|
|
| خط ۴۹: |
خط ۴۹: |
| فخرالدین در مجمعالبحرین فی قوله تعالی: {{متن قرآن|إِذًا لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفَاقِ}}<ref>«باز از ترس از دست رفتن دارایی تنگچشمی پیشه میکردید» سوره اسراء، آیه ۱۰۰.</ref>، فرموده: گفتهاند: یعنی {{عربی|خشیة الفقر و الفاقة}} (ترس از فقیر شدن و [[تنگدستی]]). انفق الرجل، در زمانی است که فقیر گردد و مالش از دست برود، و قوله: {{متن قرآن|وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ}}<ref>«و از آنچه به آنان روزی دادهایم میبخشند» سوره بقره، آیه ۳.</ref>؛ یعنی [[تزکیه]] میکنند و [[صدقه]] میدهند، و قوله: {{متن قرآن|الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً}}<ref>«آنان که داراییهای خود را در شب و روز پنهان و آشکار میبخشند» سوره بقره، آیه ۲۷۴.</ref>، از [[ابنعباس]] [[روایت]] شده که این [[آیه]] درباره [[علی]]{{ع}} نازل گردیده است؛ او را چهار [[درهم]] بود که درهمی را در شب، و درهمی را در [[روز]]، و درهمی را نهانی، و درهمی را آشکارا صدقه داد، و قوله: {{متن قرآن|إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ}}<ref>«چون منافقان نزد تو میآیند» سوره منافقون، آیه ۱.</ref>، جمع [[منافق]] است و منافق کسی میباشد که [[کفر]] خود را مخفی کند، و در [[حدیث]] آمده است که منافق کسی است که [[تظاهر]] به [[ایمان]] و به [[اسلام]] نماید<ref>مجمع البحرین، ص۴۱۱.</ref>. | | فخرالدین در مجمعالبحرین فی قوله تعالی: {{متن قرآن|إِذًا لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفَاقِ}}<ref>«باز از ترس از دست رفتن دارایی تنگچشمی پیشه میکردید» سوره اسراء، آیه ۱۰۰.</ref>، فرموده: گفتهاند: یعنی {{عربی|خشیة الفقر و الفاقة}} (ترس از فقیر شدن و [[تنگدستی]]). انفق الرجل، در زمانی است که فقیر گردد و مالش از دست برود، و قوله: {{متن قرآن|وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ}}<ref>«و از آنچه به آنان روزی دادهایم میبخشند» سوره بقره، آیه ۳.</ref>؛ یعنی [[تزکیه]] میکنند و [[صدقه]] میدهند، و قوله: {{متن قرآن|الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً}}<ref>«آنان که داراییهای خود را در شب و روز پنهان و آشکار میبخشند» سوره بقره، آیه ۲۷۴.</ref>، از [[ابنعباس]] [[روایت]] شده که این [[آیه]] درباره [[علی]]{{ع}} نازل گردیده است؛ او را چهار [[درهم]] بود که درهمی را در شب، و درهمی را در [[روز]]، و درهمی را نهانی، و درهمی را آشکارا صدقه داد، و قوله: {{متن قرآن|إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ}}<ref>«چون منافقان نزد تو میآیند» سوره منافقون، آیه ۱.</ref>، جمع [[منافق]] است و منافق کسی میباشد که [[کفر]] خود را مخفی کند، و در [[حدیث]] آمده است که منافق کسی است که [[تظاهر]] به [[ایمان]] و به [[اسلام]] نماید<ref>مجمع البحرین، ص۴۱۱.</ref>. |
| در [[فرهنگ]] لغات آمده: انفاق، [[خرج]] کردن و دادن [[مال]]، [[درویش]] شدن، خرج کردن بر کسی و [[نفقه]] دادن به او، و رایج شدن بازار کالا<ref>ملخص المنجد و منتهی الارب، ص۱۷۵.</ref>. | | در [[فرهنگ]] لغات آمده: انفاق، [[خرج]] کردن و دادن [[مال]]، [[درویش]] شدن، خرج کردن بر کسی و [[نفقه]] دادن به او، و رایج شدن بازار کالا<ref>ملخص المنجد و منتهی الارب، ص۱۷۵.</ref>. |
|
| |
| ==[[کلمات قصار]] پیرامون انفاق==
| |
| در غررالحکم و دررالکلم در «باب الانفاق» از مولای [[موحدان]]، [[امیرمؤمنان]]{{ع}}، سخنانی به اقتصار بیان شده که در این جا فقط به [[نقل]] برخی از آنها میپردازیم:
| |
| #{{متن حدیث|إِذَا رُزِقْتَ فَأَنْفِقْ}}: هرگاه روزی داده شوی، پس انفاق کن.
| |
| #{{متن حدیث|إِذَا رُزِقْتَ فَأَوْسِعْ}}: چون روزی داده شدی، پس (بر [[اهل]] و عیال و بر [[مردم]]) توسعه ده.
| |
| #{{متن حدیث|مَنْ يُعْطِ بِالْيَدِ الْقَصِيرَةِ يُعْطَ بِالْيَدِ الطَّوِيلَةِ}}: هر که با دست کوتاه [[بخشش]] کند، با دست بلند (دست [[قدرت الهی]]) بخشش میشود.
