←موارد کاربرد اذن الهی
| خط ۲۸: | خط ۲۸: | ||
*محقّقان [[شیعه]]، در عین حال که تمام [[افعال]] [[انسان]] را به [[اذن]] [[تکوینی]] [[الهی]] مستند دانستهاند، [[عقیده]] دارند که این مطلب، با [[اراده]] و [[اختیار]] [[انسان]] منافات ندارد؛ زیرا [[اراده]] و [[اختیار انسان]] در طول [[اذن]] و [[اراده الهی]] است، نه در عرض آن<ref>الالهیات، ج۲، ص۲۸۵ـ۲۸۶ و ۳۵۴ـ۳۵۶.</ref>؛ بدین معنا که [[خداوند]] خواسته است که [[آدمی]] با [[اختیار]] خود، کارهایش را انجام دهد؛ پس [[اراده انسان]] نیز در سلسله [[علل]] [[افعال]] وی قرار دارد<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[ اذن الهی (مقاله)| اذن الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>. | *محقّقان [[شیعه]]، در عین حال که تمام [[افعال]] [[انسان]] را به [[اذن]] [[تکوینی]] [[الهی]] مستند دانستهاند، [[عقیده]] دارند که این مطلب، با [[اراده]] و [[اختیار]] [[انسان]] منافات ندارد؛ زیرا [[اراده]] و [[اختیار انسان]] در طول [[اذن]] و [[اراده الهی]] است، نه در عرض آن<ref>الالهیات، ج۲، ص۲۸۵ـ۲۸۶ و ۳۵۴ـ۳۵۶.</ref>؛ بدین معنا که [[خداوند]] خواسته است که [[آدمی]] با [[اختیار]] خود، کارهایش را انجام دهد؛ پس [[اراده انسان]] نیز در سلسله [[علل]] [[افعال]] وی قرار دارد<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[ اذن الهی (مقاله)| اذن الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>. | ||
==موارد کاربرد | ==موارد کاربرد اذن الهی== | ||
*مفهوم [[اذن]] نزد [[انسانها]] فقط برای موجودات [[عاقل]] بهکار | *مفهوم [[اذن]] نزد [[انسانها]] فقط برای موجودات [[عاقل]] بهکار میرود؛ ولی [[قرآن]]، آن را برای موجودات غیر [[عاقل]] نیز بهکار برده است و بعید نیست که علّت آن، وجود نوعی [[ادراک]] در همه موجودات باشد<ref>المیزان، ج۱۹، ص۳۰۳.</ref>{{متن قرآن|وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«و به پوستهای تن خود میگویند: چرا به زیان ما گواهی دادید؟ میگویند: خداوند ما را به سخن آورد همان که هر چیز را به سخن میآورد و او نخست بار شما را آفرید و به سوی او بازگردانده خواهید شد» سوره فصلت، آیه ۲۱.</ref><ref>شرح المواقف الایجی، ج۸، ص۱۵۴; الالهیات، ج۲، ص۳۲۱ـ۳۲۲.</ref>. گرچه وقوع همه حوادث و [[تشریع]] همه [[احکام]]، به اذن الهی منوط است، در [[قرآن]] فقط به مواردی که اهمّیّت بیشتری دارند تصریح شده است<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[ اذن الهی (مقاله)| اذن الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>: | ||
===[[وحی]]=== | ===[[وحی]]=== | ||
*هر فرشتهای که | *هر فرشتهای که از طرف [[خدا]] برای یکی از [[پیامبران]] [[وحی]] میآورد، به [[اذن خداوند]] است: {{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>«و هیچ بشری نسزد که خداوند با او سخن گوید مگر با وحی یا از فراسوی پردهای یا فرستادهای فرستد که به اذن او آنچه میخواهد وحی کند؛ بیگمان او فرازمندی فرزانه است» سوره شوری، آیه ۵۱.