عبرت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'وسیله' به 'وسیله'
جز (جایگزینی متن - 'موقعیت' به 'موقعیت')
جز (جایگزینی متن - 'وسیله' به 'وسیله')
خط ۴۲: خط ۴۲:
'''نکات''': در [[آیات]] فوق این موضوعات درباره [[دستور خداوند]] به نگاه عبرت‌آمیز [[پیامبر]] به هستی و [[طبیعت]] و توجه به [[نعمت‌های الهی]] مطرح گردیده است:
'''نکات''': در [[آیات]] فوق این موضوعات درباره [[دستور خداوند]] به نگاه عبرت‌آمیز [[پیامبر]] به هستی و [[طبیعت]] و توجه به [[نعمت‌های الهی]] مطرح گردیده است:
# [[خداوند]] به [[پیامبر]] می‌فرماید: آیا ندیدی که [[خداوند]] از [[آسمان]] آبی فرستاد {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً}}<ref>«آیا ندیده‌ای که خداوند از آسمان آبی فرو فرستاد» سوره حج، آیه ۶۳.</ref> - منظور از [[آسمان]] بالای سر است - و [[زمین]] خشکیده و مرده به واسطه آن سبز و خرّم می‌گردد {{متن قرآن|فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً}} زمینی که آثار [[حیات]] از او رخت بر بسته بود و چهره‌ای [[عبوس]] و [[زشت]] و تیره داشت با [[نزول]] قطرات حیات‌بخش [[باران]]، زنده شد و آثار [[حیات]] در آن نمایان گشت و لبخند [[زندگی]] در چهره او آشکار. آری خداوندی که به [[سادگی]] این همه [[حیات]] و [[زندگی]] می‌آفریند لطیف و خبیر است {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ}}؛  
# [[خداوند]] به [[پیامبر]] می‌فرماید: آیا ندیدی که [[خداوند]] از [[آسمان]] آبی فرستاد {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً}}<ref>«آیا ندیده‌ای که خداوند از آسمان آبی فرو فرستاد» سوره حج، آیه ۶۳.</ref> - منظور از [[آسمان]] بالای سر است - و [[زمین]] خشکیده و مرده به واسطه آن سبز و خرّم می‌گردد {{متن قرآن|فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً}} زمینی که آثار [[حیات]] از او رخت بر بسته بود و چهره‌ای [[عبوس]] و [[زشت]] و تیره داشت با [[نزول]] قطرات حیات‌بخش [[باران]]، زنده شد و آثار [[حیات]] در آن نمایان گشت و لبخند [[زندگی]] در چهره او آشکار. آری خداوندی که به [[سادگی]] این همه [[حیات]] و [[زندگی]] می‌آفریند لطیف و خبیر است {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ}}؛  
# [[خداوند]] از پیامبرش خواهان نگاه عبرت‌آمیز به نمونه دیگری از این [[نعمت]] [[قدرت]] بی‌پایان در زمینه تسخیر موجودات و [[تسلط]] بر [[طبیعت]] برای [[انسان‌ها]] گردیده و می‌فرماید: آیا ندیدی که [[خداوند]] آن‌چه را در [[زمین]] است مسخر شما کرد که بر روی آن ساکن می‌‌شوید و مواد غذائی ازآن به دست میآورید {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ}} و همه مواهب و امکانات آن را در [[اختیار]] شما قرار داد تا هر گونه بخواهید از آن بهره بگیرید. و دریاها را برای شما مُسخر کرد {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ}} که هم از غذاهای آن استفاده کنند {{متن قرآن|لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا}} و از زیورآلات آن {{متن قرآن|وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا}} و همچنین کشتی‌ها را در حالی که در دریاها به [[فرمان]] او به حرکت در می‌آیند و سینه آب‌ها را می‌شکافند و به سوی مقصدها پیش می‌روند {{متن قرآن|وَالْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ...}}، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آيَاتِهِ...}} [[وسیله]] حمل [[نقل]] و دسترسی شما به آن سوی دریاها گردید و از این گذشته [[خداوند]] [[آسمان]] را در جای خود نگه می‌دارد تا بر [[زمین]] جز به [[فرمان]] او فرود نیفتد {{متن قرآن|وَيُمْسِكُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ}} لذا در پایان [[آیه]] اضافه می‌کند: [[خداوند]] نسبت به [[مردم]] [[مهربان]] و [[رحیم]] است آری این [[رحمت]] و [[لطف]] او نسبت به [[بندگان]] است که این چنین گهواره [[زمین]] را [[امن]] و [[امان]] و خالی از هر گونه خطر [[آفریده]] تا محل [[آسایش]] و [[آرامش]] [[بندگان]] باشد، نه سنگ‌های سرگردان آسمانی بر [[زمین]] سقوط می‌کنند نه کرات دیگر با آن تصادم می‌نمایند. {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}} و مراد از [[آسمان]] جهت بالا، و موجودات بالا است پس [[خدا]] نمی‌گذارد که آن موجودات فرو ریزند، و به [[زمین]] بیفتند، هر یک از کرات آسمانی را در مدار خود به حرکت در آورده و نیروی “دافعه” حاصل از [[گریز]] از مرکز را درست معادل نیروی “جاذبه” آنها قرار داده است، تا هر یک در مدار خود بی‌آن‌که در فاصله‌های آنها دگرگونی حاصل بشود به حرکت در آیند، و تصآدمی در میان کرات روی ندهد. مگر به [[اذن]] خودش که با [[اذن]] او احیاناً [[سنگ‌های آسمانی]] و [[صاعقه]]، و امثال آن به [[زمین]] می‌افتد.
