←شخصیتهای بنی سلیم
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
با [[رحلت پیامبر]] و [[ارتداد]] بسیاری از نومسلمانان، گروهی از بنیسلیم بر [[اسلام]] خود ماندند و حتی در [[سرکوب]] [[سپاه]] [[مرتد]] طُلیحه به همراه [[مُعَنِ بن حاجز]] [[امیر]] خود که از سوی [[ابوبکر]] [[منصوب]] شده بود به [[خالد بن ولید]] پیوستند. در مقابل این گروه، بسیاری از بنیسلیم و از جمله بزرگان آنان از اسلام بازگشتند.<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۴۹۳.</ref> دستهای به [[رهبری]] [[ایاس بن عبد یالیل]] (فُجْائه سُلمی) که توانسته بود با [[فریب]] ابوبکر مقادیر فراوانی [[سلاح]] از [[مدینه]] دریافت کند، پس از کشتن ۱۰ تن از مسلمانانی که از سوی ابوبکر از مدینه به همراه فُجائه اعزام شده بودند به [[کشتار]] و [[غارت]] [[مردم]] پرداختند. این گروه [[شورشی]] در پی [[دستور]] ابوبکر به دست [[طریفة بن حاجز]] سرکوب شدند و فُجْائه [[اسیر]] و سپس به [[فرمان]] ابوبکر در [[آتش]] سوزانده شد.<ref>فتوح البلدان، ج ۱، ص ۱۱۷؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۴۹۲ ـ ۴۹۳؛ البدایة والنهایه، ج ۶، ص ۳۵۲.</ref> گروه دیگر از [[سلیم]] به تحریک زنی بنام [[امّ زِمل سلمی]] در برابر سپاه [[خالد]] [[بسیج]] شدند؛ ولی در [[جنگ]] با خالد [[شکست]] خوردند. بنی سلیم با این شکست و همچنین اطلاع یافتن از شکست سپاه طُلیحه، پس از تحویل دادن [[مرتدان]] خود که به [[قتل عام]] [[مسلمانان]] پرداخته بودند خود را از گزند سپاه خالد در [[امان]] داشتند.<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۴۹۱ ـ ۴۹۳؛ البدایة والنهایه، ج ۶، ص ۳۵۱.</ref> پس از آن در حوادث و جریانات دوره [[خلفا]] نیز از بنیسلیم گزارشهای متعددی در دست است. برخی از آنان از [[کارگزاران]] خلفا شدند.<ref>الانساب، ج ۳، ص ۲۷۸؛ اسدالغابه، ج ۳، ص ۵۶۱.</ref> برخی نیز در [[فتوحات]] شرکت کردند.<ref>جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۲؛ اسدالغابه، ج ۳، ص ۵۶۱.</ref> برخی از آنان در [[شام]] و در [[سپاه]] [[اموی]] قرار گرفتند که حضور بنیسلیم در [[صفین]] و [[جنگ]] مَرْج راهط (طرفداران [[مروان]] و [[ابن زبیر]]) از این موارد است.<ref>الانساب، ج ۳، ص ۲۷۸؛ جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۱؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۲، ص ۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی خیرخواه علوی|خیرخواه علوی، سید علی]]، [[بنی سلیم (مقاله)|مقاله «بنی سلیم»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>. | با [[رحلت پیامبر]] و [[ارتداد]] بسیاری از نومسلمانان، گروهی از بنیسلیم بر [[اسلام]] خود ماندند و حتی در [[سرکوب]] [[سپاه]] [[مرتد]] طُلیحه به همراه [[مُعَنِ بن حاجز]] [[امیر]] خود که از سوی [[ابوبکر]] [[منصوب]] شده بود به [[خالد بن ولید]] پیوستند. در مقابل این گروه، بسیاری از بنیسلیم و از جمله بزرگان آنان از اسلام بازگشتند.