث|إِنَّمَا الطَّاعَةُ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِوُلَاةِ الْأَمْرِ وَ إِنَّمَا أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِطَاعَةِ الرَّسُولِ لِأَنَّهُ مَعْصُومٌ مُطَهَّرٌ لَا يَأْمُرُ بِمَعْصِيَتِهِ وَ إِنَّمَا أَمَرَ بِطَاعَةِ أُولِي الْأَمْرِ لِأَنَّهُمْ مَعْصُومُونَ مُطَهَّرُونَ لَا يَأْمُرُونَ بِمَعْصِيَتِهِ}}؛ خصال، ج۱، ص۱۳۰.</ref>.
*[[امام رضا]]{{ع}} نیز در پاسخ [[مأمون]] نوشت: "[[خداوند]] هرگز [[اطاعت]] کسی را [[واجب]] نمی‌نماید با اینکه می‌داند، از [[مردم]] را [[گمراه]] می‌کند و باعث اغوای ایشان می‌گردد و او را به [[مقام]] [[پیامبری]] نیز نخواهد رساند و هرگز کسی را که می‌داند به [[خدا]] و [[پرستش]] او [[کافر]] می‌شود و شیطان‌پرست می‌گردد بر نخواهد گزید"<ref>{{متن حدیث|لَا يَفْرِضُ اللَّهُ تَعَالَى طَاعَةَ مَنْ يَعْلَمُ أَنَّهُ يُضِلُّهُمْ وَ يُغْوِيهِمْ وَ لَا يَخْتَارُ لِرِسَالَتِهِ وَ لَا يَصْطَفِي مِنْ عِبَادِهِ مَنْ يَعْلَمُ أَنَّهُ يَكْفُرُ بِهِ وَ بِعِبَادَتِهِ وَ يَعْبُدُ الشَّيْطَانَ دُونَهُ}}؛عیون أخبار الرضا، ج۲، ص۱۲۵.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]،[[ درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۳۸-۳۹.</ref>.
*[[امام رضا]]{{ع}} نیز در پاسخ [[مأمون]] نوشت: "[[خداوند]] هرگز [[اطاعت]] کسی را [[واجب]] نمی‌نماید با اینکه می‌داند، از [[مردم]] را [[گمراه]] می‌کند و باعث اغوای ایشان می‌گردد و او را به [[مقام]] [[پیامبری]] نیز نخواهد رساند و هرگز کسی را که می‌داند به [[خدا]] و [[پرستش]] او [[کافر]] می‌شود و شیطان‌پرست می‌گردد بر نخواهد گزید"<ref>{{متن حدیث|لَا يَفْرِضُ اللَّهُ تَعَالَى طَاعَةَ مَنْ يَعْلَمُ أَنَّهُ يُضِلُّهُمْ وَ يُغْوِيهِمْ وَ لَا يَخْتَارُ لِرِسَالَتِهِ وَ لَا يَصْطَفِي مِنْ عِبَادِهِ مَنْ يَعْلَمُ أَنَّهُ يَكْفُرُ بِهِ وَ بِعِبَادَتِهِ وَ يَعْبُدُ الشَّيْطَانَ دُونَهُ}}؛عیون أخبار الرضا، ج۲، ص۱۲۵.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۳۸-۳۹.</ref>.
*از معتقدات [[شیعه]] دربارۀ [[پیامبران]] و [[امامان]]، عصمت است، به این معنی که این [[حجت‌های الهی]] چون هادیان [[بشر]] و [[پیشوایان]] امّت‌اند و [[امام]] کسی است که به گفتار و [[کردار]] او [[اقتدا]] می‌شود و این [[تبعیت]] در همۀ [[شؤون]] است، ناچار باید مصون از هرخطا و خلاف و [[گناه]] باشد.
*از معتقدات [[شیعه]] دربارۀ [[پیامبران]] و [[امامان]]، عصمت است، به این معنی که این [[حجت‌های الهی]] چون هادیان [[بشر]] و [[پیشوایان]] امّت‌اند و [[امام]] کسی است که به گفتار و [[کردار]] او [[اقتدا]] می‌شود و این [[تبعیت]] در همۀ [[شؤون]] است، ناچار باید مصون از هرخطا و خلاف و [[گناه]] باشد.
