|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{امامت}}
| | #تغییر_مسیر [[روح]] |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[آیه روح در قرآن]] - [[آیه روح در کلام اسلامی]] </div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| | |
| ==مقدمه==
| |
| کلمه روح در ساختار مفرد و به دو صورت معرفه و نکره، ۲۱ بار در [[قرآن]] به کار رفته است؛ اما از آنجا که فقط در [[آیه]] {{متن قرآن|وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا}}<ref>«از تو درباره روح میپرسند بگو روح از امر پروردگار من است و به شما از دانش جز اندکی ندادهاند» سوره اسراء، آیه ۸۵.</ref> موضوع پرسش [[یهودیان]] از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره روح مطرح گردیده، آن را [[آیه روح]] نام نهادهاند.
| |
| | |
| رُوح و رَوح در اصل یکی هستند، اما رُوح اسمی است برای نفس [[انسانی]]، چرا که نفس، بخشی از روح است، یعنی نسبت نوع به اسم جنس، مانند نسبت [[انسان]] به حیوان در مورد تفاوت روح و [[حیات]]، گفتهاند که روح از قرائن حیات و جسمی است لطیف و حساس از جنس ریح / باد. [[روح]] و ریح نیز در [[زبان عربی]] یکی هستند و لذا درباره آن عمل نفخ به کار میرود و میگویند: ({{عربی|"نَفَخَ فِيهِ الرُّوحَ"}} = در او روح دمید).
| |
| | |
| در اصطلاح قرآن، [[جبرئیل]]{{ع}}، روح نامیده شده، زیرا [[مردم]] از وی در دینشان نفع میبرند و به این خاطر است که قرآن، روح نام گرفته است: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا}}<ref>«و بدینگونه ما روحی از امر خویش را به تو وحی کردیم» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref>. در این آیه، روح به معنای قرآن آمده است و چون [[جبرئیل]]، واسطه [[وحی]] و قرآن است او هم روح نامیده شده است<ref>مفردات، ص۳۶۹؛ الفروق اللغویه، بند ۱۰۳۰.</ref>.
| |
| | |
| در [[شأن نزول]] آیه چنین گزارش شده است که برخی [[مشرکان]] [[مکه]] برای مقابله با رسول خدا{{صل}} و تخطئه کردن [[رسالت]] وی از علمای [[یهود]] [[مدینه]] کمک خواستند؛ یهودیان به ایشان گفتند از او درباره سه چیز بپرسید: [[اصحاب کهف]]، [[ذوالقرنین]] و روح، اگر [[سکوت]] کرد یا همه را پاسخ گفت، او [[دروغ]] میگوید و چنانچه دوتا را به روشنی پاسخ گفت و یکی را مبهم گذاشت، او حتماً [[نبی]] است. پس [[پیامبر]] دو داستان [[اصحاب کهف]] و [[ذوالقرنین]] را بیان نمود<ref>سوره کهف، آیات ۹-۲۶ و ۸۳-۹۸.</ref>؛ و در مورد [[روح]]، [[آیه]] {{متن قرآن|وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا}}<ref>«از تو درباره روح میپرسند بگو روح از امر پروردگار من است و به شما از دانش جز اندکی ندادهاند» سوره اسراء، آیه ۸۵.</ref> نازل شد و پاسخی اجمالی و مبهم به ایشان داد، زیرا در [[تورات]] نیز مبهم بیان شده است؛ لذا [[مشرکین]] از سؤال خویش پشیمان شدند<ref>الکشاف، ج۱، ص۷۱۷؛ الاتقان، ج۴، ص۱۹۹؛ مجمع البیان، ج۶، ص۴۳۷؛ المیزان، ج۱۳، ص۲۲۷.</ref>.
| |
| | |
| درباره چیستی روح، [[مفسران]] نظرات گوناگونی دارند؛ [[زمخشری]] چند نظر را ذکر نموده است:
| |
| #[[روح]] موجود زنده که مبدأ [[حیات]] بوده و موجود به وسیله آن دارای [[احساس]] و حرکات ارادی است و [[مشرکان]] از [[حقیقت]] آن سؤال کردند و پیامبر فرمود: از [[فرمان]] [[پروردگار]] من است. زمخشری این قول را نظر بیشتر [[علما]] دانسته و از قول ابن أبی بُریده مینویسد: پیامبر از [[دنیا]] رفت در حالی که نمیدانست روح چیست؛
| |
| #[[آفرینش]] [[روحانی]] بزرگی که از [[فرشتگان]] بزرگتر است؛
| |
| #[[جبرئیل]]؛ | |
| #[[قرآن]] اوحی<ref>جامع البیان، ج۱۵، ص۱۵۶؛ مجمع البیان، ج۶، ص۴۳۷؛ الکشاف، ج۱، ص۷۱۷.</ref>.