<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۴۹۳.</ref> دستهای به [[رهبری]] [[ایاس بن عبد یالیل]] (فُجْائه سُلمی) که توانسته بود با [[فریب]] ابوبکر مقادیر فراوانی [[سلاح]] از [[مدینه]] دریافت کند، پس از کشتن ۱۰ تن از مسلمانانی که از سوی ابوبکر از مدینه به همراه فُجائه اعزام شده بودند به [[کشتار]] و [[غارت]] [[مردم]] پرداختند. این گروه [[شورشی]] در پی [[دستور]] ابوبکر به دست [[طریفة بن حاجز]] سرکوب شدند و فُجْائه [[اسیر]] و سپس به [[فرمان]] ابوبکر در [[آتش]] سوزانده شد.<ref>فتوح البلدان، ج ۱، ص ۱۱۷؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۴۹۲ ـ ۴۹۳؛ البدایة والنهایه، ج ۶، ص ۳۵۲.</ref> گروه دیگر از [[سلیم]] به تحریک زنی بنام [[امّ زِمل سلمی]] در برابر سپاه [[خالد]] [[بسیج]] شدند؛ ولی در [[جنگ]] با خالد [[شکست]] خوردند. بنی سلیم با این شکست و همچنین اطلاع یافتن از شکست سپاه طُلیحه، پس از تحویل دادن [[مرتدان]] خود که به [[قتل عام]] [[مسلمانان]] پرداخته بودند خود را از گزند سپاه خالد در [[امان]] داشتند.<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۴۹۱ ـ ۴۹۳؛ البدایة والنهایه، ج ۶، ص ۳۵۱.</ref> پس از آن در حوادث و جریانات دوره [[خلفا]] نیز از بنیسلیم گزارشهای متعددی در دست است. برخی از آنان از [[کارگزاران]] خلفا شدند.<ref>الانساب، ج ۳، ص ۲۷۸؛ اسدالغابه، ج ۳، ص ۵۶۱.</ref> برخی نیز در [[فتوحات]] شرکت کردند.<ref>جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۲؛ اسدالغابه، ج ۳، ص ۵۶۱.</ref> برخی از آنان در [[شام]] و در [[سپاه]] [[اموی]] قرار گرفتند که حضور بنیسلیم در [[صفین]] و [[جنگ]] مَرْج راهط (طرفداران [[مروان]] و [[ابن زبیر]]) از این موارد است.<ref>الانساب، ج ۳، ص ۲۷۸؛ جمهرة انساب العرب، ص ۲۶۱؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۲، ص ۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی خیرخواه علوی|خیرخواه علوی، سید علی]]، [[بنی سلیم (مقاله)|مقاله «بنی سلیم»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>. | ||
==شخصیتهای [[ | ==شخصیتهای [[بنیسلیم]]== | ||
در معرفی شخصیتهای | شخصیتهای بنیسلیم بر اساس دورانهای مختلف تقسیمبندی شده است: | ||
===[[دوران پیامبر]]{{صل}}=== | |||
