بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{خرد}} | {{خرد}} | ||
{{علم معصوم}} | |||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | |||
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | |||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | |||
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علم غیب امام در قرآن]] | [[علم غیب امام در حدیث]] | [[علم غیب امام در کلام اسلامی]] | [[علم غیب امام در فلسفه اسلامی]] | [[علم غیب امام در عرفان اسلامی]]| [[علم غیب امام در حکمت اسلامی]]</div> | |||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | |||
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم غیب امام (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | |||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | |||
== مقدمه == | |||
*از مباحث پیرامون [[علم]] بحث [[علم غیب امام]] / [[مغیبات]] است. آیا [[امام]] [[علم غیب]] میداند یا خیر؟ اگر میداند دامنه آن چه مقدار است؟ آیا فقط در حوزه [[دین]] و [[شریعت الهی]] است یا اینکه همه امور را در بر میگیرد؟ [[ابن قبه رازی]] در این باره مواضع صریح و روشنی دارد که [[فهم]] آن مطالعه [[مبانی کلامی]] وی را میطلبد. او [[معتقد]] است [[غیب]] را کسی جز [[خداوند متعال]] نمیداند و کسی که آن را برای [[بشر]] ادعا کند [[کافر]] است<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۰۷ و ۱۱۶.</ref>؛ از اینرو [[امام]] [[علم غیب]] ندارد <ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۱۳.</ref>. کسی که [[علم غیب]] برای [[امام]] قائل باشد، [[کافر]] و خارج از [[اسلام]] است<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۰۶.</ref>. [[ابن قبه رازی]] [[علم غیب امام]] را نظریه برخی از [[غلات]] میداند؛ چراکه امامیان [[معتقد]] به [[علم غیب]] برای [[امامان]] خود نیستند<ref>ر.ک: ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۰۶ و ۱۱۶.</ref> و این انتسابی است که [[مخالفان]] آن را به همه [[امامیه]] نسبت دادهاند<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۱۷.</ref>. [[ابن قبه رازی]] [[معتقد]] است اگر منظور از [[اثبات]] [[علم غیب]] برای [[امام]]، [[اثبات امامت]] اوست، به آن نیاز نیست؛ چراکه [[امامیه]] با [[علم غیب]] [[امامت]] [[امام]] را [[اثبات]] نمیکند، بلکه [[دلیل]] آنها [[فهم]] و [[علم امام]] در [[دین]] است<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۱۶.</ref>. البته لازمه این [[نظریه]] [[ابن قبه رازی]] [[نفی]] مطلق [[علوم]] ویژه [[ائمه]] نیست؛ زیرا وی خود [[علم]] خاصی / فرابشری در حوزه [[دین]] و ناظر به [[شریعت]] را برای [[امام]] قائل است و بر آن صحه میگذارد، نکتهای که به روشنی از آثار ناقص بر جای مانده از او بر میآید. | |||
*در این باره میتوان به دو نکته اشاره کرد. نخست اینکه [[ابن قبه رازی]] [[نصّ]] از [[امام]] پیشین و [[ظهور]] [[علم]] را از نشانههای [[امامت]] بر میشمرد<ref>ر.ک: ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۰۳، ۱۰۴، ۱۰۹، ۱۱۳، ۱۱۵ و ۱۱۶.</ref>. حال باید پرسید منظور از [[ظهور]] [[علم]] چیست؟ [[ابن قبه رازی]] بیان [[علم غیبی]] [[امام]] را از مصادیق [[ظهور]] [[علم]] میشناسد. او [[پیشگویی]] [[امام علی]]{{ع}} در [[جنگ نهروان]] را که از [[یاران امام]] ده نفر به [[شهادت]] میرسند و از نهروانیان ده نفر زنده میمانند، نوعی [[ظهور]] [[علم امام]] بیان میکند <ref>ابن قبه رازی نقل میکند امام علی{{ع}} در جنگ نهروان فرمودند: {{متن حدیث|وَ اللَّهِ مَا عَبَرُوا النَّهَرَ وَ لَا يَعْبُرُوا وَ اللَّهِ مَا يُقْتَلُ مِنْكُمْ عَشَرَةٌ وَ لَا يَنْجُوا مِنْهُمْ عَشَرَةٌ}}؛ به خدا سوگند خوارج از نهر نگذشته و نخواهد گذشت؛ به خدا سوگند از شما تا ده تن کشته نمیشوند و از ایشان تا ده تن زنده نمیمانند (ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۲۰).</ref>، [[علمی]] که [[شایسته]] است فصل فارق [[مدعیان امامت]] قرار گیرد<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۰۳.</ref>. | |||