| |
| [[علامه طباطبایی]] نیز پس از ارائه نظر اول میگوید: برخی به استناد آیه {{متن قرآن|يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ}}<ref>«فرشتگان را با روح از (مبدأ) امر خویش فرو میفرستد» سوره نحل، آیه ۲.</ref> و {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا}}<ref>«و بدینگونه ما روحی از امر خویش را به تو وحی کردیم» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref> روح را عبارت از قرآن میدانند که همان [[وحی]] است و [[خداوند]] به آن سبب قرآن و وحی را روح خوانده که مایه حیات [[نفوس]] مرده میباشد، همانگونه که [[روح انسانی]] موجب [[زندگی]] اجساد مرده است، اما میبینیم که این واژه در [[آیات]] متعدد [[مکی و مدنی]] ذکر شده و در تمامی آنها مقصود، [[روحی]] نیست که مبدأ [[حیات بشر]] است. مثلاً میفرماید: {{متن قرآن|يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا}}<ref>«روزی که روح و فرشتگان (دیگر) ردیف ایستند» سوره نبأ، آیه ۳۸.</ref> و بدون [[شک]] در این [[آیه]]، مراد از [[روح]]، غیر از [[روح حیوانی]] و نیز غیر از [[ملائکه]] میباشد؛ زیرا در [[حدیث]] گزارش شده که [[علی]]{{ع}} به آیه {{متن قرآن|يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ}}<ref>«فرشتگان را با روح از (مبدأ) امر خویش بر هر کس از بندگانش که بخواهد فرو میفرستد» سوره نحل، آیه ۲.</ref> استناد و [[احتجاج]] نمود که مقصود از روح، غیر از ملائکه است؛ چرا که یک بار او را با صفت قُدُس {{متن قرآن|رُوحِ الْقُدُسِ}} و یک بار با صفت [[امانت]] {{متن قرآن|الرُّوحُ الْأَمِينُ}} یاد نموده تا [[پاکی]] او را از [[خیانت]] و سایر آلودگیهای [[معنوی]] و [[عیوب]] - که [[ارواح]] [[انسانی]] از آن برکنار نیستند – ابراز کند. لذا با توجه به آیاتی چون: {{متن قرآن|قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«بگو: هر که دشمن جبرئیل است (آگاه باشد که) بیگمان او، آن (قرآن) را بر دلت با اذن خداوند فرو فرستاده است» سوره بقره، آیه ۹۷.</ref> و {{متن قرآن|قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ}}<ref>«بگو: آن را روح القدس از نزد پروردگارت، راستین فرو فرستاده است» سوره نحل، آیه ۱۰۲.</ref> و {{متن قرآن|نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ}}<ref>«که روح الامین آن را فرود آورده است بر دلت، تا از بیمدهندگان باشی» سوره شعراء، آیه ۱۹۳-۱۹۴.</ref>، به روشنی، [[روح]] را جدای از ملائکه دیگر ذکر نمود و چنان که از مجموع سه آیه مذکور برمی آید در اینجا منظور از روح، همان [[جبرئیل]]{{ع}} است که [[قرآن]] / روح / [[وحی]] را بر [[قلب]] [[پیامبر]]{{صل}} نازل میگرداند<ref>المیزان، ج۱۳، ص۲۰۸-۲۰۹؛ مجمع البیان، ج۶، ص۴۳۷.</ref>.
| |
| | |
| با توجه به نظر [[مفسران]] و بهویژه آیه {{متن قرآن|وَلَئِنْ شِئْنَا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ بِهِ عَلَيْنَا وَكِيلًا}}<ref>«و اگر بخواهیم بیگمان آنچه را بر تو وحی کردهایم از میان میبریم آنگاه تو در برابر ما برای خود در آن باره نگهبانی نخواهی یافت» سوره اسراء، آیه ۸۶.</ref> میتوان گفت که منظور از [[روح]] در [[آیه]] مورد بحث، [[وحی]] / [[قرآن]] است که به واسطه [[جبرئیل]] ([[ملک]] وحی) بر [[پیامبر]] نازل میگردیده است. در مورد مخاطب {{متن قرآن|وَمَا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا}} برخی گفتهاند که منظور [[مشرکین]] یا [[یهود]] [[اهل]] کتاباند، اما اغلب [[علما]] گفتهاند که پیامبر و دیگران هستند<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۴۳۷؛ الکشاف، ج۱، ص۷۱۷؛ جامع البیان، ج۱۵، ص۱۵۶؛ تفسیر القرآن العظیم، ابن کثیر، ج۳، ص۶۱.</ref>.
| |
| | |
| در [[عهد جدید]] میخوانیم که [[روحالقدس]] همراه [[عیسی]]{{ع}} و آن [[حضرت]] در [[معیت]] روحالقدس بود. [[حضرت یحیی]]{{ع}} [[شهادت]] داده که [[حضرت عیسی]] همراه با [[روح القدس]] بوده است: "پس [[یحیی]] شهادت داده گفت: [[روح]] را دیدم که مثل کبوتری از [[آسمان]] نازل شده بر او قرار گرفت"<ref>انجیل یوحنا، ۱: ۳۷.</ref>. بر [[حضرت مریم]]{{س}}، نیز روح القدس وارد شده بود<ref>انجیل لوقا، ۱: ۳۵.</ref>. علاوه بر آن، خود حضرت یحیی{{ع}} که با تفاوت شش ماه<ref>انجیل لوقا، ۱: ۲۶.</ref> همسن حضرت عیسی{{ع}} بود، "در شکم [[مادر]] پر از روحالقدس بود"<ref>انجیل لوقا ۱: ۱۵.</ref>. همچنین [[پدر]] بزرگوارش حضرت [[زکریا]]{{ع}} نیز از روحالقدس پر شده بود و [[نبوت]] میکرد<ref>انجیل لوقا، ۱: ۶۷.</ref>.<ref>[[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه روح (مقاله)|مقاله «آیه روح»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]</ref>
| |
| | |
| ==منابع==
| |
| #[[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه روح (مقاله)|مقاله «آیه روح»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
| |
| | |
| ==پانویس==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:آیه روح]]
| |
| [[رده:مدخل]]
| |
