مثل در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

{{نبوت}}

==مقدمه==

یکی از روش‌های [[پیامبر]] برای بیان حقایق و [[فهم]] [[معارف]] بلند، استفاده از مثل و ضرب امثال است. این مثل‌ها استفاده از زبان مخاطبان و مناسب با فاهمه و [[ادبیات]] گفتاری [[مردم]] عصر و بلکه مناسب با هر [[پیامبری]] بوده و در آن نکات [[تربیتی]] و هدایتی مناسب با مخاطب آن عصر و عصرهای دیگر نهفته است. [[پیامبر گرامی]] در محیط [[مکه]] گرفتار [[شرک]] [[مشرکان]]، و [[نیایش]] آنان در برابر سنگ و فلز و چوب و [[عداوت]] [[زشت]] بود. از این جهت [[وحی الهی]] باید در مثل‌های هدایت‌گرانه خود، درصدد معالجۀ این [[بیماری‌ها]] باشد و مثل‌هایی مطرح کند که ناظر به [[تحقیر]] [[خدایان دروغین]] و [[عقاید]] [[باطل]] و رفتارهای ناشایست باشد تا از این طریق [[مشرکان]] را به [[زشتی]] [[پندار]] و [[کردار]] خود متوجه می‌سازد. اما در مثل‌های [[مدنی]]، [[بیماری]] خاص آن محیط مورد تعرض قرار گرفته و گاهی [[نادانی]] [[اهل کتاب]] و [[یهودیان]] و یا نزاع‌های مادی [[قبایل]] را نشانه می‌گیرد. در [[قرآن]] افزون بر کلماتی مانند کاف [[تشبیه]] و مانندش، گاه تعبیر به “مَثَل” شده و این معنا گاهی از سوی [[خداوند]] است و گاهی از سوی [[پیامبران پیشین]]، چون ابن [[مریم]] ([[عیسی]]) و گاه در بیان [[تربیتی]] [[قرآن]] خطاب به [[پیامبر]] آمده است، اما تردیدی نیست که استفاده از مثل در [[ادبیات]] [[دینی]] و [[کتاب‌های مقدس]]، اگر رایج است، به این [[دلیل]] است که مناسب با فاهمه [[مردم]] و با استفاده زبان [[قوم]] هر [[پیامبری]] است و از این‌رو، در فضای مناسب هر ملتی و زمانی آورده شده است و در [[قرآن]] این نکته به صراحت ذکر شده: {{متن قرآن|وَلَقَدْ صَرَّفْنَا لِلنَّاسِ فِي هَذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ}}<ref>«و بی‌گمان ما برای مردم در این قرآن از هر مثلی گوناگون آورده‌ایم امّا بیشتر مردم جز سر ناسپاسی ندارند» سوره اسراء، آیه ۸۹.</ref>، {{متن قرآن|وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِي هَذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ}}<ref>«و بی‌گمان در این قرآن برای مردم از هر مثلی گوناگون آورده‌ایم و آدمی از هر چیزی پرخاشگرتر است» سوره کهف، آیه ۵۴.</ref> به هر حال در این مدخل تنها آن دسته‌ای از مثل‌ها مطرح می‌شود که با کلمه مثل (زدن مثل) آمده است. از سوی دیگر کیفیت هر مثلی در زبان و [[ادبیات]] [[پیامبر]] [[شناخت]] موقعیت و سطح فاهمه و [[اهداف تربیتی]] آن [[پیامبر]] را نشان می‌دهد.