در معرفی شخصیتهای برجسته بنیسلیم در دوران [[پیامبر]]{{صل}} باید به این افراد اشاره کرد: [[ورد بن خالد بن حذیفه]] از تیره [[بنیمالک بن ثعلبه]] که از [[دوستان]] [[پیامبر]] در [[روزگار]] [[جاهلیت]] و از [[نخستین مسلمانان]] بود، <ref>جمهرة انساب العرب، ص۲۶۴.</ref> [[خُفاف بن نُدْبَه]] از ثابت قدمان بر [[اسلام]] در جریان [[ارتداد]]، <ref>اسد الغابه، ج۲، ص۱۱۸.</ref> [[حجاج بن عِلاط]] از تیره بنیبَهْز و از [[ثروتمندان]] بنیسلیم و صاحب معدن طلا، <ref>جمهرة انساب العرب، ص۲۶۲.</ref> [[عُروَة بن اَسماء]] از مبلّغان و [[شهیدان]] بِئر معونه، <ref>الطبقات، ابنسعد، ج۴، ص۳۷۷؛ جمهرة انساب العرب، ص۲۶۲؛ اسد الغابه، ج۳، ص۴۰۲.</ref> [[قیس بن نُشْبَه]] که پیامبر{{صل}} او را بهترینِ [[فرد]] بنیسلیم خواند، <ref>المنمق، ص۱۴۴-۱۴۵؛ الطبقات، ابنسعد، ج۱، ص۳۰۷.</ref> [[غاوی بن عبدالعزی]] که مأمور نگهداری [[بت]] [[سُواع]] از بتهای بنیسلیم بود و پیامبر نام او را به [[راشد بن عبد]] ربه [[تغییر]] داد، <ref>الطبقات، ابنسعد، ج۱، ص۳۰۷-۳۰۸؛ اسد الغابه، ج۱، ص۱۴۹.</ref> [[عباس بنِ مرْداس ]] از بزرگان بنیسلیم و از [[مؤلفة القلوب]]، <ref>الطبقات، ابنسعد، ج۴، ص۲۷۱-۲۷۲.</ref> [[اسماء]] دختر صَلْت از تیره بنیحرام که با پیامبر [[ازدواج]] کرد.<ref>البدایة و النهایه، ج۵، ص۳۱۹.</ref> | |||
برخی منابع [[تفسیری]] از [[خوله دختر حکیم]] به عنوان [[همسر پیامبر]] یاد کردهاند که بدون مهر به [[ازدواج پیامبر]]{{صل}} درآمد و [[خداوند]] چنین ازدواجی را به پیامبر{{صل}} منحصر دانست ([[سوره احزاب]]، آیه۵۰). <ref>روض الجنان، ج۱۶، ص۷.</ref> | |||
===دوران خلفای نخستین=== | |||
در میان شخصیتهای [[سلمی]] در دوران خلفای نخستین و [[حکومت اموی]]، میتوان از این افراد یاد کرد: [[عتبة بن فرقد]] [[حاکم]] جزیره در دوره [[عمر]]<ref>الفتوح، ج۱، ص۲۶۱.</ref> که از سوی ساکنان [[کوفه]] به عنوان [[برترین]] [[مردم کوفه]] [[برگزیده]] شد<ref>تاریخ دمشق، ج۳، ص۱۰۷؛ النهایه، ج۳، ص۱۸۰.</ref>؛ [[معن بن یزید]] از [[صحابه]] مورد توجه عمر که پس از [[مهاجرت]] به کوفه و [[مصر]] سرانجام در [[شام]] ساکن شد<ref>تاریخ دمشق، ج۵۹، ص۴۳۹-۴۴۰؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۲۰۴.</ref> و فرزند او از محرکان و مشوقان [[معاویه]] برای طرح [[جانشینی]] [[یزید]] بود.<ref>الامامة و السیاسه، ج۱، ص۱۸۹-۱۹۰.</ref> | |||
[[ابوالاعور]] [[عمرو بن سفیان]] که در دوره [[عمر]] از سوی [[شامیان]] به عنوان [[برترین]] [[مردم]] آن منطقه [[برگزیده]] شد<ref>الفائق، ج۲، ص۳۳۰.</ref> و از [[دشمنان]] سرسخت [[علی]]{{ع}} بود که در درگیریهای معاویه و علی{{ع}} نقش بسزایی داشت و در [[صفین]] از سوی معاویه به [[فرماندهی]] ۵۰۰۰ تن برای [[پیشگیری]] از دستیابی [[سپاه امام]] به آب [[منصوب]] شد؛<ref>تاریخ خلیفه، ص۱۴۵؛ تهذیب الکمال، ج۳، ص۲۹۱؛ سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۴۰.