آخر الزمان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{خرد}} | {{خرد}} | ||
'''آخر الزمان''' دوره پايانى دنيا و مرتبط با [[بعثت پيامبر خاتم]] {صل} و [[ظهور منجى موعود]]. تاريخ دقيق | '''آخر الزمان''' دوره پايانى دنيا و مرتبط با [[بعثت پيامبر خاتم]] {صل} و [[ظهور منجى موعود]]. تاريخ دقيق آخر الزمان نامعلوم است و تنها مى توان آن را به بخش واپسين روزگار كه به قيامت متّصل مى گردد تعريف نمود. | ||
==واژه شناسی لغوی == | ==واژه شناسی لغوی == | ||
آخر به بخش پایانی هر مجموعه گفته،<ref>الکلیات، ج۱، ص۸۳.</ref> و زمان در لغت بر وقت کم یا زیاد اطلاق میشود <ref>لسانالعرب، ج ۶، ص ۸۶، «زمن».۸۳.</ref> و مقصود از آن در اینجا روزگار و عمر جهان است. " | آخر به بخش پایانی هر مجموعه گفته،<ref>الکلیات، ج۱، ص۸۳.</ref> و زمان در لغت بر وقت کم یا زیاد اطلاق میشود <ref>لسانالعرب، ج ۶، ص ۸۶، «زمن».۸۳.</ref> و مقصود از آن در اینجا روزگار و عمر جهان است. "آخر الزمان" ترکیبی اضافی و به معنای بخش پایانی حیات دنیا است. واژه آخر الزمان در قرآن به کار نرفته؛ اما مطالب گوناگونی درباره این موضوع از آیات قابل استفاده است. | ||
==آخر الزمان در قرآن == | ==آخر الزمان در قرآن == | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
==آخر الزمان در روایات و تفاسیر == | ==آخر الزمان در روایات و تفاسیر == | ||
در روایات و تفاسیر، بسیاری از نشانههای | در روایات و تفاسیر، بسیاری از نشانههای آخر الزمان از اشراط الساعة نیز شمرده شده است؛<ref>روحالمعانی، مج۱۴، ج۲۶، ص۸۰ ـ۸۲؛ نمونه، ج۲۱، ص۴۴۹ ـ ۴۵۱.</ref> از این رو برای جدایی این دو موضوع مقاله آخر الزمان به حوادث و تحولات اجتماعی در واپسین دوره حیات بشری اختصاص یافته که معمولا در کتابهایی تحت عنوان "الْمَلاحِمُ والْفِتَن" <ref>الفتن والملاحم فی آخر الزمان، ابنکثیر؛ الملاحم والفتن، ابنطاووس.</ref> و کتابهای مربوط به غیبت امام زمان{{ع}} <ref>الغیبه، طوسی.</ref> بررسی میشوند و اشراط الساعة به حوادث طبیعی و دگرگونیهای کیهانی در آستانه قیامت، مانند: طلوع خورشید از مغرب، پوشیده شدن آسمان از دود، تاریک شدن خورشید و ماه و ستارگان، متلاشی شدن کوهها و... محدود شده است<ref>الکشاف الموضوعی، ج۱، ص۹۷ ـ ۱۰۲.</ref>. | ||
==عبارت الیوم الآخر == | ==عبارت الیوم الآخر == | ||
تعبیر "الیوم الآخر" که در قرآن فراوان به کار رفته، با جهان آخرت مرادف و ناظر به این واقعیت است که زندگانی آن جهان، در پی حیات دنیایی، سرانجامِ نهایی آن است <ref> التحقیق، ج۱، ص۴۶، «أخر».</ref>؛ در نتیجه، این اصطلاح نیز به بحث " | تعبیر "الیوم الآخر" که در قرآن فراوان به کار رفته، با جهان آخرت مرادف و ناظر به این واقعیت است که زندگانی آن جهان، در پی حیات دنیایی، سرانجامِ نهایی آن است <ref> التحقیق، ج۱، ص۴۶، «أخر».