*عصمت، یک [[نیروی درونی]] [[حفاظت]] از [[گناه]] و [[مصونیت]] از اشتباه است که مایۀ [[اعتماد]] و [[اطمینان]] [[پیروان]] به درستی گفته‌ها و [[اعمال]] [[پیامبر]] و [[امام]] و انطباق آنها با [[حق]] و [[دین]] خداست. برای اثبات آن به آیاتی از [[قرآن]] نیز [[استدلال]] شده است، همچون آیۀ {{متن قرآن| وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>  و در خانه‌هایتان آرام گیرید و چون خویش‌آرایی دوره جاهلیت نخستین خویش‌آرایی مکنید و نماز بپا دارید و زکات بپردازید و از خداوند و فرستاده او فرمانبرداری کنید؛ جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند؛ سوره احزاب، آیه:۳۳.</ref> و {{متن قرآن|وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى}}<ref> و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید؛ سوره نجم، آیه:۳.</ref>
*عصمت، یک [[نیروی درونی]] [[حفاظت]] از [[گناه]] و [[مصونیت]] از اشتباه است که مایۀ [[اعتماد]] و [[اطمینان]] [[پیروان]] به درستی گفته‌ها و [[اعمال]] [[پیامبر]] و [[امام]] و انطباق آنها با [[حق]] و [[دین]] خداست. برای اثبات آن به آیاتی از [[قرآن]] نیز [[استدلال]] شده است، همچون آیۀ {{متن قرآن| وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>  و در خانه‌هایتان آرام گیرید و چون خویش‌آرایی دوره جاهلیت نخستین خویش‌آرایی مکنید و نماز بپا دارید و زکات بپردازید و از خداوند و فرستاده او فرمانبرداری کنید؛ جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند؛ سوره احزاب، آیه:۳۳.</ref> و {{متن قرآن|وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى}}<ref> و از سر هوا و هوس سخن نمی‌گوید؛ سوره نجم، آیه:۳.</ref>
خط ۵۹: خط ۵۹:
==گستره عصمت==
==گستره عصمت==
*یکی دیگر از مسائل پیرامون [[عصمت امام]]، گستره و قلمرو عصمت اوست؟ آیا [[عصمت امام]] در امور فردی است؟ یا [[امور اجتماعی]] را نیز در بر می‌گیرد؟ آیا [[عصمت امام]] فقط در [[امور دینی]] است یا امور غیر [[دینی]] را نیز در بر می‌گیرد؟
*یکی دیگر از مسائل پیرامون [[عصمت امام]]، گستره و قلمرو عصمت اوست؟ آیا [[عصمت امام]] در امور فردی است؟ یا [[امور اجتماعی]] را نیز در بر می‌گیرد؟ آیا [[عصمت امام]] فقط در [[امور دینی]] است یا امور غیر [[دینی]] را نیز در بر می‌گیرد؟
*پاسخ آن است که، [[عصمت امام]] در همه مسائل و عرصه‌های فردی و [[اجتماعی]] است، پس [[امام]] هم در مسائل [[دینی]] و غیردینی [[معصوم]] است. او هم در امور فردی و شخصی [[معصوم]] است و هم در امور عمومی‌و [[اجتماعی]]<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]،[[ درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۴۱.</ref>.
*پاسخ آن است که، [[عصمت امام]] در همه مسائل و عرصه‌های فردی و [[اجتماعی]] است، پس [[امام]] هم در مسائل [[دینی]] و غیردینی [[معصوم]] است. او هم در امور فردی و شخصی [[معصوم]] است و هم در امور عمومی‌و [[اجتماعی]]<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۴۱.</ref>.
*عصمت در [[کلام اسلامی]]، دارای مراتبی است که عبارتند از:
*عصمت در [[کلام اسلامی]]، دارای مراتبی است که عبارتند از:
*#عصمت بینشی در [[اعتقادات]]؛
*#عصمت بینشی در [[اعتقادات]]؛
خط ۷۴: خط ۷۴:
##آیاتی در [[قرآن]]، به [[اطاعت از امام]] [[دستور]] می‌دهد، مانند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>.
##آیاتی در [[قرآن]]، به [[اطاعت از امام]] [[دستور]] می‌دهد، مانند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>.
