|
|
| خط ۲۹: |
خط ۲۹: |
|
| |
|
| ==[[براء]] و [[جنگ]] یمامه== | | ==[[براء]] و [[جنگ]] یمامه== |
| [[براء بن مالک]] در ایام رده و جنگهای پس از [[وفات پیامبر]]{{صل}} شرکت فعال داشت و در این [[جنگها]] جزء [[فرماندهان سپاه]] بود. در سال [[دوازده]] [[هجری]] در جنگ یمامه به [[فرماندهی]] [[خالد بن ولید]] که به دفع [[مسیلمه کذاب]] انجامید، از [[پیشگامان]] [[سپاه اسلام]] بود و در پیروزی [[مسلمانان]] نقش اساسی ایفا کرد.
| |
| در جنگ با مسیلمه کذاب که دعوی [[پیامبری]] کرده بود، [[لشکر]] مسیلمه به [[باغی]] که به [[حدیقة الرحمان]] موسوم بود، [[پناهنده]] شدند و [[مسلمین]] در بیرون باغ نمیتوانستند کاری انجام دهند و جنگ به قدری سخت شد که در [[اسلام]] [[جنگی]] به آن [[سختی]] پیش نیامده بود. [[قبیله]] [[بنی حنیفه]] غلاف شمشیرهایشان را شکسته و از مسلمانان ۲۲۰۰ نفر را کشتند و بیشتر باقیماندهها را مجروح کردند. در این جنگ [[زید بن خطاب]]، [[پرچمدار]] [[سپاه]]، کشته شد و مسلمانان [[شکست]] خوردند. در این وضعیت، براء بن مالک وارد میدان شد.
| |
|
| |
| او گفت: ای گروه مسلمین، من براء بن مالک هستم. با من همراه باشید. عدهای از [[مردم]] به او [[وفادار]] ماندند و همراه او با [[کفار]] جنگیدند تا اینکه براء به آنها گفت: "مرا در باغ به نزد آنها بیندازید". در این هنگام براء خود را به داخل باغ انداخت و در حال [[مبارزه]] به طرف دروازه رفت، خود را به در رسانید و پشتوانه در را شکست تا مسلمین توانستند وارد باغ شوند<ref>در برخی منابع، ماجرای جنگ یمامه برای ابودجانه انصاری بیان شده است: الفتوح، ابن اعثم، ج۱، ص۲۹.</ref>.
| |
|
| |
| در این جنگ، براء زخمهای بیشماری برداشت تا جایی که نوشتهاند بیشتر از هشتاد زخم تیر و [[شمشیر]] بر او وارد شده بود که [[رئیس]] [[سپاه]]، [[خالد بن ولید]]، مجبور شد حدود یک ماه در آن [[سرزمین]] اقامت کند تا زخمهای او بهبود یابد<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۳، ص۲۹۰؛ اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۲۰۶؛ البدء و التاریخ، مطهر بن طاهر مقدسی، ج۵، ص۱۶۲؛ البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۶، ص۳۲۵؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۲، ص۲۶۶.</ref>.<ref>[[مریم قدمی|قدمی، مریم]]، [[براء بن مالک (مقاله)|مقاله «براء بن مالک»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص: .</ref>
| |
|
| |
|
| ==[[براء]] در فتح شوشتر== | | ==[[براء]] در فتح شوشتر== |
| در سال هفده [[هجری]] [[خلیفه دوم]] پس از [[فتح]] [[بصره]] و در پی برکناری [[مغیرة بن شعبه]] از [[حکومت]] بصره و [[انتصاب]] [[ابوموسی اشعری]]، [[براء بن مالک]] و برادرش، [[انس]] را همراه [[والی]] جدید به بصره فرستاد<ref>تاریخ خلیفه، خلیفة بن خیاط، ص۸۱؛ الأخبار الطوال، دینوری، ص۱۵۱؛ فتوح البلدان، بلاذری، ص۳۳۶.</ref>. این دو به همراه [[ابوموسی]] برای فتح نواحی جنوبی [[ایران]] رفتند<ref>الکامل، ابن اثیر، ج۲، ص۵۴۶-۵۴۷.</ref>.
| |
| هنگامی که ابوموسی از [[اهواز]] و مناطق اطراف آن فارغ شد، به شوشتر رفت. او وقتی [[شوکت]] و [[عظمت]] [[لشکر]] [[دشمن]] را دید از [[عمر]] کمک خواست و عمر به [[عمار یاسر]] [[امر]] کرد تا از [[اهل کوفه]] سپاهی به نزد ابوموسی در شوشتر بفرستد. [[عمار]]، [[جریر]] [[بجلی]] را به شوشتر فرستاد. [[فرمانده]] جناح راست سپاه ابوموسی، براء بن مالک بود<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۴، ص۸۵-۸۴.</ref>. پس از آنکه [[لشکریان]] [[اسلام]] در فتح شوشتر بر [[ایرانیان]] چیره شدند، هرمزان و لشکریانش به حصار شوشتر رفتند و چون حصار، [[دژ]] محکمی داشت شش ماه گذشت و لشکریان اسلام نتوانستند قلعه را بگشایند. در این مدت طولانی هشتاد باید کوچک نیز بین آنان اتفاق افتاد <ref>الکامل، ابن اثیر، ج۲، ص۳۷۶.</ref>.