# [[خداوند]] از پیامبرش خواهان نگاه عبرت‌آمیز به نمونه دیگری از این [[نعمت]] [[قدرت]] بی‌پایان در زمینه تسخیر موجودات و [[تسلط]] بر [[طبیعت]] برای [[انسان‌ها]] گردیده و می‌فرماید: آیا ندیدی که [[خداوند]] آن‌چه را در [[زمین]] است مسخر شما کرد که بر روی آن ساکن می‌‌شوید و مواد غذائی ازآن به دست میآورید {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ}} و همه مواهب و امکانات آن را در [[اختیار]] شما قرار داد تا هر گونه بخواهید از آن بهره بگیرید. و دریاها را برای شما مُسخر کرد {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ}} که هم از غذاهای آن استفاده کنند {{متن قرآن|لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا}} و از زیورآلات آن {{متن قرآن|وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا}} و همچنین کشتی‌ها را در حالی که در دریاها به [[فرمان]] او به حرکت در می‌آیند و سینه آب‌ها را می‌شکافند و به سوی مقصدها پیش می‌روند {{متن قرآن|وَالْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ...}}، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آيَاتِهِ...}} وسیله حمل [[نقل]] و دسترسی شما به آن سوی دریاها گردید و از این گذشته [[خداوند]] [[آسمان]] را در جای خود نگه می‌دارد تا بر [[زمین]] جز به [[فرمان]] او فرود نیفتد {{متن قرآن|وَيُمْسِكُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ}} لذا در پایان [[آیه]] اضافه می‌کند: [[خداوند]] نسبت به [[مردم]] [[مهربان]] و [[رحیم]] است آری این [[رحمت]] و [[لطف]] او نسبت به [[بندگان]] است که این چنین گهواره [[زمین]] را [[امن]] و [[امان]] و خالی از هر گونه خطر [[آفریده]] تا محل [[آسایش]] و [[آرامش]] [[بندگان]] باشد، نه سنگ‌های سرگردان آسمانی بر [[زمین]] سقوط می‌کنند نه کرات دیگر با آن تصادم می‌نمایند. {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}} و مراد از [[آسمان]] جهت بالا، و موجودات بالا است پس [[خدا]] نمی‌گذارد که آن موجودات فرو ریزند، و به [[زمین]] بیفتند، هر یک از کرات آسمانی را در مدار خود به حرکت در آورده و نیروی “دافعه” حاصل از [[گریز]] از مرکز را درست معادل نیروی “جاذبه” آنها قرار داده است، تا هر یک در مدار خود بی‌آن‌که در فاصله‌های آنها دگرگونی حاصل بشود به حرکت در آیند، و تصآدمی در میان کرات روی ندهد. مگر به [[اذن]] خودش که با [[اذن]] او احیاناً [[سنگ‌های آسمانی]] و [[صاعقه]]، و امثال آن به [[زمین]] می‌افتد.
# [[خداوند]] نگاه عبرت‌آمیز پیامبرش را به [[نعمت]] “سایه‌ها” و متحرک بودن آنها {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَلَوْ شَاءَ لَجَعَلَهُ سَاكِنًا}} و سپس اثرات و [[برکات]] “شب” و “خواب و استراحت” و “روشنایی” روز {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ}} و [[نزول]] [[باران]] و زنده شدن زمین‌های مرده و [[سیراب شدن]] چهارپایان و [[انسان‌ها]] است. {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ جِبَالٍ فِيهَا مِنْ بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشَاءُ...}}، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَامًا...}}، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ ثَمَرَاتٍ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهَا...}}، {{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خَاشِعَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ}} جلب می‌کند؛
# [[خداوند]] نگاه عبرت‌آمیز پیامبرش را به [[نعمت]] “سایه‌ها” و متحرک بودن آنها {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَلَوْ شَاءَ لَجَعَلَهُ سَاكِنًا}} و سپس اثرات و [[برکات]] “شب” و “خواب و استراحت” و “روشنایی” روز {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ}} و [[نزول]] [[باران]] و زنده شدن زمین‌های مرده و [[سیراب شدن]] چهارپایان و [[انسان‌ها]] است. {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ جِبَالٍ فِيهَا مِنْ بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشَاءُ...}}، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَامًا...}}، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ ثَمَرَاتٍ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهَا...}}، {{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خَاشِعَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ}} جلب می‌کند؛
# [[خداوند]] نگاه عبرت‌آمیز پیامبرش را به ویژگی‌های [[حق و باطل]] با یک ضرب‌المثل طبیعی بیان کرده است و می‌‌گوید: آیا ندیدی چگونه [[خدا]] مثالی برای [[کلام]] [[پاکیزه]] زده، و آن را به [[شجره طیبه]] و [[پاکی]] [[تشبیه]] کرده است‌؟ {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ}} سپس به ویژگی‌های این شجره طیّبه درخت [[پاکیزه]] و پربرکت می‌پردازد و به تمام ابعاد آن ضمن عبارات کوتاهی اشاره می‌کند. ۱. موجودی است دارای [[رشد]] و نمو -[[شجره]] - نه بی‌روح، و نه جامد و بی‌حرکت؛ ۲. این درخت [[پاک]] است و “طیب” از هر نظر، میوه‌اش شکوفه و گلشن و نسیمی که از آن برمی‌خیزد همه [[پاکیزه]] است؛ ۳. این شجره دارای [[نظام]] حساب شده‌ای است ریشه‌ای دارد و شاخه‌ها و هر کدام [[مأموریت]] و وظیفه‌ای دارند؛ ۴. “اصل و ریشه آن ثابت و مستحکم است” به‌طوری که توفان‌ها و تند بادها نمی‌تواند آن را از جا برکند {{متن قرآن|أَصْلُهَا ثَابِتٌ}}؛ ۵. شاخه‌های این شجره طیبه در یک محیط [[پست]] و محدود نیست بلکه بلند [[آسمان]] [[جایگاه]] اوست، این شاخه‌ها سینه هوا را شکافته و در آن فرو رفته، آری “شاخه‌هایش در [[آسمان]] است” {{متن قرآن|وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ}} روشن است هر [[قدر]] شاخه‌ها برافراشته‌تر باشند از [[آلودگی]] گرد و غبار [[زمین]] دورترند و میوه‌های پاک‌تری خواهند داشت<ref>تفسیرنمونه، ج۱۰، ص۳۳۱.</ref>.  
# [[خداوند]] نگاه عبرت‌آمیز پیامبرش را به ویژگی‌های [[حق و باطل]] با یک ضرب‌المثل طبیعی بیان کرده است و می‌‌گوید: آیا ندیدی چگونه [[خدا]] مثالی برای [[کلام]] [[پاکیزه]] زده، و آن را به [[شجره طیبه]] و [[پاکی]] [[تشبیه]] کرده است‌؟ {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ}} سپس به ویژگی‌های این شجره طیّبه درخت [[پاکیزه]] و پربرکت می‌پردازد و به تمام ابعاد آن ضمن عبارات کوتاهی اشاره می‌کند. ۱. موجودی است دارای [[رشد]] و نمو -[[شجره]] - نه بی‌روح، و نه جامد و بی‌حرکت؛ ۲. این درخت [[پاک]] است و “طیب” از هر نظر، میوه‌اش شکوفه و گلشن و نسیمی که از آن برمی‌خیزد همه [[پاکیزه]] است؛ ۳. این شجره دارای [[نظام]] حساب شده‌ای است ریشه‌ای دارد و شاخه‌ها و هر کدام [[مأموریت]] و وظیفه‌ای دارند؛ ۴. “اصل و ریشه آن ثابت و مستحکم است” به‌طوری که توفان‌ها و تند بادها نمی‌تواند آن را از جا برکند {{متن قرآن|أَصْلُهَا ثَابِتٌ}}؛ ۵. شاخه‌های این شجره طیبه در یک محیط [[پست]] و محدود نیست بلکه بلند [[آسمان]] [[جایگاه]] اوست، این شاخه‌ها سینه هوا را شکافته و در آن فرو رفته، آری “شاخه‌هایش در [[آسمان]] است” {{متن قرآن|وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ}} روشن است هر [[قدر]] شاخه‌ها برافراشته‌تر باشند از [[آلودگی]] گرد و غبار [[زمین]] دورترند و میوه‌های پاک‌تری خواهند داشت<ref>تفسیرنمونه، ج۱۰، ص۳۳۱.</ref>.  