##آیاتی دیگری در [[قرآن]]، بر [[وجوب]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] دلالت می‌کنند، مانند: {{متن قرآن|يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>«پسرکم! نماز را بپا دار و به کار شایسته فرمان ده و از کار ناشایست باز دار» سوره لقمان، آیه ۱۷.</ref>، {{متن قرآن|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند  که به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند» سوره توبه، آیه ۷۱.</ref>. حال اگر [[امام معصوم]] نباشد، میان این دو دسته از [[آیات]] ([[آیات]] [[وجوب]] [[اطاعت از امام]] با [[آیات]] [[نهی از منکر]]) تضاد خواهد بود؛ چنان‌که، [[مردم]] از سویی، به [[اطاعت از امام]] موظّف‌اند و از سوی دیگر بر آنان لازم است، [[امام]] را به خاطر منکری که انجام می‌دهد [[نهی]] نموده و در نتیجه، از [[امام]] [[اطاعت]] نکنند.
##آیاتی دیگری در [[قرآن]]، بر [[وجوب]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] دلالت می‌کنند، مانند: {{متن قرآن|يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>«پسرکم! نماز را بپا دار و به کار شایسته فرمان ده و از کار ناشایست باز دار» سوره لقمان، آیه ۱۷.</ref>، {{متن قرآن|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند  که به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند» سوره توبه، آیه ۷۱.</ref>. حال اگر [[امام معصوم]] نباشد، میان این دو دسته از [[آیات]] ([[آیات]] [[وجوب]] [[اطاعت از امام]] با [[آیات]] [[نهی از منکر]]) تضاد خواهد بود؛ چنان‌که، [[مردم]] از سویی، به [[اطاعت از امام]] موظّف‌اند و از سوی دیگر بر آنان لازم است، [[امام]] را به خاطر منکری که انجام می‌دهد [[نهی]] نموده و در نتیجه، از [[امام]] [[اطاعت]] نکنند.
#'''[[اثبات عصمت امام]] با توجّه به عنوان [[امام]]:''' [[امام]] کسی است که پیشرو و مقتدای [[جامعه]] [[اسلامی]] است و [[قول و فعل]] او برای [[مردم]] [[حجت]] است و [[مردم]] باید به او [[اقتدا]] کنند، حال چنانچه [[قول و فعل]] [[امام]] برای [[مردم]] [[حجت]] نباشد و یا اینکه [[امام]] و پیشوای [[جامعه]] [[اسلامی]] به [[معصیت]] یا [[خطا]] دچار شود لازم می‌آید که نخست، آن کسی که از سوی [[خدا]]، [[امام]] نهاده شده: {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}}<ref>«من تو را پیشوای مردم می‌گمارم» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> [[امام]] نباشد؛ زیرا [[قول و فعل]] او [[حجت]] نیست. دوم اینکه در صورت [[امام]] بودن چنین فردی، [[مردم]] از حرکت به سوی کمال باز می‌مانند؛ چراکه امام و مقتدایی را [[پیروی]] می‌کنند که [[خطا]] و [[معصیت]] می‌کند<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]،[[ درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۴۲-۴۴.</ref>.
#'''[[اثبات عصمت امام]] با توجّه به عنوان [[امام]]:''' [[امام]] کسی است که پیشرو و مقتدای [[جامعه]] [[اسلامی]] است و [[قول و فعل]] او برای [[مردم]] [[حجت]] است و [[مردم]] باید به او [[اقتدا]] کنند، حال چنانچه [[قول و فعل]] [[امام]] برای [[مردم]] [[حجت]] نباشد و یا اینکه [[امام]] و پیشوای [[جامعه]] [[اسلامی]] به [[معصیت]] یا [[خطا]] دچار شود لازم می‌آید که نخست، آن کسی که از سوی [[خدا]]، [[امام]] نهاده شده: {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}}<ref>«من تو را پیشوای مردم می‌گمارم» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> [[امام]] نباشد؛ زیرا [[قول و فعل]] او [[حجت]] نیست. دوم اینکه در صورت [[امام]] بودن چنین فردی، [[مردم]] از حرکت به سوی کمال باز می‌مانند؛ چراکه امام و مقتدایی را [[پیروی]] می‌کنند که [[خطا]] و [[معصیت]] می‌کند<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۴۲-۴۴.</ref>.
