جز
جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'
جز (جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} ') |
جز (جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب') |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
الجاء، یا تلجئه در اصطلاح به معنای نوعی واگذاری [[زمین]] است و در لغت از ماده لَجَأ به معنای [[پناه]] جستن، تکیه و استناد کردن و مددطلبیدن، و نیز به معنای اختصاص چیزی به کسی، یا واداشتن کسی به انجام دادن کاری به [[اکراه]] آمده است. مفهوم اصطلاحی الجاء و تلجئه در زمینداری و [[روابط]] زمینداران متجلی میشود. در واقع این رسم به نوعی [[اقطاع]] استغلال شباهت داشت و میتوان آن را اقطاع جعلی، یا ناخواستهای دانست که در آن کسی برای [[رهایی]] از [[آزار]] و [[ستم]] مأموران دولتی و [[دولتمردان]]، زمین خود را به شخصی صاحب [[نفوذ]] و [[قدرتمند]] واگذار میکرد و از [[حمایت]] او برخوردار میشد و خود به عنوان مقطَع بر همان زمین کار میکرد. این روش میتوانست از سوی پناه خواهنده، و هم از سوی پناهدهنده درخواست و [[اجرا]] شود. | الجاء، یا تلجئه در اصطلاح به معنای نوعی واگذاری [[زمین]] است و در لغت از ماده لَجَأ به معنای [[پناه]] جستن، تکیه و استناد کردن و مددطلبیدن، و نیز به معنای اختصاص چیزی به کسی، یا واداشتن کسی به انجام دادن کاری به [[اکراه]] آمده است. مفهوم اصطلاحی الجاء و تلجئه در زمینداری و [[روابط]] زمینداران متجلی میشود. در واقع این رسم به نوعی [[اقطاع]] استغلال شباهت داشت و میتوان آن را اقطاع جعلی، یا ناخواستهای دانست که در آن کسی برای [[رهایی]] از [[آزار]] و [[ستم]] مأموران دولتی و [[دولتمردان]]، زمین خود را به شخصی صاحب [[نفوذ]] و [[قدرتمند]] واگذار میکرد و از [[حمایت]] او برخوردار میشد و خود به عنوان مقطَع بر همان زمین کار میکرد. این روش میتوانست از سوی پناه خواهنده، و هم از سوی پناهدهنده درخواست و [[اجرا]] شود. | ||
پیشینه این شیوه زمینداری به پیش از [[اسلام]] باز میگردد و در قلمروی [[ایران]] و [[روم]] شرقی رایج بوده است. در عصر [[اسلامی]] از [[روزگار]] «فتوح»، رسم الجاء دیده میشود و میتوان [[حدس]] زد که از ایران و روم به میان [[عربها]] راه یافته است؛ برای مثال وقتی [[مسلمانان]] [[آذربایجان]] را [[فتح]] کردند، عشایر [[عرب]] از [[شام]] و [[عراق]] به آنجا سرازیر شدند و بر [[اراضی]] [[کشاورزی]] [[غلبه]] یافتند و بعضی از اراضی را نیز خریدند. آنگاه خرده مالکان روستایی برای برخورداری از حمایت آنان، اراضی روستاهای خود را به الجاء ایشان دادند و خود به عنوان کشتکاران و زارعان و زمینداران جدید به کار بر روی همان اراضی پرداختند. رسم الجاء به روزگار [[جور]] و ستم [[حکام]]، و اغلب در پی [[آشوبها]] و نابسامانیها بیشتر رواج مییافت و زمینداران کوچک برای فرار از فشارهای مالیاتی و [[اقتصادی]] [[رقبة]] [[املاک]] خود را به مالکان بزرگ و متنفذ واگذار میکردند. | پیشینه این شیوه زمینداری به پیش از [[اسلام]] باز میگردد و در قلمروی [[ایران]] و [[روم]] شرقی رایج بوده است. در عصر [[اسلامی]] از [[روزگار]] «فتوح»، رسم الجاء دیده میشود و میتوان [[حدس]] زد که از ایران و روم به میان [[عربها]] راه یافته است؛ برای مثال وقتی [[مسلمانان]] [[آذربایجان]] را [[فتح]] کردند، عشایر [[عرب]] از [[شام]] و [[عراق]] به آنجا سرازیر شدند و بر [[اراضی]] [[کشاورزی]] [[غلبه]] یافتند و بعضی از اراضی را نیز خریدند. آنگاه خرده مالکان روستایی برای برخورداری از حمایت آنان، اراضی روستاهای خود را به الجاء ایشان دادند و خود به عنوان کشتکاران و زارعان و زمینداران جدید به کار بر روی همان اراضی پرداختند. رسم الجاء به روزگار [[جور]] و ستم [[حکام]]، و اغلب در پی [[آشوبها]] و نابسامانیها بیشتر رواج مییافت و زمینداران کوچک برای فرار از فشارهای مالیاتی و [[اقتصادی]] [[رقبة]] [[املاک]] خود را به مالکان بزرگ و متنفذ واگذار میکردند. غالب اشاراتی که در منابع به الجاء اراضی شده، نشان میدهد که زمینداران برای آنکه از زیادهستانی و [[طمع]] [[کارگزاران دولت]] در [[امان]] بمانند، تن به الجاء میدادند. | ||
[[اراضی]] الجائی به سبب [[نفوذ]] و اعتبار پناهدهنده یا حامی، از بعضی [[مالیاتها]] معاف میشد، ولی خود مِلک میتوانست، در عمل در دست صاحبان اصلی بماند و حتی آن را میفروختند و به [[ارث]] میگذاشتند. صاحبان اصلی [[املاک]] الجائی، غشر درآمد [[زمین]] را به حامی میدادند و این البته غیر از عشریهای بود که باید به [[بیتالمال]] میپرداختند.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۴۱.</ref> | [[اراضی]] الجائی به سبب [[نفوذ]] و اعتبار پناهدهنده یا حامی، از بعضی [[مالیاتها]] معاف میشد، ولی خود مِلک میتوانست، در عمل در دست صاحبان اصلی بماند و حتی آن را میفروختند و به [[ارث]] میگذاشتند. صاحبان اصلی [[املاک]] الجائی، غشر درآمد [[زمین]] را به حامی میدادند و این البته غیر از عشریهای بود که باید به [[بیتالمال]] میپرداختند.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۲۴۱.</ref> | ||