مثل در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۹ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰
جز
جایگزینی متن - 'میفرماید' به 'می‌فرماید'
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{ویرایش غیرنهایی}} {{نبوت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233);...» ایجاد کرد)
 
جز (جایگزینی متن - 'میفرماید' به 'می‌فرماید')
خط ۳۰: خط ۳۰:
# [[خداوند]] برای بیان [[عظمت]] [[انفاق]] و [[پاداش]] آن و تأثیر آن در [[رشد]] انفاق‌کننده، آن را به دانه‌ای [[تشبیه]] می‌کند که در [[زمین]] کشت می‌کنند و هفت خوشه می‌رویاند {{متن قرآن|مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ}} که بر هر خوشه [[صد]] دانه است. {{متن قرآن|فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ}} آری، هر چه در [[راه خدا]] بخشیده شود، هفتصد برابر می‌شود. تازه [[پاداش]] آنها منحصر به این نیست، بلکه: [[خداوند]] آن را برای هر کس بخواهد و [[شایستگی]] در آنها و [[انفاق]] آنها از نظر [[نیت]] و [[اخلاص]] و کیفیت و کمیت ببیند دو یا چند برابر می‌کند {{متن قرآن|وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ}}؛
# [[خداوند]] برای بیان [[عظمت]] [[انفاق]] و [[پاداش]] آن و تأثیر آن در [[رشد]] انفاق‌کننده، آن را به دانه‌ای [[تشبیه]] می‌کند که در [[زمین]] کشت می‌کنند و هفت خوشه می‌رویاند {{متن قرآن|مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ}} که بر هر خوشه [[صد]] دانه است. {{متن قرآن|فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ}} آری، هر چه در [[راه خدا]] بخشیده شود، هفتصد برابر می‌شود. تازه [[پاداش]] آنها منحصر به این نیست، بلکه: [[خداوند]] آن را برای هر کس بخواهد و [[شایستگی]] در آنها و [[انفاق]] آنها از نظر [[نیت]] و [[اخلاص]] و کیفیت و کمیت ببیند دو یا چند برابر می‌کند {{متن قرآن|وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ}}؛
#افراد [[آلوده]] و [[بی‌ایمان]]، که [[انگیزه]] صحیحی از [[بخشش]] خود ندارند، [[روح]] [[خودنمایی]] و ریاکاری، هم‌چون باد سوزان و خشکی بر مرزعه [[بخشش]] آنها می‌وزد و آن را بی‌اثر می‌سازد {{متن قرآن|مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ}} یعنی نه اثر [[اخلاقی]] برای انفاق‌کننده دارد و نه مشکلی را در [[اجتماع]] حل می‌کند تعبیر به خود [[ستم]] کرده‌اند {{متن قرآن|وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}} اشاره دارد که مرکز وزش این باد سوزان، به طرف زراعت کسانی است که به خود [[ستم]] کرده‌اند. آری، افراد [[بی‌ایمان]] در [[انتخاب]] زمان و مکان [[بخشش]] به خود [[ستم]] می‌کنند و سرمایه‌های خود را بی‌مورد بر باد می‌دهند؛
#افراد [[آلوده]] و [[بی‌ایمان]]، که [[انگیزه]] صحیحی از [[بخشش]] خود ندارند، [[روح]] [[خودنمایی]] و ریاکاری، هم‌چون باد سوزان و خشکی بر مرزعه [[بخشش]] آنها می‌وزد و آن را بی‌اثر می‌سازد {{متن قرآن|مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ}} یعنی نه اثر [[اخلاقی]] برای انفاق‌کننده دارد و نه مشکلی را در [[اجتماع]] حل می‌کند تعبیر به خود [[ستم]] کرده‌اند {{متن قرآن|وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}} اشاره دارد که مرکز وزش این باد سوزان، به طرف زراعت کسانی است که به خود [[ستم]] کرده‌اند. آری، افراد [[بی‌ایمان]] در [[انتخاب]] زمان و مکان [[بخشش]] به خود [[ستم]] می‌کنند و سرمایه‌های خود را بی‌مورد بر باد می‌دهند؛