</ref> [[عبدالملک بن حارث]] که از سوی [[ابنزیاد]] مأمور خبررسانی [[شهادت امام حسین]]{{ع}} به [[مدینه]] بود؛<ref>اعیان الشیعه، ج۱، ص۶۱۴.</ref> [[عبدالله بن شجره]] از بزرگان [[خوارج]] و [[فرمانده]] [[جناح چپ]] آنها در [[نبرد نهروان]]؛<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۶۲-۶۵.</ref> [[کعب بن مره]] از [[اصحاب]] که در کتب رجالی [[شیعه]] از او به سبب [[جعل حدیث]] به سود معاویه، به عنوان [[دروغگو]] و [[پلید]] یاد کردهاند؛<ref>قاموس الرجال، ج۱۰، ص۴۵.</ref> [[عبدالله بن خازم]] از دلیران و [[امیران]] [[خراسان]] در دوره معاویه؛<ref>تاریخ دمشق، ج۲۸، ص۶-۸؛ تهذیب التهذیب، ج۵، ص۱۷۰-۱۷۱.</ref> [[عمیر بن حباب بن جعده]] از [[فرماندهان]] نظامی [[عبدالملک بن مروان]].<ref>فتوح البلدان، ص۱۸۴؛ تاریخ دمشق، ج۴۶، ص۴۷۵-۴۷۶.</ref> | |||
===دوران [[عباسیان]]=== | |||
در دوران عباسیان از این افراد میتوان یاد کرد: [[یزید بن اسید]] از فرماندهان نظامی [[منصور عباسی]] و از [[حاکمان]] ارمنستان در این دوره؛<ref>تاریخ خلیفه، ص۳۴۶؛ تاریخ دمشق، ج۶۵، ص۱۱۹؛ الاعلام، ج۸، ص۱۷۹.</ref> [[ابو ولید اشجع بن عمرو]] که در دوره [[هارون الرشید]] به [[بغداد]] عزیمت نمود و مورد توجه برامکه دربار قرار گرفت <ref>تاریخ الاسلام، ج۱۳، ص۱۰۹-۱۱۰؛ الاعلام، ج۱، ص۳۳۱.</ref> و او را از ستایشگران [[امام صادق]]{{ع}} و مرثیهسرایان [[امام رضا]]{{ع}} دانستهاند.<ref>تاریخ دمشق، ج۹، ص۱۰۵؛ مقاتل الطالبیین، ص۳۷۸؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص۴۴۷.</ref> | |||
===چهرههای [[علمی]]=== | |||
در کنار شخصیتهای [[سیاسی]] و نظامی [[بنیسلیم]]، باید از برخی چهرههای علمی این [[قبیله]] نیز نام برد: [[عبدالملک بن حبیب]] از سرآمدان [[فقه]]، [[حدیث]]، لغت و نحو در [[اندلس]] که باورهای [[مالک]] را نخستین بار در اندلس [[تبلیغ]] کرد؛<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۲، ص۱۰۲-۱۰۴؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۶۱۴.</ref> [[ابو عدنان عبدالرحمن بن عبدالاعلی]] از دانشوران لغت و [[تفسیر]] در [[بصره]]؛<ref>الفهرست، ص۵۱؛ الوافی بالوفیات، ج۱۸، ص۹۳.</ref> [[عرام بن اصبغ]] مؤلف کتاب "اسماء جبال تهامه و سکانها و ما فیها من القری"؛<ref>معجم المؤلفین، ج۶، ص۲۷۵.</ref> و [[معمر بن عباد]] از بزرگان [[معتزله]] که [[پیروان]] او به معمریه مشهور شدند.<ref>الفهرست، ص۲۰۷؛ الملل و النحل، ج۱، ص۶۵-۶۶.</ref>.<ref>[[سید علی خیرخواه علوی|خیرخواه علوی، سید علی]]، [[ثقیف (مقاله)|مقاله «ثقیف»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۵ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۵]]، ج۵، ص:۳۷۷-۳۷۹.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||