</ref>؛ چنانکه [[قرآن]] را نیز [[جبرئیل]]{{ع}} با اجازه [[خداوند]] بر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نازل کرده است: {{متن قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بگو: هر که دشمن جبرئیل است (آگاه باشد که) بیگمان او، آن (قرآن) را بر دلت با اذن خداوند فرو فرستاده است در حالی که آنچه را پیش از آن بوده است راست میشمارد و رهنمود و نویدی برای مؤمنان است» سوره بقره، آیه ۹۷.</ref>. در [[شأن نزول]] [[آیه]] گفتهاند: گروهی از [[یهودیان]] نزد [[رسولخدا]]{{صل}} آمده، پس از طرح پرسشهایی و پاسخ آن [[حضرت]]، گفتند: کدام [[فرشته]] برای تو [[وحی]] میآورد؟ [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: [[جبریل]]. گفتند: او [[دشمن]] ما است و پیوسته، [[فرمان]] [[جنگ]] و [[سختی]] میآورد. اگر [[میکائیل]] برایت [[وحی]] میآورد، به تو [[ایمان]] میآوردیم. [[خداوند]] این [[آیه]] را در جواب [[یهود]] نازل کرد و آوردن [[وحی]] بهوسیله [[جبریل]] را به [[اذن خدا]] دانست<ref>مجمعالبیان، ج۱، ص۳۲۵.</ref>. روشن است که هر فرشتهای ازطرف [[خداوند]]، [[وظیفه]] و مأموریتی خاص دارد و نازل کردن [[وحی]]، به [[جبرئیل]]، و آوردن [[ارزاق]] به [[میکائیل]] واگذار شده است. | ||
* [[اذن]] در | * [[اذن]] در آیه {{متن قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بگو: هر که دشمن جبرئیل است (آگاه باشد که) بیگمان او، آن (قرآن) را بر دلت با اذن خداوند فرو فرستاده است در حالی که آنچه را پیش از آن بوده است راست میشمارد و رهنمود و نویدی برای مؤمنان است» سوره بقره، آیه ۹۷.</ref> به معنای تیسیر و تسهیل<ref>الکشاف، ج۱، ص۱۶۹; روحالمعانی، مج۱، ج۱، ص۵۲۵.</ref> (آسانکردن)، [[امر]]، [[علم]]، اعلام<ref>مجمعالبیان، ج۱، ۳۲۵; روحالمعانی، مج۱، ج۱، ص۵۲۵.</ref>، و [[اختیار]]<ref>روحالمعانی، مج۱، ج۱، ص۵۲۵.</ref> نیز دانسته شده است<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[ اذن الهی (مقاله)| اذن الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>. | ||
===[[نزول]] [[فرشتگان]] و [[روح]] در [[شب قدر]]=== | ===[[نزول]] [[فرشتگان]] و [[روح]] در [[شب قدر]]=== | ||
*هر سال در [[شب]] | *هر سال در [[شب]] [[قدر]]، [[فرشتگان]] و [[روح]] ([[جبرئیل]]<ref>مجمعالبیان، ج۱۰، ص۷۹۰.</ref> یا موجودی عالیمقامتر از همه [[فرشتگان]])<ref>البرهان، ج۳، ص۵۸۳ـ۵۸۴ و ج۵، ص۷۰۱.</ref>. به [[اذن]] پروردگارشان فرود میآیند، و همه حوادث سال [[آینده]] (روزیها، [[مرگ]] و [[زندگی]]، [[خیر و شر]] و...) را که در آن [[شب]] مقدّر شده و آنها نوشتهاند، به [[امام زمان]]{{ع}} تحویل میدهند: {{متن قرآن|تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ}}<ref>«فرشتگان و روح (الامین) در آن، با اذن پروردگارشان برای هر کاری فرود میآیند» سوره قدر، آیه ۴.</ref><ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۴۶۶.</ref> [[اذن]] در این [[آیه]]، به معنای امر و [[علم]] نیز دانسته شده است <ref>مجمعالبیان، ج۱۰، ص۷۹۰.</ref><ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[ اذن الهی (مقاله)| اذن الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>. | ||