| |
|
| |
| براء بن مالک میدید که لشکری از [[مشرکین]] تعداد زیادی از [[مسلمانان]] را [[قتل عام]] کرده و این [[جنگها]] [[مسلمین]] را به تنگ آورده است. در این هنگام مسلمین که از [[پیامبر]]{{صل}} شنیده بودند اگر براء بن مالک [[خدا]] را بخواند و چیزی بخواهد خدا خواسته او را [[اجابت]] میکند، نزد وی آمده و گفتند: تا کی خاموش مینشینی؟ مگر نمیبینی تاب و توان از [[لشکریان]] رفته، پس [[خدا]] را بخوان تا ما را [[نصرت]] و [[پیروزی]] دهد. در این هنگام [[براء]] [[دست]] به [[دعا]] برداشت و گفت: "خدایا! [[شهادت]] را نصیب من بفرما و اینان را نصرت بده"<ref>الاستیعاب، ابن عبدالبر، ج۱، ص۱۵۵؛ اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۲۰۶؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۲، ص۲۶۶.</ref>. [[روز]] دیگر همین که [[آتش]] [[جنگ]] شعله ور شد، براء به همراه [[مردم]] به [[دشمن]] حمله کرد و در این هنگام از بالای قلعه تیری آمد و بر سینه براء وارد شد و او در دم [[جان]] داد. [[مسلمانان]] گفتند: نخستین دعای وی به [[اجابت]] رسید پس به زودی اثر دومین دعایش هم آشکار میشود. در آخر همان روز، مردی از قلعه خارج شد و به نزد [[ابوموسی]] آمده و با شرایطی [[راه]] گشودن قلعه را به ایشان نشان داد<ref>الکامل، ابن اثیر، ج۲، ص۳۷۶.</ref>. به [[نقل]] دیگر، براء یکی از بزرگان [[فارس]] که مرزبان الزاره بود را کشت و [[فارسیان]] را [[شکست]] داد و هرمزان براء را کشت<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۴، ص۸۶؛ فتوح البلدان، بلاذری، ص۳۶۹؛ الاستیعاب، ابن عبدالبر، ج۱، ص۱۵۴.</ref>.<ref>[[مریم قدمی|قدمی، مریم]]، [[براء بن مالک (مقاله)|مقاله «براء بن مالک»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص: .</ref>
| |
|
| |
|
| ==سرانجام براء== | | ==سرانجام براء== |
| درباره [[تاریخ]] [[مرگ]] او به سبب [[اختلاف]] در تاریخ [[نبرد]] شوشتر اختلاف است. به طوری که در منابع ذکر شده تاریخ [[وفات]] او بین سالهای هفده تا ۲۳ [[هجری]] [[حدس]] زده شده است<ref>الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۱، ص۱۵۵؛ اسد الغابه، ابن اثیر، ج۱، ص۲۰۶؛ الاصابه، ابن حجر، ج۱، ص۴۱۲.</ref>. آرامگاه او در شوشتر، یکی از قدیمیترین بناهای دوره [[اسلامی]] در این [[شهر]] است<ref>دایرة المعارف بزرگ اسلامی جمعی از نویسندگان)، ج۱۱، ص۶۱۱؛ به نقل از: حاوی الاقوال، جزائری، ص۱۵.</ref>. [[مدفن]] او در مقابل قلعه سلاسل و شمال شهر شوشتر واقع شده است<ref>آثار و بناهای تاریخی خوزستان، اقتداری، ج۱، ص۶۸۴.</ref>.
| |
|
| |
| آرامگاه این [[صحابی]] از همان آغاز یکی از [[زیارت]] گاههای مردم آن نواحی به شمار میرفت. در [[زمان]] [[حکومت]] [[مهدی قلی خان شاملو]] و به [[فرمان]] او ساختمان قدیم آرامگاه که ویران شده بود، بازسازی شد. آنچه اینک به نام آرامگاه [[براء بن مالک]] معروف است با [[ایران]] و رواق و گلدستههای آن در [[حکومت]][[ محمد علی میرزا]]، فرزند [[فتحعلی خان قاجار]] برپا شده است<ref>آثار و بناهای تاریخی خوزستان، اقتداری، ج۱، ص۶۸۶.</ref>. در دوره قاجار هر ساله [[حکام]] شوشتر مبلغی برای تعمیر این [[مزار]] در نظر میگرفتند<ref>آثار و بناهای تاریخی خوزستان، اقتداری، ج۱، ص۶۸۶.</ref>. اکنون جایی که آرامگاه براء بن مالک در آن واقع است، محله شاه [[زید]] نام دارد<ref>تاریخ جغرافیایی خوزستان، شوشتری، ص۱۳۳؛ مراقد المعارف، حرزالدین، ج۱، ص۱۸۲.</ref>.<ref>[[مریم قدمی|قدمی، مریم]]، [[براء بن مالک (مقاله)|مقاله «براء بن مالک»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص: .</ref>
| |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |
