صله رحم در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جز (جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == ==' به '==')
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = صله رحم
| موضوع مرتبط = صله رحم
خط ۲۱: خط ۲۰:
{{متن حدیث|جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّادِقِ{{ع}}‏ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {{متن قرآن|وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«خداوند را بپرستید و چیزی را شریک او نکنید و به پدر و مادر نکویی ورزید» سوره نساء، آیه ۳۶.</ref> قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} وَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ{{ع}} هُمَا الْوَالِدَانِ‏ {{متن قرآن|وَبِذِي الْقُرْبَى}}‏ قَالَ‏ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ‏{{عم}}}}<ref>بحار الأنوار، ج۲۳، ص۲۵۹.</ref>.
{{متن حدیث|جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّادِقِ{{ع}}‏ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {{متن قرآن|وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«خداوند را بپرستید و چیزی را شریک او نکنید و به پدر و مادر نکویی ورزید» سوره نساء، آیه ۳۶.</ref> قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} وَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ{{ع}} هُمَا الْوَالِدَانِ‏ {{متن قرآن|وَبِذِي الْقُرْبَى}}‏ قَالَ‏ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ‏{{عم}}}}<ref>بحار الأنوار، ج۲۳، ص۲۵۹.</ref>.


*[[صله رحم]] از اوجب [[واجبات]] است و اصل در آن [[ارتباط]] و اتصال به [[اهل بیت]]{{عم}}، یعنی [[والدین]] [[معنوی]] [[امت]] است. این مطلبی است که به [[صراحت]] در [[روایات]] بیان شده است؛ از جمله: {{متن حدیث|تَفْسِيرُ الْعَيَّاشِي عَنْ عُمَرَ ابْنِ مَرْيَمَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ‏ {{متن قرآن|وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ}}<ref>«و کسانی که آنچه را خداوند فرمان به پیوند آن داده است می‌پیوندند» سوره رعد، آیه ۲۱.</ref> قَالَ مِنْ ذَلِكَ صِلَةُ الرَّحِمِ وَ غَايَةُ تَأْوِيلِهَا صِلَتُكَ‏ إِيَّانَا}}.
* [[صله رحم]] از اوجب [[واجبات]] است و اصل در آن [[ارتباط]] و اتصال به [[اهل بیت]]{{عم}}، یعنی [[والدین]] [[معنوی]] [[امت]] است. این مطلبی است که به [[صراحت]] در [[روایات]] بیان شده است؛ از جمله: {{متن حدیث|تَفْسِيرُ الْعَيَّاشِي عَنْ عُمَرَ ابْنِ مَرْيَمَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ‏ {{متن قرآن|وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ}}<ref>«و کسانی که آنچه را خداوند فرمان به پیوند آن داده است می‌پیوندند» سوره رعد، آیه ۲۱.</ref> قَالَ مِنْ ذَلِكَ صِلَةُ الرَّحِمِ وَ غَايَةُ تَأْوِيلِهَا صِلَتُكَ‏ إِيَّانَا}}.


