←مراد از «الکتاب» در آیه ۴۰ سوره نمل
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
* بعضی دانش او را آگاهی از اسم اعظم الهی دانستهاند و حتی مصادیقی برای اسم اعظم بیان کردهاند.<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۳۴۹؛ جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۱۰۲؛ الجامع لأحکام القرآن، ج۱۴، ص۲۰۴؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۳، ص۳۶۷؛ تفسیر روح البیان، ج۶، ص۳۴۹.</ref> در برخی روایات نیز بیان شده است که اسم اعظم هفتاد و سه حرف دارد. آصف تنها یک حرف از این ۷۳ حرف را میدانست و به وسیله آن توانست که تخت بلقیس را در یک چشم برهم زدن جابجا کند.<ref>ر.ک: الکافی، ج۱، ص۲۳۰؛ بصائر الدرجات، ص۲۰۸ـ۲۱۰.</ref> | * بعضی دانش او را آگاهی از اسم اعظم الهی دانستهاند و حتی مصادیقی برای اسم اعظم بیان کردهاند.<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۳۴۹؛ جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۱۰۲؛ الجامع لأحکام القرآن، ج۱۴، ص۲۰۴؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۳، ص۳۶۷؛ تفسیر روح البیان، ج۶، ص۳۴۹.</ref> در برخی روایات نیز بیان شده است که اسم اعظم هفتاد و سه حرف دارد. آصف تنها یک حرف از این ۷۳ حرف را میدانست و به وسیله آن توانست که تخت بلقیس را در یک چشم برهم زدن جابجا کند.<ref>ر.ک: الکافی، ج۱، ص۲۳۰؛ بصائر الدرجات، ص۲۰۸ـ۲۱۰.</ref> | ||
* برخی دیگر از مفسران، کتاب را در آیه یاد شده، به کتابهای پیامبران الهی تفسیر کرده و علم الکتاب را آگاهی از کتابهای پیامبران دانستهاند.<ref>ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۵، ص۳۶۳؛ تفسیر نمونه، ج۱۵، ص۴۶۹؛ تفسیر آسان،ج۱۵، ص۶۸؛ الجدید فی تفسیر القرآن المجید، ج۵، ص۲۳۷؛ تفسیر القرآن الکریم (شبر)، ص۳۶۵.</ref> | * برخی دیگر از مفسران، کتاب را در آیه یاد شده، به کتابهای پیامبران الهی تفسیر کرده و علم الکتاب را آگاهی از کتابهای پیامبران دانستهاند.<ref>ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۵، ص۳۶۳؛ تفسیر نمونه، ج۱۵، ص۴۶۹؛ تفسیر آسان،ج۱۵، ص۶۸؛ الجدید فی تفسیر القرآن المجید، ج۵، ص۲۳۷؛ تفسیر القرآن الکریم (شبر)، ص۳۶۵.</ref> | ||
* احتمال دیگر آن است که مراد از علم الکتاب، علم به لوح محفوظ یا همان کتاب مبین باشد.<ref>ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۵، ص۳۶۳؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۳۴۹؛ تفسیر نمونه، ج۱۵، ص۴۶۹؛ تفسیر اثناعشری، ج۶، ص۴۰۷؛ تفسیر أحسن الحدیث، ج۷، ص۴۶۰.</ref> در قرآن کریم بر این نکته تأکید شده است که هیچ امری در عالم وجود ندارد و محقق نمیشود، مگر آن که در «[[کتاب مبین]]» ثبت شده است.<ref>الأنعام:۵۹: «وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیبِ لا یعْلَمُها إِلاَّ هُوَ وَ یعْلَمُ ما فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلاَّ یعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فی ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاَّ فی کتابٍ مُبینٍ» و ر.ک: یونس:۶۱؛ هود:۶؛ النمل:۱؛ النمل:۷۵؛ سبأ:۳.</ref> در مواردی نیز قرآن از «[[کتاب مکنون]]»،<ref>واقعه:۷۷ـ۷۹: «إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ کرِیمٌفىِ کتَابٍ مَّکنُونٍلَّا یمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ».</ref> «[[ | * احتمال دیگر آن است که مراد از علم الکتاب، علم به لوح محفوظ یا همان کتاب مبین باشد.<ref>ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۵، ص۳۶۳؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۳۴۹؛ تفسیر نمونه، ج۱۵، ص۴۶۹؛ تفسیر اثناعشری، ج۶، ص۴۰۷؛ تفسیر أحسن الحدیث، ج۷، ص۴۶۰.</ref> در قرآن کریم بر این نکته تأکید شده است که هیچ امری در عالم وجود ندارد و محقق نمیشود، مگر آن که در «[[کتاب مبین]]» ثبت شده است.<ref>الأنعام:۵۹: «وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیبِ لا یعْلَمُها إِلاَّ هُوَ وَ یعْلَمُ ما فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلاَّ یعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فی ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاَّ فی کتابٍ مُبینٍ» و ر.ک: یونس:۶۱؛ هود:۶؛ النمل:۱؛ النمل:۷۵؛ سبأ:۳.</ref> در مواردی نیز قرآن از «[[کتاب مکنون]]»،<ref>واقعه:۷۷ـ۷۹: «إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ کرِیمٌفىِ کتَابٍ مَّکنُونٍلَّا یمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ».</ref> «[[ام الکتاب]]»،<ref>رعد:39: «یمْحُوا اللَّهُ ما یشاءُ وَ یثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکتابِ».</ref> «[[لوح محفوظ]]»<ref>بروج:۲۲: «فی لَوْحٍ مَحْفُوظ».</ref> و «[[امام مبین]]»<ref>یس:۱۲: « إِنَّا نَحْنُ نُحْی الْمَوْتى وَ نَکتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ وَ کلَّ شَیءٍ أَحْصَیناهُ فی إِمامٍ مُبینٍ».</ref> سخن گفته که به نظر میرسد نامهای متعدد برای همان «[[کتاب مبین]]» است. این کتاب از دسترس انسانهای عادی خارج است و بنابر برخی تفاسیر تنها برخی از اولیای خداوند به تناسب جایگاه و منزلت خود میتوانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بیبهرهاند.<ref>واقعه: ۷۷ـ۷۹: «إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ کرِیمٌ فىِ کتَابٍ مَّکنُونٍ لَّا یمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ». ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۱۳۷.</ref> بنابر این تفسیر، مقصود آیه یاد شده از این که جناب آصف را دارای علم به بخشی از «الکتاب» معرفی کرده، آن است که او به بخشی از دانش «کتاب مبین» دست یافته بود. | ||
==علم الکتاب در آیه ۴۳ سوره رعد== | ==علم الکتاب در آیه ۴۳ سوره رعد== | ||