خط ۷۴: خط ۷۴:


'''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات درباره: توجه دادن [[خداوند]] پیامبرش را با واژه {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ}} به [[عبرت]] گرفتن او و [[مردم]] از چگونگی [[رفتار]] [[عالمان]] و دانایان از [[اهل کتاب]] و [[دین]] ابزاری‌هایشان و دچار [[گمراهی]] و [[ضلالت]] شدن آنان.
'''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات درباره: توجه دادن [[خداوند]] پیامبرش را با واژه {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ}} به [[عبرت]] گرفتن او و [[مردم]] از چگونگی [[رفتار]] [[عالمان]] و دانایان از [[اهل کتاب]] و [[دین]] ابزاری‌هایشان و دچار [[گمراهی]] و [[ضلالت]] شدن آنان.
# [[خداوند]] در [[قرآن]] با تعبیری حاکی از تعجب به [[پیامبر]] خود، خطاب می‌کند و از [[دانشمندان]] [[منحرف]] [[اهل کتاب]] [[انتقاد]] کرده است؛ چرا که اینان هم خود منحرف‌اند و هم موجب [[انحراف]] و [[گمراهی]] دیگران می‌شوند. و می‌گوید که: آیا ندیدی جمعیتی که بهره‌ای از [[کتاب آسمانی]] را در [[اختیار]] داشتند، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ}} اما به جای این که با آن، [[هدایت]] و [[سعادت]] برای خود و دیگران بخرند هم برای خود [[گمراهی]] خریدند {{متن قرآن|يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ}} هم می‌خواهند شما [[گمراه]] شوید {{متن قرآن|وَيُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ}} و به این ترتیب آنچه [[وسیله]] [[هدایت]] خود و دیگران بود بر اثر سوء نیّاتشان تبدیل به [[وسیله]] [[گمراه]] شدن و [[گمراه کردن]] گشت، چرا که آنها هیچ گاه دنبال [[حقیقت]] نبودند، بلکه به همه چیز با عینک سیاه [[نفاق]] و [[حسد]] و مادی‌گری می‌نگریستند؛
# [[خداوند]] در [[قرآن]] با تعبیری حاکی از تعجب به [[پیامبر]] خود، خطاب می‌کند و از [[دانشمندان]] [[منحرف]] [[اهل کتاب]] [[انتقاد]] کرده است؛ چرا که اینان هم خود منحرف‌اند و هم موجب [[انحراف]] و [[گمراهی]] دیگران می‌شوند. و می‌گوید که: آیا ندیدی جمعیتی که بهره‌ای از [[کتاب آسمانی]] را در [[اختیار]] داشتند، {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ}} اما به جای این که با آن، [[هدایت]] و [[سعادت]] برای خود و دیگران بخرند هم برای خود [[گمراهی]] خریدند {{متن قرآن|يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ}} هم می‌خواهند شما [[گمراه]] شوید {{متن قرآن|وَيُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ}} و به این ترتیب آنچه وسیله [[هدایت]] خود و دیگران بود بر اثر سوء نیّاتشان تبدیل به وسیله [[گمراه]] شدن و [[گمراه کردن]] گشت، چرا که آنها هیچ گاه دنبال [[حقیقت]] نبودند، بلکه به همه چیز با عینک سیاه [[نفاق]] و [[حسد]] و مادی‌گری می‌نگریستند؛
# [[خداوند]] [[پیامبر]] را با واژه {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ}} مورد خطاب قرار میدهد درباره انسان‌هایی که خود را میستایند و [[برتر]] می‌دانند و انحصار طلبند، خود را [[فرزندان]] [[خدا]] {{متن قرآن|نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ}}<ref>«ما فرزندان خداوند و دوستان اوییم» سوره مائده، آیه ۱۸.</ref> و [[بهشت]] را در انحصار خود و هم‌کیشان خود میدانند {{متن قرآن|وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا}}<ref>«و گفتند هرگز کسی جز یهودی و مسیحی به بهشت در نمی‌آید» سوره بقره، آیه ۱۱۱.</ref> ضمن [[نکوهش]] آنها میگوید [[خدا]] درباره [[تزکیه]] وبرتری و [[فضیلت]] [[انسان]] [[قادر]] است اعلام کند که [[قادر]] [[متعال]] است نه [[انسان]] که موجودی ضعیف و از خود به غیر ارادة [[حق]] چیزی ندارد {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ}}<ref>تفسیرالتحریر و التنویر ج۴، ص۱۵۴.