===[[ادله]] [[قرآنی]] و [[روایی]] [[عصمت امام]]===
===[[ادله]] [[قرآنی]] و [[روایی]] [[عصمت امام]]===
====[[آیه امامت]] یا [[ابتلا]]====
====[[آیه امامت]] یا [[ابتلا]]====
خط ۹۲: خط ۹۲:
*از این احتمالات چهارگانه، احتمال دوم و سوم قطعاً در درخواست [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} از [[خداوند]] برای [[فرزندان]] نبوده؛ زیرا آن بزرگوار اشرف از آن است که برای این دو گروه در خواست [[امامت]] کند؛ از این رو، واژه {{متن قرآن|قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي}} احتمال نخست و چهارم را در بر می‌گیرد. از سویی، [[خدا]] از این دو احتمال، [[ظالمان]] را استثناء نموده است، پس احتمال چهارم نیز، در در خواست [[حضرت]] جایگاهی ندارد. بدین‌سان، فقط احتمال نخست در [[آیه]] باقی می‌ماند و با آن، [[عصمت امام]] [[ثابت]] می‌شود.
*از این احتمالات چهارگانه، احتمال دوم و سوم قطعاً در درخواست [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} از [[خداوند]] برای [[فرزندان]] نبوده؛ زیرا آن بزرگوار اشرف از آن است که برای این دو گروه در خواست [[امامت]] کند؛ از این رو، واژه {{متن قرآن|قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي}} احتمال نخست و چهارم را در بر می‌گیرد. از سویی، [[خدا]] از این دو احتمال، [[ظالمان]] را استثناء نموده است، پس احتمال چهارم نیز، در در خواست [[حضرت]] جایگاهی ندارد. بدین‌سان، فقط احتمال نخست در [[آیه]] باقی می‌ماند و با آن، [[عصمت امام]] [[ثابت]] می‌شود.
*اگر این [[آیه]] را در کنار [[آیات]] دیگری قرار دهیم، [[استدلال]] روشن‌تر می‌شود، آنجا که می‌فرماید: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ وَبَشَّرْنَاهُ بِإِسْحَاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ وَبَارَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلَى إِسْحَاقَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌ وَظَالِمٌ لِنَفْسِهِ مُبِينٌ}}<ref>«درود بر ابراهیم و این چنین نیکوکاران را پاداش می‌دهیم بی‌گمان او از بندگان مؤمن ما بود و بدو اسحاق را نوید دادیم که پیامبری از شایستگان بود و به او و به اسحاق، خجستگی بخشیدیم و برخی از فرزندان آن دو نیکوکارند و برخی آشکارا به خویش ستم می‌ورزند» سوره صافات، آیه ۱۰۹-۱۱۳.</ref>.
*اگر این [[آیه]] را در کنار [[آیات]] دیگری قرار دهیم، [[استدلال]] روشن‌تر می‌شود، آنجا که می‌فرماید: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ وَبَشَّرْنَاهُ بِإِسْحَاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ وَبَارَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلَى إِسْحَاقَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌ وَظَالِمٌ لِنَفْسِهِ مُبِينٌ}}<ref>«درود بر ابراهیم و این چنین نیکوکاران را پاداش می‌دهیم بی‌گمان او از بندگان مؤمن ما بود و بدو اسحاق را نوید دادیم که پیامبری از شایستگان بود و به او و به اسحاق، خجستگی بخشیدیم و برخی از فرزندان آن دو نیکوکارند و برخی آشکارا به خویش ستم می‌ورزند» سوره صافات، آیه ۱۰۹-۱۱۳.</ref>.
*بر پایه [[آیات]] بالا، ذرّیه [[حضرت ابراهیم]] دو گونه‌اند: [[محسن]] و [[ظالم]]؛ [[خدای متعال]] در [[آیه]] {{متن قرآن|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«پیمان من به ستمکاران نمی‌رسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref>، [[امامت]] را از [[ظالمان]] نفی کرد، پس فقط [[امامت]] به محسنان می‌رسد<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]،[[ درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۴۴-۴۷.</ref>.
*بر پایه [[آیات]] بالا، ذرّیه [[حضرت ابراهیم]] دو گونه‌اند: [[محسن]] و [[ظالم]]؛ [[خدای متعال]] در [[آیه]] {{متن قرآن|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«پیمان من به ستمکاران نمی‌رسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref>، [[امامت]] را از [[ظالمان]] نفی کرد، پس فقط [[امامت]] به محسنان می‌رسد<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۴۴-۴۷.</ref>.
