حجت الهی در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

متون [[روایی]] [[شیعه]] از این واقعیت حکایت می‌کند که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}}، همگی از مفهوم [[حجت الله]] برای [[تبیین]] و توصیف [[حقیقت]] [[مقام امامت]] استفاده کرده‌اند. [[روایات]] موجود در این باره، چنان فراوان است که بی‌گمان [[متواتر]] [[معنوی]] است و محقق را از [[بررسی سندی]] انبوه [[روایات]] یاد شده [[بی‌نیاز]] می‌سازد<ref>شایان ذکر است، چنان‌که در فصل نخست این نوشتار بیان شد، مباحثی که در این فصل بیان می‌شود، برگرفته از روایات معتبری است که با توجه به قراین و شواهد، به صدور آنها از معصوم وثوق پیدا کرده‌ایم. البته اگر گاهی تأکید می‌شود که روایتی خاص، صحیح یا معتبر است، از این باب است که روایت یاد شده حتی به طور مستقل و بدون سنجش آن با دیگر روایات، بکله از طریق اطمینان به وثاقت تمام راویان آن نیز صحیح و معتبر است. این امر به معنای توجه نداشتن به بحث سندی دیگر روایات یا معتبر نبودن روایات دیگری که نگارنده آنها را به کار برده است، نیست.</ref>. نگارنده بیش از [[صد]] [[روایت]] با سندهای مختلف از عصر [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} تا [[دوران غیبت]] صغرای [[امام عصر]]{{ع}} یافته است که [[پیشوایان دینی]] بارها در آنها از این مفهوم استفاده کرده و [[صحابه]] ایشان نیز در گفت و گوهای خود با [[پیشوایان]]، این مفهوم را به کار برده‌اند.

[[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} در بیانات خود برای [[مردم]]، از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} با عنوان [[حجت الله]] یاد کرده‌اند؛ در این باره [[ابن عباس]] [[نقل]] می‌کند که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به [[امام علی]]{{ع}} فرمودند: "ای [[علی]]! تو پس از من، [[پیشوای مسلمانان]] و [[امیر مؤمنان]] و... و [[حجت خدا]] بر تمام مخلوقات هستی"<ref>{{متن حدیث|يَا عَلِيُّ أَنْتَ إِمَامُ الْمُسْلِمِينَ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ... وَ حُجَّةُ اللَّهِ بَعْدِي عَلَى الْخَلْقِ أَجْمَعِينَ}}. شیخ صدوق الامالی، ص۳۰۰.</ref>.

توجه به این نکته ضروری است که قلمرو [[حجت]] بودن [[امام]] تنها به [[شیعیان]] یا [[مسلمانان]] یا حتی [[انسان‌ها]] محدود نمی‌شود، بلکه [[امام]] کسی است که بر تمام آفریدگان، اعم از [[انسان]] و غیر [[انسان]]، [[حجیت]] دارد؛ چنان‌که [[پیامبر خدا]]{{صل}}، خود در [[روایت]] دیگری با عبارت {{متن حدیث|حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى بَرِيَّتِهِ}}<ref>شیخ صدوق، الخصال، ج۲، ص۳۰۶؛ علی بن محمد خزاز قمی، کفایة الاثر، ص۱۸۷-۱۸۹.</ref>، بر این نکته تأکید کرده‌اند. ایشان در [[روایت]] دیگری، آن‌گاه که در [[مقام]] بیان [[نام امامان]] پس از خود بوده‌اند، از [[حضرت مهدی]]{{ع}} با عنوان {{متن حدیث|حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى بَرِيَّتِهِ}}، یاد کرده‌اند<ref>علی بن محمد خزاز قمی، کفایة الاثر، ص۱۸۹.</ref>. گفتنی است که [[امامان]] پس از ایشان نیز بر این [[حقیقت]] تأکید کرده‌اند؛ چنان‌که [[امام صادق]]{{ع}} در روایتی، با همین تعبیر از [[امامان شیعه]] یاد کرده‌اند<ref>شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۱۳.</ref>. همچنین اما [[هادی]]{{ع}} به هنگام [[زیارت]] [[قبر]] [[پدر]] بزرگوارشان، [[امام جواد]]{{ع}} فرمودند: "خدایا بر [[محمد بن علی]]... حجتت بر هر کسی که بر بالای زمینها و زیر [[خاک]] است، [[درود]] فرست"<ref>جعفر بن محمد بن قولویه قمی، کامل الزیارات، ص۳۰۲؛ شیخ صدوق، من لا یحضر الفقیه، ج۲، ص۶۰۱.</ref>. همچنین ایشان در [[زیارت جامعه کبیره]] نیز با فراز {{متن حدیث|حُجَجاً عَلَى بَرِيَّتِهِ}}<ref>شیخ صدوق، من لا یحضر الفقیه، ص۶۰۹؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۹۷.</ref>، از چیستی [[مقام امامت]] [[سخن]] به میان آورده‌اند.