</ref>؛
# [[خداوند]] [[پیامبر]] را با واژه {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ}} مورد خطاب قرار میدهد درباره انسان‌هایی که خود را میستایند و [[برتر]] می‌دانند و انحصار طلبند، خود را [[فرزندان]] [[خدا]] {{متن قرآن|نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ}}<ref>«ما فرزندان خداوند و دوستان اوییم» سوره مائده، آیه ۱۸.</ref> و [[بهشت]] را در انحصار خود و هم‌کیشان خود میدانند {{متن قرآن|وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا}}<ref>«و گفتند هرگز کسی جز یهودی و مسیحی به بهشت در نمی‌آید» سوره بقره، آیه ۱۱۱.</ref> ضمن [[نکوهش]] آنها میگوید [[خدا]] درباره [[تزکیه]] وبرتری و [[فضیلت]] [[انسان]] [[قادر]] است اعلام کند که [[قادر]] [[متعال]] است نه [[انسان]] که موجودی ضعیف و از خود به غیر ارادة [[حق]] چیزی ندارد {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ}}<ref>تفسیرالتحریر و التنویر ج۴، ص۱۵۴.</ref>؛
# [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] نگاه عبرت‌آمیز او را به یکی دیگر از [[صفات ناپسند]] [[علما]] و [[احبار]] [[یهود]] جلب می‌کند {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ}} که آنها با انگیزه‌های [[منفعت]] طلبانه و برای پیشبرد اهدافشان آن چنان سازشکاری با هر جمعیتی نشان می‌دادند که حتی برای جلب نظر [[بت‌پرستان]] در برابر بت‌های آنها [[سجده]] می‌کردند و آن‌چه را که درباره [[عظمت]] [[اسلام]] و [[صفات پیامبر]]{{صل}} دیده یا خوانده بودند زیر پا می‌گذاشتند، و حتی برای خوشایند [[بت‌پرستان]] [[آیین]] [[خرافی]] و مملو از ننگ آنها را بر [[اسلام]] ترجیح می‌دادند، با این که [[اهل کتاب]] بودند و [[قدر]] مشترکشان با [[اسلام]] به مراتب بیش از [[بت‌پرستان]] بود، لذا [[آیه]] به عنوان تعجب می‌گوید: آیا ندیدی کسانی را که سهمی از [[کتاب خدا]] داشتند، اما در برابر [[بت]] [[سجده]] کردند و به طغیانگران اظهار [[ایمان]] نمودند {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ}} به این هم [[قناعت]] نکردند؛ و درباره [[مشرکان]] می‌گویند: آنان از کسانی که [[ایمان]] آورده‌اند هدایت‌یافته‌ترند {{متن قرآن|وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا}}؛
# [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] نگاه عبرت‌آمیز او را به یکی دیگر از [[صفات ناپسند]] [[علما]] و [[احبار]] [[یهود]] جلب می‌کند {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ}} که آنها با انگیزه‌های [[منفعت]] طلبانه و برای پیشبرد اهدافشان آن چنان سازشکاری با هر جمعیتی نشان می‌دادند که حتی برای جلب نظر [[بت‌پرستان]] در برابر بت‌های آنها [[سجده]] می‌کردند و آن‌چه را که درباره [[عظمت]] [[اسلام]] و [[صفات پیامبر]]{{صل}} دیده یا خوانده بودند زیر پا می‌گذاشتند، و حتی برای خوشایند [[بت‌پرستان]] [[آیین]] [[خرافی]] و مملو از ننگ آنها را بر [[اسلام]] ترجیح می‌دادند، با این که [[اهل کتاب]] بودند و [[قدر]] مشترکشان با [[اسلام]] به مراتب بیش از [[بت‌پرستان]] بود، لذا [[آیه]] به عنوان تعجب می‌گوید: آیا ندیدی کسانی را که سهمی از [[کتاب خدا]] داشتند، اما در برابر [[بت]] [[سجده]] کردند و به طغیانگران اظهار [[ایمان]] نمودند {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ}} به این هم [[قناعت]] نکردند؛ و درباره [[مشرکان]] می‌گویند: آنان از کسانی که [[ایمان]] آورده‌اند هدایت‌یافته‌ترند {{متن قرآن|وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا}}؛
۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش