←معنا و مفهوم ششم بِرّ
| خط ۱۲۵: | خط ۱۲۵: | ||
====معنا و مفهوم ششم [[بِرّ]]==== | ====معنا و مفهوم ششم [[بِرّ]]==== | ||
از معانی و مفاهیم بِرّ، [[نجوا]] کردن در [[امور خیر]] و خداپسندانه است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ}}. در [[آیه]] به [[مؤمنان]] با خطاب: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا}}گفته شده: از نجوایی که در آن [[گناه]]، [[دشمنی]]، [[کینهتوزی]] و [[نافرمانی پیامبر]]{{صل}} باشد، بپرهیزند: {{متن قرآن|فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ}}، و در صورت ناگزیر بودن از نجوا هم: {{متن قرآن|إِذَا تَنَاجَيْتُمْ...}}، به نجوایی توصیه شده که برای امور خیر و خداپسندانه صورت گیرد و برای [[حفظ]] خویش از ارتکاب به گناه باشد: {{متن قرآن|وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى}}، و به همگان امر شده که خودتان را از ارتکاب به گناه و [[نافرمانی]] خدایی که به سوی او [[محشور]] میشوید، حفظ کنید: {{متن قرآن|وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ}}.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۵.</ref> | از معانی و مفاهیم بِرّ، [[نجوا]] کردن در [[امور خیر]] و خداپسندانه است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ}}. در [[آیه]] به [[مؤمنان]] با خطاب: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا}}گفته شده: از نجوایی که در آن [[گناه]]، [[دشمنی]]، [[کینهتوزی]] و [[نافرمانی پیامبر]]{{صل}} باشد، بپرهیزند: {{متن قرآن|فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ}}، و در صورت ناگزیر بودن از نجوا هم: {{متن قرآن|إِذَا تَنَاجَيْتُمْ...}}، به نجوایی توصیه شده که برای امور خیر و خداپسندانه صورت گیرد و برای [[حفظ]] خویش از ارتکاب به گناه باشد: {{متن قرآن|وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى}}، و به همگان امر شده که خودتان را از ارتکاب به گناه و [[نافرمانی]] خدایی که به سوی او [[محشور]] میشوید، حفظ کنید: {{متن قرآن|وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ}}.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۵.</ref> | ||
===تنظیم [[آیات]] بِرّ، بر اساس ترتیب [[نزول]] آنها و [[تدبر]] در ابعاد مختلفشان بر اساس این ترتیب=== | |||
در این قسمت ابتدا آیات را به ترتیب نزول آن تنظیم، و پس از آن، برِّ را با توجه به ترتیب نزول آیات بِرّ در ابعاد مختلف بررسی و تدبر مینماییم. | |||
====تنظیم آیات برِّ، به ترتیب نزول آنها==== | |||
#{{متن قرآن|أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}<ref>«آیا مردم را به نیکی فرا میخوانید و خود را از یاد میبرید با آنکه کتاب (خداوند) را میخوانید؟» سوره بقره، آیه ۴۴.</ref>. | |||
#{{متن قرآن|لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ}}<ref>«نیکی آن نیست که روی را سوی خاور و باختر بگردانید، بلکه نیکی (از آن) کسی است که به خداوند و روز بازپسین و فرشتگان و کتاب (آسمانی) و پیامبران ایمان آورد و دارایی را با دوست داشتنش به نزدیکان و یتیمان و بیچارگان و به راهماندگان و کمکخواهان و در راه (آزادی) بردگان ببخشد و نماز برپا دارد و زکات پردازد و (نیکی از آن) آنان (است) که چون پیمان بندند وفا کنند؛ و به ویژه شکیبایان در سختی و رنج و در هنگامه کارزار، آنها راستگویند و آنانند که به راستی پرهیزگارند» سوره بقره، آیه ۱۷۷.</ref>. | |||
#{{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«از تو درباره ماههای نو میپرسند، بگو: آنها زمان نمای مردم و حجّاند؛ و نیکی آن نیست که از پشت خانهها به درون آنها درآیید بلکه (حقیقت) نیکی (از آن) کسی است که پرهیزگاری ورزد و به خانهها از در درآیید، و از خداوند پروا کنید باشد که رستگار گردید» سوره بقره، آیه ۱۸۹.</ref>. | |||
#{{متن قرآن|لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}}<ref>«هرگز به نیکی دست نخواهید یافت مگر از آنچه دوست دارید (به دیگران) ببخشید و هر چیزی ببخشید بیگمان خداوند آن را میداند» سوره آل عمران، آیه ۹۲.</ref>. | |||
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! هنگامی که رازگویی میکنید به گناه و دشمنخویی و نافرمانی با پیامبر رازگویی نکنید و به نیکی و پرهیزگاری راز گویید! و از خداوند که نزد او گرد آورده میشوید پروا کنید» سوره مجادله، آیه ۹.</ref>. | |||
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}}<ref>«ای مؤمنان! (حرمت) شعائر خداوند را و نیز (حرمت) ماه حرام و قربانیهای بینشان و قربانیهای دارای گردنبند و (حرمت) زیارتکنندگان بیت الحرام را که بخشش و خشنودی پروردگارشان را میجویند؛ نشکنید و چون از احرام خارج شدید میتوانید شکار کنید و نباید دشمنی با گروهی که شما را از (ورود به) مسجد الحرام باز داشتند، وادارد که به تجاوز دست یازید؛ و یکدیگر را در نیکی و پرهیزگاری یاری کنید و در گناه و تجاوز یاری نکنید و از خداوند پروا کنید، بیگمان خداوند سخت کیفر است» سوره مائده، آیه ۲.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۶.</ref> | |||
====[[تدبر]] در [[آیات]] [[بِرّ]] به لحاظ تنوع ابعاد آن به ترتیب [[نزول]] آیات==== | |||
=====بعد اول بِرّ===== | |||
امرکننده به [[برّ]] در امر به برّ، باید [[قول و فعل]] او عموماً، و در امر نمودن به برّ خصوصاً، با هم [[تطبیق]] داشته باشد. | |||
استفهامی را که در [[آیه]]: {{متن قرآن|أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}، وجود دارد، خطاب توأم با [[سرزنش]] به علمای [[یهود]] است و دلالت مؤکد بر این بُعد دارد که شخص امرکننده به [[کار نیک]] و [[پسندیده]]، باید خود فاعل آن باشد. علاوه بر آیه مذکور، [[خدای متعال]] [[ناخشنودی]] خود از عدم تطابق قول و فعل امر را باز با یک استفهام در [[سوره صف]] مطرح کرده است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چرا چیزی میگویید که (خود) انجام نمیدهید؟» سوره صف، آیه ۲.</ref>: ای [[مؤمنین]]! ای آن کسانی که [[ایمان]] آوردهاید! چرا سخنی میگویید که خود به آن عمل نمیکنید؟ و در [[سوره شعراء]] هم وضع و حال [[پریشانی]] احوال و [[سرگردانی]] این گروه را بیان میکند: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ * وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ}}<ref>«آیا نمیبینی که آنان در هر درّهای سرگردانند؟ * و چیزهایی میگویند که خود نمیکنند؟» سوره شعراء، آیه ۲۲۵-۲۲۶.</ref>. آیا ملاحظه نمیکنی که آنان در هر وادی و درهای سرگردانند. البته، آنان سخنی را میگویند که خود بدان عمل نمیکنند.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۷.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||