</ref>؛ در نتیجه، این اصطلاح نیز به بحث "آخر الزمان" مربوط نمیشود. از آنجا که مفهوم "آخر" نسبی است و در تاریخ انقراض دنیا اختلاف فراوانی وجود دارد <ref>هزاره گرایی، ص۲۱.</ref> و قرآن نیز از تعیین وقتی مشخص برای آن پرهیز کرده: | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }}﴾}}<ref> بیگمان، تنها خداوند است که دانش رستخیز نزد اوست و او باران را فرو میفرستد و از آنچه در زهدانهاست آگاه است و هیچ کس نمیداند فردا چه به دست خواهد آورد و هیچ کس نمیداند در کدام سرزمین خواهد مرد؛ بیگمان خداوند دانایی آگاه است؛ سوره لقمان، آیه ۳۴.</ref>. | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }}﴾}}<ref> بیگمان، تنها خداوند است که دانش رستخیز نزد اوست و او باران را فرو میفرستد و از آنچه در زهدانهاست آگاه است و هیچ کس نمیداند فردا چه به دست خواهد آورد و هیچ کس نمیداند در کدام سرزمین خواهد مرد؛ بیگمان خداوند دانایی آگاه است؛ سوره لقمان، آیه ۳۴.</ref>. | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكَافِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا }}﴾}}<ref> خداوند کافران را لعنت و برای آنان آتش (دوزخ) را آماده کرده است؛ سوره احزاب، آیه ۶۴.</ref>. | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكَافِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا }}﴾}}<ref> خداوند کافران را لعنت و برای آنان آتش (دوزخ) را آماده کرده است؛ سوره احزاب، آیه ۶۴.</ref>. | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَتَبَارَكَ الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَعِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ }}﴾}}<ref> و بزرگوار است آن که فرمانفرمایی آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست او راست و دانش رستخیز، تنها نزد اوست و به سوی او بازگردانده میشوید؛ سوره زخرف، آیه ۸۵.</ref>. | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَتَبَارَكَ الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَعِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ }}﴾}}<ref> و بزرگوار است آن که فرمانفرمایی آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست او راست و دانش رستخیز، تنها نزد اوست و به سوی او بازگردانده میشوید؛ سوره زخرف، آیه ۸۵.</ref>. | ||
محدوده | محدوده آخر الزمان به دقت قابل اندازهگیری نیست؛ با این حال، با استفاده از روایات <ref>بحارالأنوار، ج۴۰، ص۱۷۷؛ ج۲، ص۸۷؛ ج۹، ص۳۱۹؛ ج۱۲، ص۲۸۲؛ ج۱۴، ص۸۳ و ۸۴؛ ج۱۵، ص۲۰۳؛ ج۱۶، ص۱۸ ـ ۲۱؛ ج۲۰، ص۲۲۲؛ ج۲۱، ص۳۱۷ و ۳۵۱.</ref> میتوان بعثت پیامبر خاتم را سرآغاز دوره "آخر الزمان" دانست<ref>التحریر والتنویر، ج۲۶، ص۱۰۴.</ref>؛ البته در بیشتر روایات، آخر الزمان به دوره پایانی که با ظهور مهدی {{ع}} مقارن است، اطلاق شده است. بشر به مقتضای حبّ ذات و طبیعت جست و جو گر خود، همواره به سرانجام دنیا میاندیشیده است <ref>تاریخ ابنخلدون، ج۱، ص۳۰۳.