*دومین نکته که از توجه [[ابن قبه رازی]] به [[علم غیب امام]] حکایت دارد، ردیه وی بر [[ابو زید علوی]] است که برای [[اثبات امامت]] دوازدهم{{ع}} به خبر [[کمیل]] استناد میکند<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۰۴.</ref>. این [[روایت]] پیرامون [[علم]] [[حقیقی]] [[دین]] است که [[امام علی]]{{ع}} برای [[کمیل بن زیاد نخعی]] ایراد فرموده است. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در این خبر از [[علم]] پر وسعت خود خبر میدهد و [[امامان]] را که حجتهای الهیاند، کسانی میداند که [[علم]] به حقایق امور یکباره در آنان [[راه]] مییابد؛ آنان میتوانند ظاهر و مشهور یا خائف و مغمور باشند<ref>درباره کمیل و خبر کمیل و منابعی که آن را به صورت کلی یا جزئی نقل کردهاند، ر.ک: سید حسین مدرسی طباطبایی، میراث مکتوب شیعه در قرن نخستین، دفتر اول، ص۱۱۴-۱۲۲.</ref>. این [[روایت]] به روشنی نوعی از [[علم غیب]] را برای [[امام]] [[اثبات]] میکند، روایتی که مقبول [[ابن قبه رازی]] بوده است. | |||
*بر پایه این انگارها میتوان گفت [[ابن قبه رازی]] به مفهوم [[علم غیب]] برای [[امام]] [[باور]] داشته و حتی به مواردی اشاره کرده است، البته [[علم غیب]] مدنظر وی که تعریف و چارچوب خاصی داشته است. [[ابن قبه رازی]] [[علم]] خاص و ویژهای برای [[امام]] قائل است؛ ولی از عنوان [[علم غیب]] خودداری [[پیامبر]] میکند. او همه این [[علوم]] خاص [[ائمه]] را جزء [[علوم]] مستفاد میداند که از طریق [[پیامبر]]{{صل}} به [[امام]] رسیده است <ref>ر.ک: ابن قبه رازی رازی، نقض الاشهاد، ص۱۱۳.</ref>. او [[علم غیب]] را تنها مخصوص [[خداوند متعال]] میداند؛ یعنی [[علمی]] که هیچ محدودهای ندارد و ذاتی است؛ اما اگر [[علم]] خاصی باشد؛ که [[خداوند]] به کسی داده و تحت [[اراده]] او باشد، میتوان آن را به [[امام]] نسبت داد<ref>گفتنی است شیخ مفید به همین معنا از علم غیب در اوائل المقالات توجه کرده و آن را نظریه گروهی از امامیه بیان کرده است(از ص۶۷). </ref>؛ از این روست که [[ابن قبه رازی]] [[معتقد]] است [[امام]] بندهای [[صالح]] و شایستهای است که تنها عالم به [[کتاب خدا]] و [[سنت]] [[رسول]] اوست و از مغیباتی باخبر میشود که به او برسد<ref>ابن قبه رازی رازی، نقض الأشهاد، ص۱۱۰.</ref>. بر این اساس باید گفت [[حکم تکفیر]] و [[خروج]] از [[اسلام]] کسی که [[علم غیب]] را به [[امام]] نسبت میدهد، در [[نظریه]] [[ابن قبه رازی]] مخصوص کسی است که [[علم امام]] را همسنخ با [[علم]] [[خدا]] بداند؛ یعنی [[علمی]] ذاتی و نامحدود.<ref>[[عباس میرزایی|میرزایی، عباس]]، [[ابن قبه رازی (کتاب)| ابن قبه رازی]]، ص۱۵۲-۱۵۴.</ref>. | |||
==منابع== | |||
#[[پرونده: 1100524.jpg|22px]] [[عباس میرزایی|میرزایی، عباس]]، [[ابن قبه رازی (کتاب)| ابن قبه رازی ''']] | |||
=='''[[:رده:آثار علم غیب امام|منبعشناسی جامع علم غیب امام]]'''== | =='''[[:رده:آثار علم غیب امام|منبعشناسی جامع علم غیب امام]]'''== | ||
| خط ۱۹: | خط ۲۴: | ||
==جستارهای وابسته== | ==جستارهای وابسته== | ||
* [[علم غیب معصوم]] | * [[علم غیب معصوم]] | ||
==پانویس== | |||
{{پانویس2}} | |||
[[رده:مدخلهای درجه دو دانشنامه]] | [[رده:مدخلهای درجه دو دانشنامه]] | ||
[[رده:مدخل]] | |||
[[رده:علم]] | |||
[[رده:علم غیب]] | |||
[[رده:علم غیب امام]] | [[رده:علم غیب امام]] | ||