←اصحاب ایکه و اهل مدین
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
==اصحاب ایکه و [[اهل مدین]]== | ==اصحاب ایکه و [[اهل مدین]]== | ||
آیا اصحاب ایکه همان [[اصحاب]] مدیناند؟ یکی از پرسشهای جدی درباره اصحاب ایکه آن است که باتوجه به اینکه [[پیامبر]] هر دو [[قوم]] در [[قرآن کریم]] [[حضرت شعیب]]{{ع}} معرفی شده است، آیا آنان یک قوم و [[ملت]] بودند که قرآن کریم از آنان با دو عنوان یاد کرده یا آنکه دو قوم و گروه مستقل بودند، با [[پیامبری]] مشترک و با اعمالی مشابه و فرجامی تقریبا نزدیک به هم؟ به نظر بیشتر [[مفسران]] [[اصحاب]] [[ایکه]] غیر از [[اهل مدین]] بودهاند و شعیبِ پیامبر ابتدا به سوی قوم خودش (اصحاب [[مدین]]) [[مبعوث]] شد و پس از نابودی آنان [[رسالت]] [[هدایت]] اصحاب ایکه را بر عهده گرفت؛<ref> مع الانبیاء، ص ۲۰۳. </ref> اما مستند این نظر مفسران ظاهرا سخن [[قتاده]] است که گفته: حضرت شعیب{{ع}} به سوی دو [[امت]] مبعوث شد: قوم خودش و اصحاب ایکه،<ref> جامعالبیان، مج ۸، ج ۱۴، ص ۶۴. </ref> و هر یک از آن دو قوم با عذابی ویژه نابود شد؛<ref> الدرالمنثور، ج ۵، ص ۹۲. </ref> در کنار ظاهر [[آیات]] که از این دو قوم یاد کرده است. نیز [[عبدالله بن عمرو]] از پیامبر{{صل}} [[نقل]] کرده است که اهل مدین و اصحاب ایکه دو امت بودند که [[خداوند]] [[شعیب]] را به سوی آنان فرستاد. <ref> الدرالمنثور، ج ۵، ص ۹۱. </ref> در برابر این نظریه، گروهی از مفسران از جمله [[ابن عباس]]<ref> جامعالبیان، مج ۱۱، ج ۱۹، ص ۱۳۰ ـ ۱۳۱. </ref> معتقدند که اصحاب ایکه همان [[اهل]] مدیناند. [[ابن کثیر]] ضمن [[غریب]] | آیا اصحاب ایکه همان [[اصحاب]] مدیناند؟ یکی از پرسشهای جدی درباره اصحاب ایکه آن است که باتوجه به اینکه [[پیامبر]] هر دو [[قوم]] در [[قرآن کریم]] [[حضرت شعیب]]{{ع}} معرفی شده است، آیا آنان یک قوم و [[ملت]] بودند که قرآن کریم از آنان با دو عنوان یاد کرده یا آنکه دو قوم و گروه مستقل بودند، با [[پیامبری]] مشترک و با اعمالی مشابه و فرجامی تقریبا نزدیک به هم؟ به نظر بیشتر [[مفسران]] [[اصحاب]] [[ایکه]] غیر از [[اهل مدین]] بودهاند و شعیبِ پیامبر ابتدا به سوی قوم خودش (اصحاب [[مدین]]) [[مبعوث]] شد و پس از نابودی آنان [[رسالت]] [[هدایت]] اصحاب ایکه را بر عهده گرفت؛<ref> مع الانبیاء، ص ۲۰۳. </ref> اما مستند این نظر مفسران ظاهرا سخن [[قتاده]] است که گفته: حضرت شعیب{{ع}} به سوی دو [[امت]] مبعوث شد: قوم خودش و اصحاب ایکه،<ref> جامعالبیان، مج ۸، ج ۱۴، ص ۶۴. </ref> و هر یک از آن دو قوم با عذابی ویژه نابود شد؛<ref> الدرالمنثور، ج ۵، ص ۹۲. </ref> در کنار ظاهر [[آیات]] که از این دو قوم یاد کرده است. نیز [[عبدالله بن عمرو]] از پیامبر{{صل}} [[نقل]] کرده است که اهل مدین و اصحاب ایکه دو امت بودند که [[خداوند]] [[شعیب]] را