</ref> همه ادیان الهی و بیشتر مکاتب بشری، درباره پایان تاریخ، اظهار نظر کردهاند<ref>نجات بخشی در ادیان، ص۱۳ و ۱۴؛ علی و پایان تاریخ، ص۱۵و۲۵.</ref> در همه پیشگوییهای مربوط به آخر الزمان، خبرهای وحشتناک و نگرانکنندهای وجود دارد؛<ref>هزاره گرایی، ص۲۵.</ref> ولی اغلب بر این امر اتفاق نظر است که پایان کار بشر، روشن و سعادتآمیز است<ref>نجاتبخشی در ادیان، ص۱۳ و ۱۴.</ref>. در تمام فرقهها و مذاهب اسلامی، کم و بیش سرانجام سعادتمند بشر پیشبینی شده است<ref>قیام و انقلاب مهدی، ص۵.</ref>. | ||
==آخر الزمان در آیین های دیگر == | ==آخر الزمان در آیین های دیگر == | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
* در آیین هندوان نیز هر دوره انسانی به چهار قسمت تقسیم شده که قسمت چهارم آن، مظهر غروب و افول تدریجی معنویت اولیه است و از آن، به عصر ظلمت (Kali Yuga) تعبیر میشود؛ سپس منجی بشر ظاهر و با فروپاشی جوامع انسانی و ازبین رفتن شرارتها، دورهای نو آغاز میگردد<ref>بحران دنیای متجدّد، ص۱ و اوپانیشاد، ص۷۷۲ ـ ۷۷۴ و ۷۳۷.</ref>. | * در آیین هندوان نیز هر دوره انسانی به چهار قسمت تقسیم شده که قسمت چهارم آن، مظهر غروب و افول تدریجی معنویت اولیه است و از آن، به عصر ظلمت (Kali Yuga) تعبیر میشود؛ سپس منجی بشر ظاهر و با فروپاشی جوامع انسانی و ازبین رفتن شرارتها، دورهای نو آغاز میگردد<ref>بحران دنیای متجدّد، ص۱ و اوپانیشاد، ص۷۷۲ ـ ۷۷۴ و ۷۳۷.</ref>. | ||
* در متون بودایی نیز از این دوره، سخن به میان آمده است<ref>بودا، ص۵۱۸ و ۵۱۹؛ علی و پایان تاریخ، ص۲۳.</ref>. | * در متون بودایی نیز از این دوره، سخن به میان آمده است<ref>بودا، ص۵۱۸ و ۵۱۹؛ علی و پایان تاریخ، ص۲۳.</ref>. | ||
* در ادیان ابراهیمی، بیش از آیینها و مکاتب دیگر بر دوره طلایی بشر در پایان تاریخ، تأکید شده است. در عهد عتیق، برقراری سعادت و عدالت در سرتاسر جهان پیشبینی شده که به وسیله "مشیح" محقّق میشود<ref>کتاب مقدس، اشعیاء ۱۱ و ۱۲، یوئیل ۳ و ۴، زکریا ۹، دانیال ۲: ۴۴، و۷: ۱۳ و ۲۷.</ref> در عهد جدید نیز به این مطلب پرداخته شده <ref>کتاب مقدس، متی ۲۴: ۱۵ ـ ۴۴، ورسل ۲: ۱۷ ـ ۲۱.</ref> و مکاشفه یوحنا به طور کامل به حوادث ناگوار | * در ادیان ابراهیمی، بیش از آیینها و مکاتب دیگر بر دوره طلایی بشر در پایان تاریخ، تأکید شده است. در عهد عتیق، برقراری سعادت و عدالت در سرتاسر جهان پیشبینی شده که به وسیله "مشیح" محقّق میشود<ref>کتاب مقدس، اشعیاء ۱۱ و ۱۲، یوئیل ۳ و ۴، زکریا ۹، دانیال ۲: ۴۴، و۷: ۱۳ و ۲۷.</ref> در عهد جدید نیز به این مطلب پرداخته شده <ref>کتاب مقدس، متی ۲۴: ۱۵ ـ ۴۴، ورسل ۲: ۱۷ ـ ۲۱.</ref> و مکاشفه یوحنا به طور کامل به حوادث ناگوار آخر الزمان، اختصاص یافته و در پایان آن، به برقراری صلح و آرامش جهان تحت حاکمیت مؤمنان اشاره شده است <ref>کتاب مقدس، مکاشفه یوحنا ۴ ـ ۲۲؛ نجات بخشی در ادیان، ص۱۱۳ و ۱۳۳.</ref>. | ||
