حجاب: تفاوت میان نسخه‌ها

۲٬۳۱۵ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۱
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۴: خط ۱۴:
==معناشناسی حجاب==
==معناشناسی حجاب==
===معنای لغوی===
===معنای لغوی===
"حجاب" از ریشه "ح ـ ج ـ ب" و در لغت به معنای منع کردن و بازداشتن چیزی از چیز دیگر است؛<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۱۴۳؛ المصباح، ج ۲، ص ۱۲۱؛ التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۶ - ۱۶۷، "حجب".</ref> خواه آن دو چیز از [[امور مادی]] یا [[معنوی]] باشند.<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۷.</ref> به حایل و پرده میان دو چیز نیز "حجاب" اطلاق گردیده است.<ref>القاموس المحیط، ج ۱، ص ۵۲؛ لسان‌العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref> "ستر" نیز در لغت به معنای [[پوشش]] و حجاب است،<ref>الصحاح، ج ۱، ص ۱۰۷؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref> با این تفاوت که قصد منع از ورود غیر در مفهوم حجاب نهفته است؛ ولی در "ستر" چنین قصدی گنجانده نشده است<ref> الفروق اللغویه، ص ۱۷۶؛ معجم لغة الفقهاء، ص ۱۷۴.</ref> و در اصطلاح [[فقه اسلامی]] که از آن در متون [[فقهی]] بیشتر با تعبیر "سَتر" یاد شده<ref>مصطلحات الفقه، ص ۲۹۴؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص ۲۲۵.</ref> عبارت است از پوشش ویژه [[زن]] که خود را با آن از نامحرمان می‌پوشاند <ref>جواهرالکلام، ج ۸، ص ۱۶۳؛ الموسوعة الفقهیه، ج ۲۴، ص ۱۷۴.</ref> یا به حالت پوشیده بودن زن در برابر دیگران اطلاق می‌گردد <ref>فرهنگ فقه، ج ۲، ص ۲۸۲.</ref> و از این رو به پوشش یا حالت یاد شده، [[حجاب]] گفته شده که [[انسان]] را از [[مشاهده]] [[بدن]] [[زنان]] منع می‌کند<ref>معجم المصطلحات، ج ۱، ص ۵۵۰.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref>
===معنای اصطلاحی===
===معنای اصطلاحی===
در اصطلاح [[تاریخ]] و [[حدیث]] [[اسلامی]] هر جا نام "آیه حجاب" آمده است، مثلاً گفته شده قبل از [[نزول آیه]] حجاب چنان بود و بعد از نزول آیه حجاب چنین شد، مقصود این [[آیه]] است که مربوط به [[زنان]] [[پیغمبر]] است<ref>رجوع شود به صحیح مسلم، جلد ۴، ص۱۴۸–۱۵۱.</ref><ref>مسئله حجاب، ص۸۱.</ref>. ابن‌خلدون کلمه حجاب را به معنی پرده و حائل - نه [[پوشش]] - به کار برده است. استعمال کلمه حجاب در مورد پوشش زنان یک اصطلاح شبه جدید است. در قدیم و مخصوصاً در اصطلاح [[فقهاء]] کلمه "ستر" که به معنی پوشش است به کار رفته است. فقهاء چه در کتاب الصلوة و چه در کتاب النکاح که متعرض این مطلب شده‌اند کلمه "ستر" را به کار برده‌اند نه کلمه حجاب را. بهتر این بود که این کلمه عوض نمی‌شد و ما همیشه همان کلمه "پوشش" را به کار می‌بردیم؛ زیرا چنان‌که گفتیم معنی شایع لغت حجاب پرده است، و اگر در مورد پوشش به کار برده می‌شود به اعتبار پشت پرده واقع شدن [[زن]] است و همین امر موجب شد که عده زیادی [[گمان]] کنند که [[اسلام]] خواسته است زن همیشه پشت پرده و در [[خانه]] محبوس باشد و بیرون نرود<ref>مسئله حجاب، ص۷۹.</ref>. حجاب هم به معنی [[پوشیدن]] است و هم به معنی پرده و [[حاجب]]. بیشتر استعمالش به معنی پرده است. این کلمه از آن جهت مفهوم پوشش می‌دهد که پرده وسیله پوشش است، و شاید بتوان گفت که به حسب اصل لغت هر پوششی حجاب نیست، آن پوشش حجاب نامیده می‌شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد. در [[قرآن کریم]] در داستان [[سلیمان]]، [[غروب]] [[خورشید]] را این‌طور توصیف می‌کند: {{متن قرآن|حَتَّى تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ}}<ref>«تا (از دیدگانش) پنهان شدند» سوره ص، آیه ۳۲.</ref>. یعنی تا آن وقتی که خورشید در پشت پرده مخفی شد. پرده حاجب میان [[قلب]] و شکم را "حجاب" می‌نامند<ref>مسئله حجاب، ص۷۸.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۳۳۷.</ref>
در اصطلاح [[تاریخ]] و [[حدیث]] [[اسلامی]] هر جا نام "آیه حجاب" آمده است، مثلاً گفته شده قبل از [[نزول آیه]] حجاب چنان بود و بعد از نزول آیه حجاب چنین شد، مقصود این [[آیه]] است که مربوط به [[زنان]] [[پیغمبر]] است<ref>رجوع شود به صحیح مسلم، جلد ۴، ص۱۴۸–۱۵۱.</ref><ref>مسئله حجاب، ص۸۱.</ref>. ابن‌خلدون کلمه حجاب را به معنی پرده و حائل - نه [[پوشش]] - به کار برده است. استعمال کلمه حجاب در مورد پوشش زنان یک اصطلاح شبه جدید است. در قدیم و مخصوصاً در اصطلاح [[فقهاء]] کلمه "ستر" که به معنی پوشش است به کار رفته است. فقهاء چه در کتاب الصلوة و چه در کتاب النکاح که متعرض این مطلب شده‌اند کلمه "ستر" را به کار برده‌اند نه کلمه حجاب را. بهتر این بود که این کلمه عوض نمی‌شد و ما همیشه همان کلمه "پوشش" را به کار می‌بردیم؛ زیرا چنان‌که گفتیم معنی شایع لغت حجاب پرده است، و اگر در مورد پوشش به کار برده می‌شود به اعتبار پشت پرده واقع شدن [[زن]] است و همین امر موجب شد که عده زیادی [[گمان]] کنند که [[اسلام]] خواسته است زن همیشه پشت پرده و در [[خانه]] محبوس باشد و بیرون نرود<ref>مسئله حجاب، ص۷۹.</ref>. حجاب هم به معنی [[پوشیدن]] است و هم به معنی پرده و [[حاجب]]. بیشتر استعمالش به معنی پرده است. این کلمه از آن جهت مفهوم پوشش می‌دهد که پرده وسیله پوشش است، و شاید بتوان گفت که به حسب اصل لغت هر پوششی حجاب نیست، آن پوشش حجاب نامیده می‌شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد. در [[قرآن کریم]] در داستان [[سلیمان]]، [[غروب]] [[خورشید]] را این‌طور توصیف می‌کند: {{متن قرآن|حَتَّى تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ}}<ref>«تا (از دیدگانش) پنهان شدند» سوره ص، آیه ۳۲.</ref>. یعنی تا آن وقتی که خورشید در پشت پرده مخفی شد. پرده حاجب میان [[قلب]] و شکم را "حجاب" می‌نامند<ref>مسئله حجاب، ص۷۸.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۳۳۷.</ref>
۲۲۴٬۸۸۸

ویرایش