| |
| #{{متن حدیث|لَيْسَ لِأَحَدٍ مِنْ دُنْيَاهُ إِلَّا مَا أَنْفَقَهُ عَلَى أُخْرَاهُ}}: برای احدی چیزی از دنیایش او را سود ندهد، مگر آنچه او برای [[آخرت]] خود انفاق نموده باشد.
| |
| #{{متن حدیث|إِنْ تَبْذُلُوا أَمْوَالَكُمْ فِي جَنْبِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ مُسْرِعُ الْخَلَفِ}}: اگر مالهای خود را در [[راه خدا]] بدهید، به [[راستی]]، [[خدا]] به سرعت عوضدهنده است.
| |
| #{{متن حدیث|دِرْهَمٌ يَنْفَعُ خَيْرٌ مِنْ دِينَارٍ يَصْرَعُ}}: درهمی که سود رساند (و از [[راه]] [[حلال]] به دست آمده و در [[مصرف]] [[خیر]] برسد)، بهتر از دیناری است که [[آدمی]] را در [[هلاکت]] بیندازد.
| |
| #{{متن حدیث|إِيَّاكَ وَ الْإِمْسَاكَ فَإِنَّ مَا أَمْسَكْتَهُ فَوْقَ قُوتِ يَوْمِكَ كُنْتَ فِيهِ خَازِناً لِغَيْرِكَ}}: بپرهیز از نگهداشتن؛ زیرا آنچه تو زیاده از قُوت روزت نگه میداری، درباره آن، خزینهدار دیگری خواهی شد (البته، چنین هشدارهایی بر [[سبیل]] [[افضلیت]] است نه آنکه بر طریق [[حرمت]] باشد؛ چرا که در حالات بزرگان و [[پیشوایان دینی]]، [[سیره]] متشرعه امساک را [[مشاهده]] مینماییم و اگر [[حرام]] بود هیچ یک آنان از [[اموال]] خود چیزی را برای [[روز]] بعد نگاه نمیداشتند).
| |
| #{{متن حدیث|قَلِيلٌ لَكَ خَيْرٌ مِنْ كَثِيرٍ لِغَيْرِكَ}}: اندکی برای خود، بهتر از بسیاری است که برای دیگری باشد (یعنی اندک [[مالی]] که در [[حیات]] خود برای خویش صرف مینمایی، بهتر از مالهای بسیاری است که برای دیگران میگذاری).
| |
| #{{متن حدیث|دِرْهَمُ الْفَقِيرِ أَزْكَى عِنْدَ اللَّهِ مِنْ دِينَارِ الْغَنِيِّ}}: [[درهم]] شخص ندار، در نزد خدا از [[دینار]] توانگر پاکیزهتر است.
| |
| #{{متن حدیث|رُبَّ يَسِيرٍ أَنْمَى مِنْ كَثِيرٍ}}: بسا اندکی (که حلال باشد و برای خدا) از بسیاری (که از حرام باشد و برای غیرخدا) نموّ کنندهتر باشد.
| |
| #{{متن حدیث|ثِيَابُكَ عَلَى غَيْرِكَ أَبْقَى لَكَ مِنْهَا عَلَيْكَ}}: جامههای تو بر غیر تو (لباسهایی که به [[مردم]] [[عطا]] کنی) برایت از آنها که بر توست، پایندهتر است (زیرا اگر خود را با آن لباسها بپوشانی، در اندک زمانی کهنه گردد، ولی وقتی آنها را ببخش، ثوابشان دایمی خواهد بود).
| |
| #{{متن حدیث|إِنَّكُمْ إِلَى إِنْفَاقِ مَا كَسَبْتُمُ أَحْوَجُ مِنْكُمْ إِلَى اكْتِسَابِ مَا تَجْمَعُونَ}}: به راستی شما به [[بخشش]] آنچه فراهم میآورید، نیازمندترید از آنچه که در تلاش گردآوری آن هستید.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۲۳۶.</ref>
| |
| در [[فرهنگ]] عمید نیز چنین آمده: انفاق به کسر همزه؛ یعنی نفقه دادن، خرج کردن، دادن یا بخشیدن مال به کسی<ref>فرهنگ عمید، ص۱۹۹.</ref>.
| |
| در مقدمه کتاب مرآة الانوار و مشکوة الاسرار هم گفته شده: {{عربی|انفق ماله}}؛ یعنی مالش را خرج نمود، و [[رجل]] منفاق، کثیر النفقه را گویند، و نفقه، آن چیزی از [[پول]] و نحو آن است که آن را خرج میکنند، و انفاق و نفقه، [[تأویل]] شده به [[علم]] مأخوذ از [[اهل]] آن و رسانیدن این علم به اهلش، و لذا جنبه [[معنوی]] و [[روحانی]] دارد، بنا بر اینکه [[انسان]] هر چه از [[علوم]] مأخوذ از [[کتاب و سنت]] منسوب به [[ائمه معصومین]]{{عم}} را بر براداران [[مؤمن]]، ذویالارحام، اهل و غیر آن بذل و نشر نماید، مانند: انتشار معالم [[دینی]]، [[دفع شبهات]] [[مخالفان]] مُضِل، بیان [[فضایل]] و [[کمالات]] آنان و سایر آنچه بر [[شأن]] و جلالشان دلالت دارد، چنین کاری تأویل به انفاق است<ref>مقدمه برهان، ص۲۱۳.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۲۱۶.</ref>
| |
|
| |
|
| ==جستارهای وابسته== | | ==جستارهای وابسته== |