# [[خداوند]] برای این که پرده‌های [[غرور]] و [[غفلت]] را از مقابل دیده‌های غافلان و طغیان‌گران کنار بزند. میفرماید: مثل [[زندگی دنیا]] همانند آبی است که از [[آسمان]] نازل کرده‌ایم {{متن قرآن|إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ}} این دانه‌های حیاتبخش [[باران]] بر سرزمینهای آماده می‌ریزند، و به [[وسیله]] آن گیاهان گوناگونی که بعضی قابل استفاده برای [[انسان‌ها]]، و بعضی برای حیوانات است، می‌رویند {{متن قرآن|فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ}} این گیاهان علاوه بر خاصیتهای غذایی که برای موجودات زنده دارند سطح [[زمین]] را می‌پوشانند و آن را [[زینت]] می‌بخشند، تا آنجا که [[زمین]] [[بهترین]] [[زیبایی]] خود را در پرتو آن پیدا کرده و تزیین می‌شود {{متن قرآن|حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ}} در این هنگام شکوفه‌ها، شاخساران را [[زینت]] داده و گل‌ها می‌خندند، دانه‌های غذایی و میوه‌ها کم کم خود را نشان می‌دهند، و صحنه پرجوشی را از [[حیات]] و [[زندگی]] به تمام معنی کلمه مجسم می‌کنند، که [[دل‌ها]] را پر از [[امید]] و چشم‌ها را پر از [[شادی]] و [[سرور]] می‌سازند، آن چنان که [[اهل]] [[زمین]] مطمئن می‌شوند، که می‌توانند از مواهب این گیاهان بهره گیرند هم از میوه‌ها و هم از دانه‌های حیات‌بخش‌شان {{متن قرآن|وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا}} اما ناگهان [[فرمان]] ما فرا می‌رسد سرمای سخت و یا تگرگ شدید و یا [[طوفان]] درهم کوبنده‌ای بر آنها مسلط می‌گردد و آنها را چنان درو می‌کنیم که گویا هرگز نبوده‌اند {{متن قرآن|أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ}} در پایان [[آیه]] برای تأکید بیشتر می‌فرماید: این چنین [[آیات]] خود را برای افرادی که [[تفکر]] می‌کنند تشریح می‌کنیم {{متن قرآن|كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}؛
# [[خداوند]] برای این که پرده‌های [[غرور]] و [[غفلت]] را از مقابل دیده‌های غافلان و طغیان‌گران کنار بزند. می‌فرماید: مثل [[زندگی دنیا]] همانند آبی است که از [[آسمان]] نازل کرده‌ایم {{متن قرآن|إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ}} این دانه‌های حیاتبخش [[باران]] بر سرزمینهای آماده می‌ریزند، و به [[وسیله]] آن گیاهان گوناگونی که بعضی قابل استفاده برای [[انسان‌ها]]، و بعضی برای حیوانات است، می‌رویند {{متن قرآن|فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ}} این گیاهان علاوه بر خاصیتهای غذایی که برای موجودات زنده دارند سطح [[زمین]] را می‌پوشانند و آن را [[زینت]] می‌بخشند، تا آنجا که [[زمین]] [[بهترین]] [[زیبایی]] خود را در پرتو آن پیدا کرده و تزیین می‌شود {{متن قرآن|حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ}} در این هنگام شکوفه‌ها، شاخساران را [[زینت]] داده و گل‌ها می‌خندند، دانه‌های غذایی و میوه‌ها کم کم خود را نشان می‌دهند، و صحنه پرجوشی را از [[حیات]] و [[زندگی]] به تمام معنی کلمه مجسم می‌کنند، که [[دل‌ها]] را پر از [[امید]] و چشم‌ها را پر از [[شادی]] و [[سرور]] می‌سازند، آن چنان که [[اهل]] [[زمین]] مطمئن می‌شوند، که می‌توانند از مواهب این گیاهان بهره گیرند هم از میوه‌ها و هم از دانه‌های حیات‌بخش‌شان {{متن قرآن|وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا}} اما ناگهان [[فرمان]] ما فرا می‌رسد سرمای سخت و یا تگرگ شدید و یا [[طوفان]] درهم کوبنده‌ای بر آنها مسلط می‌گردد و آنها را چنان درو می‌کنیم که گویا هرگز نبوده‌اند {{متن قرآن|أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ}} در پایان [[آیه]] برای تأکید بیشتر می‌فرماید: این چنین [[آیات]] خود را برای افرادی که [[تفکر]] می‌کنند تشریح می‌کنیم {{متن قرآن|كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}؛
# [[خداوند]] [[مؤمنان