اراده در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۵: خط ۱۵:
*مفهوم [[اراده]] در مقابل [[کراهت]] و [[جبر]] قرار دارد. مفهوم [[کراهت]] وجود محدودیت‌ها و قیدهای داخلی و خارجی است. هرچه این محدودیت‌ها و قیود بیشتر باشند، [[اراده]] و [[اختیار]] ضعیف‌تر و [[جبر]] و [[کراهت]] قوی‌تر می‌گردد؛ بر این اساس [[اراده]] دو نوع است: [[اراده الهی]] و [[اراده]] [[انسانی]]<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۷۱.</ref>.
*مفهوم [[اراده]] در مقابل [[کراهت]] و [[جبر]] قرار دارد. مفهوم [[کراهت]] وجود محدودیت‌ها و قیدهای داخلی و خارجی است. هرچه این محدودیت‌ها و قیود بیشتر باشند، [[اراده]] و [[اختیار]] ضعیف‌تر و [[جبر]] و [[کراهت]] قوی‌تر می‌گردد؛ بر این اساس [[اراده]] دو نوع است: [[اراده الهی]] و [[اراده]] [[انسانی]]<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۷۱.</ref>.
*[[اراده الهی]] مطلق و محض است، نه محدود و [[مقید]]: {{متن قرآن|إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ}}<ref>«فرمان او جز این نیست که چون چیزی را بخواهد بدو می‌گوید: باش! بی‌درنگ خواهد بود» سوره یس، آیه ۸۲.</ref> و به [[حکم]] تعلق می‌گیرد؛ زیرا اشتیاقی در او متصور نیست؛ امّا [[اراده]] [[انسانی]] شدت و [[ضعف]] دارد (از جهت کیفیت [[انتخاب]] و [[اختیار]])؛ زیرا [[انسان‌ها]] از لحاظ استعداد و [[عقل]] مختلف هستند: {{متن قرآن|كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيهَا}}<ref>«هر بار که از دلتنگی و اندوه بخواهند از آن (دوزخ) بیرون روند بازشان می‌گردانند» سوره حج، آیه ۲۲.</ref>.
*[[اراده الهی]] مطلق و محض است، نه محدود و [[مقید]]: {{متن قرآن|إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ}}<ref>«فرمان او جز این نیست که چون چیزی را بخواهد بدو می‌گوید: باش! بی‌درنگ خواهد بود» سوره یس، آیه ۸۲.</ref> و به [[حکم]] تعلق می‌گیرد؛ زیرا اشتیاقی در او متصور نیست؛ امّا [[اراده]] [[انسانی]] شدت و [[ضعف]] دارد (از جهت کیفیت [[انتخاب]] و [[اختیار]])؛ زیرا [[انسان‌ها]] از لحاظ استعداد و [[عقل]] مختلف هستند: {{متن قرآن|كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيهَا}}<ref>«هر بار که از دلتنگی و اندوه بخواهند از آن (دوزخ) بیرون روند بازشان می‌گردانند» سوره حج، آیه ۲۲.</ref>.
*[[اراده]] [[انسانی]] در طول [[اراده الهی]] است؛ زیرا [[اراده الهی]] به [[اختیار انسان]] تعلق گرفته است و [[اجبار]] [[انسان]] به [[اراده الهی]] نقض غرضِ [[الهی]] خواهد بود؛ لذا [[اعتقاد]] [[اشاعره]] در مجبوربودن [[انسان]] و استناد فعل او به [[خداوند]] [[باطل]] است<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۱۰۷-۱۱۰.</ref>. [[اعتقاد]] به [[اختیار]] و [[آزادی]] [[عمل]] [[انسان]] در صحنه [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] و... اصل [[مسئولیت‌پذیری]] را تثبیت می‌کند<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۶۶-۶۷.</ref>.
*[[اراده]] [[انسانی]] در طول [[اراده الهی]] است؛ زیرا [[اراده الهی]] به [[اختیار انسان]] تعلق گرفته است و [[اجبار]] [[انسان]] به [[اراده الهی]] نقض غرضِ [[الهی]] خواهد بود؛ لذا [[اعتقاد]] [[اشاعره]] در مجبور بودن [[انسان]] و استناد فعل او به [[خداوند]] [[باطل]] است<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۱۰۷-۱۱۰.</ref>. [[اعتقاد]] به [[اختیار]] و [[آزادی]] [[عمل]] [[انسان]] در صحنه [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] و... اصل [[مسئولیت‌پذیری]] را تثبیت می‌کند<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۶۶-۶۷.</ref>.


==منابع==
==منابع==
۱۱۵٬۳۵۳

ویرایش