←پرسشهای وابسته
| خط ۲۰۷: | خط ۲۰۷: | ||
نکته دیگر اینکه ارزشها معمولاً بهواسطه نگرشها و از طریق تأثیرگذاری بر آنها، در فرایند [[تصمیمگیری]] فرد دخالت مییابند. در هر حال، نحوه [[ارتباط]] ارزش و نگرش نیز از جمله موضوعهایی است که سزاوار بحث عمیق و اتخاذ موضع مناسب است<ref>ر.ک: ژان ون دث؛ چیستی ارزش، ص۱۲۴.</ref>.<ref>[[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۵۵.</ref> | نکته دیگر اینکه ارزشها معمولاً بهواسطه نگرشها و از طریق تأثیرگذاری بر آنها، در فرایند [[تصمیمگیری]] فرد دخالت مییابند. در هر حال، نحوه [[ارتباط]] ارزش و نگرش نیز از جمله موضوعهایی است که سزاوار بحث عمیق و اتخاذ موضع مناسب است<ref>ر.ک: ژان ون دث؛ چیستی ارزش، ص۱۲۴.</ref>.<ref>[[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۵۵.</ref> | ||
===ارزش و [[گرایش]]=== | |||
[[ارزشها]] را گاه همان [[گرایشها]] و تمایلهای اساسی به سمت امور مطلوب و [[پسندیده]] یا اجتناب از امور نامطلوب و [[ناپسند]]؛ گاه معلول گرایشهای بنیادین و گاه عامل مؤثر در شکلگیری و شدت و [[ضعف]] گرایشها تعریف کردهاند. تردید نیست که ارزشهای اصیل و پذیرفته شده در یک [[فرهنگ]]، همواره با مجموعه [[باورها]]، گرایشها، ترجیحها و [[قواعد]] و الگوهای [[اجتماعی]]، ارتباط متقابل و گاه یکسویه دارند و معمولاً از طریق ترسیم و تکون چارچوب [[مرجع]]، فرد و [[جامعه]] را در موقعیتهای مختلف نظری و عملی [[هدایت]] میکنند. میلتون رو کیچ تفاوت میان ارزش و گرایش و نحوه ارتباط آنها سرا در قالب فهرست زیر توضیح داده است: | |||
# گرایش، نظمدهی مجموعهای از باورهاست که به موضوع یا موقعیتی خاص اشاره دارد، در حالی که ارزش، باوری واحد و شامل گونهای از گونههای [[رفتار]] ترجیح داده شده یا یک [[هدف]] میشود. | |||
# ارزش بر اشیا و موقعیتها متمرکز بوده و گرایش به موقعیت یا موضوعی مشخص. | |||
# ارزش به مثابه معیار است، در حالی که گرایش چنین نیست. گرایشها بر تعداد اندکی از ارزشهایی مبتنی هستند که به منزله معیار قلمداد میگردند. | |||
#تعداد ارزشهایی که فرد بدان پایبند است و در [[نظام]] ارزشیاش [[نظم]] مییابند، به آنچه که شخص آن را به وجود میآورد یا آن را از باورهایی که به شکلی از اشکال رفتار یا یک هدف تعلق دارند و فرا میگیرد، وابسته است؛ اما تعداد گرایشها به [[رویارویی]] او با موقعیتها یا چیزهای مشخص و محدود بستگی دارد؛ بنابراین گرایشها از نظر تعداد، از ارزشها بیشترند. | |||
# ارزشها، موقعیت اصلی و مهمتری از گرایشها را در بنای [[شخصیت]] فرد و نظام [[معرفتی]] وی اشغال میکنند. | |||
#مفهوم ارزش بیش از [[گرایش]] از [[پویایی]] برخوردار است، زیرا بدون واسطه با انگیزش مرتبط میشود، ولی گرایش چنین نیست؛ [[گرایشها]] از عوامل اساسی جهتدهنده [[رفتار]] شمرده نمیشوند. | |||
# [[ارزشها]]، نقش اساسی در تحقق “من” و تحقق فرد ایفا میکنند، اما گرایشها همین کارکرد را در [[درجه]] پایینتری انجام میدهند<ref>محمد خلیفه عبداللطیف، بررسی روانشناختی تحول ارزشها، ص۶.</ref>. | |||
گفتنی است گرایش به یک ارزش نه لزوماً ناشی از یک حرکت صرفاً منطقی و [[عقلانی]] که همواره محصول ترکیبی از [[استدلال]]، [[شهود]] بیواسطه و کشش [[عاطفی]] است<ref>برای اطلاعات تکمیلی این بخش ر.ک: مهناز توکلی، ارزشها: مفاهیم و ابزارهای سنجش، ص۱۳۳.</ref>. برخی نیز بر آنند که گرایشها سطح نزدیکتر به رفتار را تشکیل میدهند و بعد انگیزشی در گرایش قویتر از ارزش است<ref>فرامرز رفیعپور، توسعه و تضاد، ص۷.</ref>. [[ارتباط]] میان ارزش با خواست با میل نیز از جمله موضوعهایی است که معمولاً در ذیل بحث گرایشها یا نیازها از آن سخن میرود<ref>ر.ک: محمد خلیفه عبداللطیف، بررسی روانشناختی تحول ارزشها، ص۵۵-۵۸؛ هرمال گیلبرت، در اخلاق و اقتصاد، ص۱۵۸؛ سید احمد رهنمایی، درآمدی بر مبانی ارزشها، ص۱۱۱-۱۳۳.</ref>.<ref>[[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۵۷.</ref> | |||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||