راستین]] و [[ستمکاران]] دروغ‌پرداز را با مثالی مناسب مقایسه می‌کند و می‌فرماید: مثال این دو گروه [[مؤمنان]] و [[ستمکاران]] {{متن قرآن|مَثَلُ الْفَرِيقَيْنِ}} همانند [[نابینا]] و [[ناشنوا]] {{متن قرآن|كَالْأَعْمَى وَالْأَصَمِّ}} و [[بینا]] و شنواست {{متن قرآن|وَالْبَصِيرِ وَالسَّمِيعِ}} آیا این دو در مثال مساوی‌اند {{متن قرآن|هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا}} آیا غافلید و متذکّر نمی‌شوید {{متن قرآن|أَفَلَا تَذَكَّرُونَ}}؛
# [[خداوند]] [[مؤمنان راستین]] و [[ستمکاران]] دروغ‌پرداز را با مثالی مناسب مقایسه می‌کند و می‌فرماید: مثال این دو گروه [[مؤمنان]] و [[ستمکاران]] {{متن قرآن|مَثَلُ الْفَرِيقَيْنِ}} همانند [[نابینا]] و [[ناشنوا]] {{متن قرآن|كَالْأَعْمَى وَالْأَصَمِّ}} و [[بینا]] و شنواست {{متن قرآن|وَالْبَصِيرِ وَالسَّمِيعِ}} آیا این دو در مثال مساوی‌اند {{متن قرآن|هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا}} آیا غافلید و متذکّر نمی‌شوید {{متن قرآن|أَفَلَا تَذَكَّرُونَ}}؛
# [[خداوند]] میفرماید، که [[سوگند]] می‌خوریم که ما در این [[قرآن]] برای [[مردم]] مکرر مثل‌ها آوردیم {{متن قرآن|وَلَقَدْ صَرَّفْنَا لِلنَّاسِ فِي هَذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ}} که [[حق]] را برایشان روشن می‌کرد، و ایشان را به [[ایمان]] به ما و [[شکر]] نعمت‌های ما [[دعوت]] می‌نمود، و لیکن بیشتر [[مردم]] جز راه [[کفران]] نپیمودند و [[شکر]] ما نگزاردند. {{متن قرآن| فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُورًا}} و این گروه [[طغیان‌گر]] و [[سرکش]] هرگز [[ایمان]] نیاوردند، چرا که [[انسان]] بیش از هر چیز به [[مجادله]] می‌پردازد و خواهان [[سلطه]] گفتاری و [[رفتاری]] خویش بر دیگران است {{متن قرآن|وَكَانَ الْإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا}}؛
# [[خداوند]] می‌فرماید، که [[سوگند]] می‌خوریم که ما در این [[قرآن]] برای [[مردم]] مکرر مثل‌ها آوردیم {{متن قرآن|وَلَقَدْ صَرَّفْنَا لِلنَّاسِ فِي هَذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ}} که [[حق]] را برایشان روشن می‌کرد، و ایشان را به [[ایمان]] به ما و [[شکر]] نعمت‌های ما [[دعوت]] می‌نمود، و لیکن بیشتر [[مردم]] جز راه [[کفران]] نپیمودند و [[شکر]] ما نگزاردند. {{متن قرآن| فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُورًا}} و این گروه [[طغیان‌گر]] و [[سرکش]] هرگز [[ایمان]] نیاوردند، چرا که [[انسان]] بیش از هر چیز به [[مجادله]] می‌پردازد و خواهان [[سلطه]] گفتاری و [[رفتاری]] خویش بر دیگران است {{متن قرآن|وَكَانَ الْإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا}}؛
#مثل کسانی که غیر از [[خدا]] را ولی و [[معبود]] خود برگزیدند {{متن قرآن|مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاءَ}} همچون عنکبوتند که خانه‌ای برای خود [[برگزیده]] {{متن قرآن|كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا}} و سست‌ترین [[خانه‌ها]]، [[خانه]] عنکبوت است، اگر می‌دانستند {{متن قرآن|وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}} چون هیچ یک از آثار [[خانه]] به جز اسم بر آن صادق نیست، زیرا [[خانه]] را برای این می‌سازند که صاحبش را از سرما و [[گرما]] [[حفظ]] کند، و چیزی که این [[خواص]] را ندارد و صاحبش را از هیچ مکروهی [[حفظ]] نمی‌کند [[خانه]] نیست. اولیایی هم که [[مشرکین]] برای خود گرفته‌اند تنها از [[ولایت]]، اسمی دارند، برای اینکه نه نفعی می‌رسانند و نه ضرری، نه مالک مرگی هستند و نه حیاتی، و نه نشوری. کسانی که غیر [[خدا]] را تکیه‌گاه خود قرار دهند و آنها که غیر از [[خدا]] را [[معبود]] خویش برگزینند تکیه آنها بر تار عنکبوت است تخت و تاج فرعون‌ها، [[اموال]] بی‌حساب قارون‌ها، قصرها و گنج‌های شاهان، همه مانند تارهای عنکبوت است. بی‌دوام، [[سست]]، غیر قابل [[اعتماد]] و ناپایدار در برابر [[طوفان]] حوادث. [[تاریخ]] نیز نشان می‌دهد که به [[راستی]] هیچ یک از این امور نمی‌تواند تکیه‌گاه [[انسان]] گردد. ولی آنها که بر [[ایمان]] و [[توکل بر خدا]] تکیه می‌کنند تکیه بر سد پولادین دارند؛
#مثل کسانی که غیر از [[خدا]] را ولی و [[معبود]] خود برگزیدند {{متن قرآن|مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاءَ}} همچون عنکبوتند که خانه‌ای برای خود [[برگزیده]] {{متن قرآن|كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا}} و سست‌ترین [[خانه‌ها]]، [[خانه]] عنکبوت است، اگر می‌دانستند {{متن قرآن|وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}} چون هیچ یک از آثار [[خانه]] به جز اسم بر آن صادق نیست، زیرا [[خانه]] را برای این می‌سازند که صاحبش را از سرما و [[گرما]] [[حفظ]] کند، و چیزی که این [[خواص]] را ندارد و صاحبش را از هیچ مکروهی [[حفظ]] نمی‌کند [[خانه]] نیست. اولیایی هم که [[مشرکین]] برای خود گرفته‌اند تنها از [[ولایت]]، اسمی دارند، برای اینکه نه نفعی می‌رسانند و نه ضرری، نه مالک مرگی هستند و نه حیاتی، و نه نشوری. کسانی که غیر [[خدا]] را تکیه‌گاه خود قرار دهند و آنها که غیر از [[خدا]] را [[معبود]] خویش برگزینند تکیه آنها بر تار عنکبوت است تخت و تاج فرعون‌ها، [[اموال]] بی‌حساب قارون‌ها، قصرها و گنج‌های شاهان، همه مانند تارهای عنکبوت است. بی‌دوام، [[سست]]، غیر قابل [[اعتماد]] و ناپایدار در برابر [[طوفان]] حوادث. [[تاریخ]] نیز نشان می‌دهد که به [[راستی]] هیچ یک از این امور نمی‌تواند تکیه‌گاه [[انسان]] گردد. ولی آنها که بر [[ایمان]] و [[توکل بر خدا]] تکیه می‌کنند تکیه بر سد پولادین دارند؛
# [[خداوند]] میفرماید: [[مشرکان]] [[جاهلی]] در عین حال که [[فرشتگان]] را [[دختران]] [[خدا]] می‌دانستند هرگاه یکی از آنها را به همان چیزی که برای [[خداوند]] رحمان [[شبیه ]]- مثل - قرار داده - به [[تولد]] دختر -[[بشارت]] دهند {{متن قرآن|وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمَنِ مَثَلًا}} صورتش از فرط [[ناراحتی]] سیاه می‌شود، و [[خشمگین]] می‌گردد {{متن قرآن|ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ}} این تعبیر به خوبی حاکی از [[تفکر]] [[خرافی]] [[مشرکان]] در [[عصر جاهلیت]] در مورد [[تولد]] [[فرزند]] دختر است که چگونه از شنیدن خبر ولادت دختر ناراحت می‌شدند در عین حال [[فرشتگان]] را [[دختران]] [[خدا]] می‌دانستند<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۳۱.</ref>.
# [[خداوند]] می‌فرماید: [[مشرکان]] [[جاهلی]] در عین حال که [[فرشتگان]] را [[دختران]] [[خدا]] می‌دانستند هرگاه یکی از آنها را به همان چیزی که برای [[خداوند]] رحمان [[شبیه ]]- مثل - قرار داده - به [[تولد]] دختر -[[بشارت]] دهند {{متن قرآن|وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمَنِ مَثَلًا}} صورتش از فرط [[ناراحتی]] سیاه می‌شود، و [[خشمگین]] می‌گردد {{متن قرآن|ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ}} این تعبیر به خوبی حاکی از [[تفکر]] [[خرافی]] [[مشرکان]] در [[عصر جاهلیت]] در مورد [[تولد]] [[فرزند]] دختر است که چگونه از شنیدن خبر ولادت دختر ناراحت می‌شدند در عین حال [[فرشتگان]] را [[دختران]] [[خدا]] می‌دانستند<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۳۱.</ref>.


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
۲۲۴٬۸۹۸

ویرایش