* در میان مکاتب بشری، پیشبینی "مارکس" از مدینه کمونیستی همراه با کمون نهایی ایجاد شده، تصویری از جامعه بیطبقه و بینیاز از دولت را ارائه میدهد<ref>مارکس و مارکسیسم، ص۹۱ ـ ۹۴.</ref> پیشبینیهای "رنهگنون" "عبدالواحد یحیی" از افول و فروپاشی تمدن مادی غرب و ظهور مجدد حق و حقیقت که با نظر به دادههای آیینهای باستان و ادیان ابراهیمی ارائه شده خبر میدهد <ref>بحران دنیای متجدّد، ص۲، ۲۰، ۵۵، ۱۰۵، ۱۵۴ و ۱۸۶؛ علائم | * در میان مکاتب بشری، پیشبینی "مارکس" از مدینه کمونیستی همراه با کمون نهایی ایجاد شده، تصویری از جامعه بیطبقه و بینیاز از دولت را ارائه میدهد<ref>مارکس و مارکسیسم، ص۹۱ ـ ۹۴.</ref> پیشبینیهای "رنهگنون" "عبدالواحد یحیی" از افول و فروپاشی تمدن مادی غرب و ظهور مجدد حق و حقیقت که با نظر به دادههای آیینهای باستان و ادیان ابراهیمی ارائه شده خبر میدهد <ref>بحران دنیای متجدّد، ص۲، ۲۰، ۵۵، ۱۰۵، ۱۵۴ و ۱۸۶؛ علائم آخر الزمان، ص۱۸۸ ـ ۱۹۹، ۲۰۰ و ۳۱۸.</ref> نظریه پایان تاریخ "فوکویاما" پیروزی نهایی نظام غربی و حاکمیت ابدی آن بر سرتاسر جهان را پیشبینی کرده است <ref>«پایان تاریخ و آخرین انسانها» مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی، ص۲۲.</ref> و نظریه "برخورد تمدنها" از "هانتنگتون" جنگ جهانی تمدنها و نظم جهانینوی براساس مرزهای تمدنی را در پایان این دوره از جهان، پیشبینی میکند<ref>برخورد تمدنها و بازسازی نظم جهانی، ص۴۸۵ و ۵۱۶.</ref>. | ||
==مباحث فرعی== | ==مباحث فرعی== | ||
#دیدگاه کلی قرآن درباره پایان تاریخ؛ | #دیدگاه کلی قرآن درباره پایان تاریخ؛ | ||
#[[نشانهها ظهور|نشانهها و رخدادهای مهم | #[[نشانهها ظهور|نشانهها و رخدادهای مهم آخر الزمان]]؛ | ||
##[[بحران معنویت]]؛ | ##[[بحران معنویت]]؛ | ||
##[[وقوع اختلافها و درگیریهای بسیار]]؛ | ##[[وقوع اختلافها و درگیریهای بسیار]]؛ | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
* نشانه های مردم در زمان غیبت | * نشانه های مردم در زمان غیبت | ||
* حالات مردم در | * حالات مردم در آخر الزمان | ||
* رابطه انسان با پدر و مادر در | * رابطه انسان با پدر و مادر در آخر الزمان | ||
* روابط مردم در | * روابط مردم در آخر الزمان | ||
* روابط همسایگان در | * روابط همسایگان در آخر الزمان | ||
* فتنه های شیطان در زمان ظهور امام مهدی (ع) | * فتنه های شیطان در زمان ظهور امام مهدی (ع) | ||
* بی ارزش شدن خون مردم | * بی ارزش شدن خون مردم | ||
| خط ۶۱: | خط ۶۱: | ||
* جدا شدن مردم بر اثر بلا و گرفتاری | * جدا شدن مردم بر اثر بلا و گرفتاری | ||
* رویارویی امام مهدی علیه السلام با جاهلان | * رویارویی امام مهدی علیه السلام با جاهلان | ||
* دین مردم در | * دین مردم در آخر الزمان | ||
* ترس و اضطراب همگانی | * ترس و اضطراب همگانی | ||
* قرآن پیش از ظهور حضرت مهدی (ع) | * قرآن پیش از ظهور حضرت مهدی (ع) | ||