به سوی آنان فرستاد. <ref> الدرالمنثور، ج ۵، ص ۹۱. </ref> در برابر این نظریه، گروهی از مفسران از جمله [[ابن عباس]]<ref> جامعالبیان، مج ۱۱، ج ۱۹، ص ۱۳۰ ـ ۱۳۱. </ref> معتقدند که اصحاب ایکه همان [[اهل]] مدیناند. [[ابن کثیر]] ضمن [[غریب]] شمردن روایت [[عبدالله بن عمرو]] و [[تضعیف]] برخی از روایاتش آن را از [[اسرائیلیات]] دانسته و میگوید: عمدهترین [[دلیل]] نظر اول دو چیز است: | ||
#خداوند در [[آیه]] | #خداوند در [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«و به سوی مدین، برادرشان شعیب را فرستادیم، گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که جز او خدایی ندارید، بیگمان برهانی از سوی پروردگارتان برایتان آمده است پس پیمانه و ترازو را تمام بپیمایید و چیزهای مردم را به آنان کم ندهید و در این سرزمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید، این برای شما اگر مؤمن باشید بهتر است» سوره اعراف، آیه ۸۵.</ref> شعیب را [[برادر]] اهل مدین خوانده؛ ولی شعیب برادر اصحاب ایکه خوانده نشده است. | ||
# [[کیفر]] اصحاب ایکه را [[عذاب]] | #[[کیفر]] اصحاب ایکه را [[عذاب]] {{متن قرآن|يَوْمِ الظُّلَّةِ}}<ref>«روز ابر آتشبار» سوره شعراء، آیه ۱۸۹.</ref> معرفی کرده؛ اما عذاب اهل مدین {{متن قرآن|رَّجْفَةُ}}<ref> سوره اعراف، آیه ۷۸.</ref> و {{متن قرآن|صَّيْحَةُ}}<ref> سوره هود، آیه ۶۷.</ref> بیان شده است، آنگاه در رد این دو [[دلیل]] مینویسد: با توجه به اینکه توصیف [[اهل مدین]] به [[اصحاب]] ایکه بر اثر [[پرستش]] درخت ایکه بود، مناسب نبود [[شعیب]] را [[برادر]] آنان معرفی کند؛ همچنین تعدد [[عذاب]] نیز نشان تعدد [[امت]] نیست وگرنه خود اهل مدین نیز باید دو امت شمرده شوند، زیرا در [[سوره اعراف]] عذاب آنان {{متن قرآن|رَّجْفَةُ}}<ref> سوره اعراف، آیه ۷۸.</ref> اما در [[هود]] {{متن قرآن|صَّيْحَةُ}}<ref> سوره هود، آیه ۶۷.</ref> معرفی شده است. <ref> قصصالانبیاء، ص ۱۷۷ ـ ۱۷۸. </ref> [[ابن کثیر]] میافزاید که اشتراک اهل مدین واصحاب ایکه در صفت [[کم فروشی]] شاهدی بر این است که آنان یک امت بودند و با چند گونه عذاب نابود شدند. <ref> قصصالانبیاء، ص ۱۷۸. </ref> به این سخن ابن کثیر باید افزود که ذکر اصحاب ایکه در کنار [[قوم نوح]]، [[عاد]]، [[فرعون]]، [[ثمود]] و [[لوط]] در دو [[سوره ص]] و سوره ق، بدون آنکه در اینجا نامی از اهل مدین برده شود، و در مقابل، ذکر اهل مدین در کنار همین [[پیامبران]] در دو سوره اعراف و هود، بدون آنکه از اصحاب ایکه یاد شود، شاهدی بر یکی بودن اهل مدین و اصحاب ایکه است.<ref>[[سید محمود دشتی|دشتی، سید محمود]]، [[اصحاب ایکه (مقاله)|مقاله «اصحاب ایکه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref> | ||
==قرائت و [[کتابت]] الایکه== | ==قرائت و [[کتابت]] الایکه== | ||