←مقدمه
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
[[عدالت]] در لغت، [[دادگری]] است<ref>لغتنامه دهخدا، ج۱۰، ص۱۵۷۶۴.</ref> و در اصطلاح، دادن [[حق]] است به صاحب [[حق]]. | [[عدالت]] در لغت، [[دادگری]] است<ref>لغتنامه دهخدا، ج۱۰، ص۱۵۷۶۴.</ref> و در اصطلاح، دادن [[حق]] است به صاحب [[حق]]. به دیگر سخن [[عدالت]]، هر چیزی را در جای خود گزاردن است<ref>نهج البلاغه، قصار ۴۳۷.</ref>. | ||
به دیگر سخن [[عدالت]]، هر چیزی را در جای خود گزاردن است<ref>نهج البلاغه، قصار ۴۳۷.</ref>. بنابراین، در تحقق [[عدالت]]، تمامی استعدادها و استحقاقهای واقعی در نظر گرفته شده و به هر کس، بر حسب کار، استعداد و [[لیاقت]] فردی وی، چیزی اعطا میگردد. | |||
در [[فقه سیاسی]]، [[عدالت]] از اصول [[سیاسی]] [[اسلام]] بوده و تحقق آن در [[جامعه]]، یکی از دو [[هدف]] اساسی [[فلسفه بعثت]] [[انبیاء]] و [[نیکوترین]] [[خصلت]] [[انسانی]] به شمار آمده است | بنابراین، در تحقق [[عدالت]]، تمامی استعدادها و استحقاقهای واقعی در نظر گرفته شده و به هر کس، بر حسب کار، استعداد و [[لیاقت]] فردی وی، چیزی اعطا میگردد. | ||
در [[فقه سیاسی]]، [[عدالت]] از اصول [[سیاسی]] [[اسلام]] بوده و تحقق آن در [[جامعه]]، یکی از دو [[هدف]] اساسی [[فلسفه بعثت]] [[انبیاء]] و [[نیکوترین]] [[خصلت]] [[انسانی]] به شمار آمده است {{متن قرآن|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref> «ما پیامبرانمان را با برهانها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند»؛ سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>. | |||
[[اسلام]] از آغاز، همواره بر [[اجرای عدالت]]، [[نفی]] [[نظام]] طبقاتی و تشکیل [[جامعه بیطبقه]] [[توحیدی]] تأکید ورزیده است {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ}}<ref> «به راستی خداوند به دادگری و نیکی کردن فرمان میدهد» سوره نحل، آیه ۹۰.</ref>. | |||
[[عدالت]] از دیدگاه [[امام علی]]{{ع}} به صورت یک [[فلسفه]] [[اجتماعی]] و [[ناموس]] بزرگ [[دینی]] تلقی شده <ref>غررالحکم، ۱۸۰؛ نهج البلاغه فیض، ص۶۸۴-۶۸۱؛ بحار الانوار، ج۳، ص۸۳-۸۲؛ تحف العقول، ص۲۴۴.</ref> و سفارشهای [[امام]]{{ع}} به [[کارگزاران]] در تحقق [[عدالت]] [[اسلامی]]، نقطه عطفی در [[تاریخ]] [[سیاسی]] [[اسلام]] است؛ تا جایی که خود "[[شهید]] [[راه]] [[عدالت]]" [[لقب]] گرفت<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳؛ بحار الانوار، ج۱۰۰، ص۷۵؛ نهج البلاغه، قصار ۴۲۹.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۳۷.</ref> | |||
==عدل در فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن== | |||
استواء<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۴، ص۲۴۶.</ref>، میانه دو حد [[افراط و تفریط]]<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۸، ص۵۵.</ref>، [[اعتدال]]، [[قسط]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۷۹.</ref>، [[عدالتورزی]] و [[دادگری]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۷۵.</ref>. | |||
{{متن قرآن|وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا}}<ref>«نباید دشمنی با گروهی شما را وادارد که دادگری نکنید» سوره مائده، آیه ۸.</ref>. | |||
[[عدل]] اساس [[استوار]] [[حکم]] و [[حکومت]]، و [[رفتار]] و [[کردار]] [[آدمی]] است. [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ}}<ref>«به راستی خداوند به دادگری و نیکی کردن و ادای (حقّ) خویشاوند، فرمان میدهد» سوره نحل، آیه ۹۰.</ref> دلالت بر [[وجوب عدل]] در همه مراتب [[اعمال انسان]] دارد. | |||
[[عدل الهی]] از مباحث مهم [[کلامی]] بینالمذاهب [[اسلامی]] است که از یک سو میان [[شیعه]] و [[اهل سنت]] و از سوی دیگر میان [[اشاعره]] و [[معتزله]] مطرح است. [[نفی ظلم]] و [[اعتقاد]] به عدل الهی یکی از [[معتقدات]] اصیل اسلامی ([[اصول دین]]) و از ضروریات و اصول دو [[مذهب شیعه]] و معتزله است<ref>محسن معینی، «عدل/عدالت»، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ج۲، ص۱۴۴۲.</ref>. | |||
عدل از اصول پذیرفته شده نزد [[عقل]] و [[ادیان الهی]] است. [[عدالتخواهی]] از اصول [[فطری]] [[بشر]] است. اصل [[عدالت]] در همه [[شئون]] [[اجتماعی]]، [[اقتصادی]]، [[سیاسی]] تعمیم دارد<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ص۵۸-۶۰.</ref>؛ حتی برخی عدالت را امری فرادینی میدانند که [[ادیان]] برای [[اثبات]] [[حقانیت]] خود بدان [[تمسک]] میجویند<ref>مرتضی مطهری، عدل الهی، ص۴۵-۴۹.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۴۱۰-۴۱۱.</ref> | |||
==منابع== | ==منابع== | ||