قیام زید: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

[[قیام]] [[زید بن علی بن الحسین]]{{ع}} از جهات مختلف اهمیت دارد. یکی از مهم‌ترین آنها ایجاد فرقه‌ای جدید در جمع [[شیعیان]] است. این قیام باعث شد در میان [[فرزندان]] [[معصومان]] در مورد [[امامت]] [[اختلاف]] شدیدی رخ دهد و نظر جدیدی پدید آید و [[امام]] کسی معرفی شود که با [[شمشیر]] قیام کند و از [[نسل فاطمه]] باشد؛ البته تفاوتی ندارد که از فرزندان [[حسن]] یا [[حسین]]{{ع}} باشد<ref>ابوالفتح محمد بن عبدالکریم شهرستانی، الملل و النحل، ج۲، ص۱۵۴.</ref>. چون قیام زید در اوج [[ستم]] [[بنی‌امیه]] و در دوران [[ضعف]] این [[قدرت]] [[حکومتی]] بود، عده قابل توجهی از شیعیان به آن [[گرایش]] پیدا کردند و قیامهای دیگر [[علویان]] نیز پس از آن رخ داد؛ به تعبیر دیگر قیام زید بعد از [[نهضت حسینی]] سرآغاز قیام‌های متعدد و باعث یک انشعاب جدی و جدیدی در میان شیعیان شد که نه‌تنها طرفداران آن بیرون از [[خانواده]] معصومان نبودند، بلکه اعضای اصلی آن جمعی از فرزندان و [[نوادگان]] معصومان بودند. قیام‌کنندگان بعدی نیز در ردیف [[رهبران]] [[زیدیه]] و [[امامان]] آنان معرفی شده‌اند. اینان در برابر [[تفکر]] دوازده‌امامی، در هر عصری امامی برگزیدند که با شمشیر قیام کرده باشد<ref>شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۷۲.</ref>. البته فرقه‌های زیدیه دیدگاه یکسانی ندارند، ولی شاخصه اصلی همه، [[قیام با شمشیر]] بر [[ضد]] [[حکومت‌ها]] بود. این تفکر در برابر تفکر [[شیعه امامیه]] قرار گرفت. این گروه و طرز [[فکر]] آنان تعداد قابل توجهی طرفدار پیدا کرد و شیعیان به [[زید]] گرایش پیدا کردند<ref>{{متن حدیث|وَ اعْتَقَدَ فِيهِ كَثِيرٌ مِنَ الشِّيعَةِ الْإِمَامَةَ وَ كَانَ سَبَبُ اعْتِقَادِهِمْ ذَلِكَ فِيهِ خُرُوجَهُ بِالسَّيْفِ يَدْعُو إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ فَظَنُّوهُ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ}}؛ شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۷۲.</ref>؛ به نحوی که زیدیه بعد از [[امامیه]] به مهم‌ترین [[فرقه]] [[شیعه]] تبدیل شد. باید توجه داشت که برخی از گروه‌های غالی قبل از آنکه ادعا می‌شود از [[فرقه‌های شیعه]] بوده‌اند، وجودشان از نظر [[تاریخی]] قابل [[اثبات]] نیست و تردیدهایی جدی در [[صحت]] انتساب آنان به [[تشیع]] وجود دارد؛ افزون بر اینکه غیرعلوی بودند؛ بنابراین می‌توان قیام زید را سرآغاز [[فرقه‌گرایی]] و انشعاب جدی در [[مذهب تشیع]] دانست.

از خبری استفاده می‌شود که تفکر [[قیام با شمشیر]] در [[زمان امام باقر]]{{ع}} توسط [[زید]] مطرح شده و در همان زمان، طرفدارانی پیدا کرده است. [[مردم کوفه]] در زمان امام باقر{{ع}} از زید [[دعوت]] کردند علیه [[حکومت بنی‌امیه]] [[قیام]] کند. زید در جلسه‌ای در حضور برادرش [[امام باقر]]{{ع}}، درباره [[شرایط امام]] با [[ناراحتی]] این‌گونه اظهار نظر کرد: «[[امام]] از ما آن کسی نیست که در خانه‌اش بنشیند و پرده را بکشد (و با [[مردم]] کاری نداشته باشد) و از [[جهاد]] جلوگیری کند؛ امامِ از ما کسی است که مانع [[نفوذ]] در حوزه و منطقه‌اش شود و در [[راه خدا]] جهاد کند، آن‌گونه که [[شایسته]] است و از رعیتش [[دفاع]] نماید و در برابر [[دشمن]] از حریمش دفاع کند»<ref>{{متن حدیث|لَيْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ وَ أَرْخَى سِتْرَهُ وَ ثَبَّطَ عَنِ الْجِهَادِ وَ لَكِنَّ الْإِمَامَ مِنَّا مَنْ مَنَعَ حَوْزَتَهُ وَ جَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ وَ دَفَعَ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَ ذَبَّ عَنْ حَرِيمِهِ}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۵۷.</ref>. [[بدیهی]] است که وقتی زید این تفکر خود را برای برادرش مطرح کرده است که قبلاً آن را گفته و جمعی نیز از آن استقبال کرده باشند.