====[[آیه صادقین]]====
====[[آیه صادقین]]====
*{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! از خداوند پروا کنید و با راستگویان باشید!» سوره توبه، آیه ۱۱۹.</ref>.
*{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! از خداوند پروا کنید و با راستگویان باشید!» سوره توبه، آیه ۱۱۹.</ref>.
خط ۱۰۷: خط ۱۰۷:
*از [[امام باقر]]{{ع}} درباره قول خدای عزّوجلّ "[[تقوای الهی]] داشته باشید و با [[صادقان]] باشید" پرسیدم.[[حضرت]] فرمودند: مقصود ما هستیم.
*از [[امام باقر]]{{ع}} درباره قول خدای عزّوجلّ "[[تقوای الهی]] داشته باشید و با [[صادقان]] باشید" پرسیدم.[[حضرت]] فرمودند: مقصود ما هستیم.
*[[حاکم حسکانی]] در روایتی که از [[ابن‌عباس]] [[نقل]] می‌کند، [[شأن نزول]] [[آیه]]، فقط [[حضرت علی]]{{ع}} است<ref>{{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} قَالَ: نَزَلَتْ فِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ خَاصَّةً}}؛ ر.ک: شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، ج۱، ص۳۴۲.</ref>.
*[[حاکم حسکانی]] در روایتی که از [[ابن‌عباس]] [[نقل]] می‌کند، [[شأن نزول]] [[آیه]]، فقط [[حضرت علی]]{{ع}} است<ref>{{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} قَالَ: نَزَلَتْ فِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ خَاصَّةً}}؛ ر.ک: شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، ج۱، ص۳۴۲.</ref>.
*[[حافظ سلیمان قندوزی حنفی]] از [[سلمان فارسی]] [[نقل]] می‌کند، هنگامی‌ که [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} نازل شد، [[سلمان]] عرض کرد: ، ای [[رسول خدا]]{{صل}} مفهوم [[آیه]]، عام است یا خاص؟<ref>{{متن حدیث|يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذا عَامَّةٌ أَمْ خَاصَّةٌ؟}}</ref> [[پیامبر]]{{صل}} فرمودند:  کسانی که [[مأمور]] به این دستور‌اند، عموم مؤمنان‌اند، ولی [[صادقین]] برادرم [[علی]]{{ع}} و اوصیای پس از او تا روز قیامت‌اند<ref>{{متن حدیث|أَمَّا الْمَأْمُورُونَ فَعَامَّةُ الْمُؤْمِنِينَ وَ أَمَّا الصَّادِقُونَ فَخَاصَّةٌ أَخِي عَلِيٍّ وَ أَوْصِيَائه مِنْ بَعْدَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ}}؛ ر.ک: ینابیع الموده، ص۱۱۵.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]،[[ درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۴۷-۴۹.</ref>.
*[[حافظ سلیمان قندوزی حنفی]] از [[سلمان فارسی]] [[نقل]] می‌کند، هنگامی‌ که [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} نازل شد، [[سلمان]] عرض کرد: ، ای [[رسول خدا]]{{صل}} مفهوم [[آیه]]، عام است یا خاص؟<ref>{{متن حدیث|يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذا عَامَّةٌ أَمْ خَاصَّةٌ؟}}</ref> [[پیامبر]]{{صل}} فرمودند:  کسانی که [[مأمور]] به این دستور‌اند، عموم مؤمنان‌اند، ولی [[صادقین]] برادرم [[علی]]{{ع}} و اوصیای پس از او تا روز قیامت‌اند<ref>{{متن حدیث|أَمَّا الْمَأْمُورُونَ فَعَامَّةُ الْمُؤْمِنِينَ وَ أَمَّا الصَّادِقُونَ فَخَاصَّةٌ أَخِي عَلِيٍّ وَ أَوْصِيَائه مِنْ بَعْدَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ}}؛ ر.ک: ینابیع الموده، ص۱۱۵.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص:۴۷-۴۹.</ref>.


== مصادیق عصمت==
== مصادیق عصمت==
۲۲۴٬۹۷۹

ویرایش