*شدت اهمیت و [[وجوب]] صله رحم اهل بیت{{عم}} در [[قیاس]] با وجوب [[صله ارحام]] نسبی و [[پدر]] و [[مادر]]، با عدد و ارقام [[دنیوی]] قابل قیاس نیست در روایات تنها به [[تمثیل]] اکتفا شده است. در اینجا برای نمونه به بیانی از [[امام هشتم]]{{ع}} اشاره می‌کنیم. {{متن حدیث|قِيلَ لِلرِّضَا{{ع}}‏ أَ لَا نُخْبِرُكَ‏ بِالْخَاسِرِ الْمُتَخَلِّفِ‏ قَالَ{{ع}}: مَنْ هُوَ قَالُوا فُلَانٌ بَاعَ دَنَانِيرَهُ بِدَرَاهِمَ أَخَذَهَا فَرَدَّ مَالَهُ عَنْ عَشَرَةِ آلَافِ دِينَارٍ إِلَى عَشَرَةِ آلَافِ دِرْهَمٍ قَالَ بَدْرَةٌ بَاعَهَا بِأَلْفِ دِرْهَمٍ أَ لَمْ يَكُنْ أَعْظَمَ تَخَلُّفاً وَ حَسْرَةً قَالُوا بَلَى قَالَ أَ لَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَعْظَمَ مِنْ هَذَا تَخَلُّفاً وَ حَسْرَةً قَالُوا بَلَى قَالَ أَ رَأَيْتُمْ لَوْ كَانَ لَهُ أَلْفُ جَبَلٍ مِنْ ذَهَبٍ بَاعَهَا بِأَلْفِ حَبَّةٍ مِنْ زَيْفٍ أَ لَمْ يَكُنْ أَعْظَمَ تَخَلُّفاً وَ أَعْظَمَ مِنْ هَذَا حَسْرَةً قَالُوا بَلَى قَالَ أَ فَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَشَدَّ مِنْ هَذَا تَخَلُّفاً وَ أَعْظَمَ مِنْ هَذَا حَسْرَةً قَالُوا بَلَى قَالَ مَنْ آثَرَ فِي الْبِرِّ وَ الْمَعْرُوفِ قَرَابَةَ أَبَوَيْ نَسَبِهِ عَلَى قَرَابَةِ أَبَوَيْ دِينِهِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ لِأَنَّ فَضْلَ قَرَابَاتِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ أَبَوَيْ دِينِهِ عَلَى قَرَابَاتِ أَبَوَيْ نَسَبِهِ أَفْضَلُ مِنْ فَضْلِ أَلْفِ جَبَلِ ذَهَبٍ عَلَى أَلْفِ حَبَّةٍ زَائِفٍ}}.
*شدت اهمیت و [[وجوب]] صله رحم اهل بیت{{عم}} در [[قیاس]] با وجوب [[صله ارحام]] نسبی و [[پدر]] و [[مادر]]، با عدد و ارقام [[دنیوی]] قابل قیاس نیست در روایات تنها به [[تمثیل]] اکتفا شده است. در اینجا برای نمونه به بیانی از [[امام هشتم]]{{ع}} اشاره می‌کنیم. {{متن حدیث|قِيلَ لِلرِّضَا{{ع}}‏ أَ لَا نُخْبِرُكَ‏ بِالْخَاسِرِ الْمُتَخَلِّفِ‏ قَالَ{{ع}}: مَنْ هُوَ قَالُوا فُلَانٌ بَاعَ دَنَانِيرَهُ بِدَرَاهِمَ أَخَذَهَا فَرَدَّ مَالَهُ عَنْ عَشَرَةِ آلَافِ دِينَارٍ إِلَى عَشَرَةِ آلَافِ دِرْهَمٍ قَالَ بَدْرَةٌ بَاعَهَا بِأَلْفِ دِرْهَمٍ أَ لَمْ يَكُنْ أَعْظَمَ تَخَلُّفاً وَ حَسْرَةً قَالُوا بَلَى قَالَ أَ لَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَعْظَمَ مِنْ هَذَا تَخَلُّفاً وَ حَسْرَةً قَالُوا بَلَى قَالَ أَ رَأَيْتُمْ لَوْ كَانَ لَهُ أَلْفُ جَبَلٍ مِنْ ذَهَبٍ بَاعَهَا بِأَلْفِ حَبَّةٍ مِنْ زَيْفٍ أَ لَمْ يَكُنْ أَعْظَمَ تَخَلُّفاً وَ أَعْظَمَ مِنْ هَذَا حَسْرَةً قَالُوا بَلَى قَالَ أَ فَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَشَدَّ مِنْ هَذَا تَخَلُّفاً وَ أَعْظَمَ مِنْ هَذَا حَسْرَةً قَالُوا بَلَى قَالَ مَنْ آثَرَ فِي الْبِرِّ وَ الْمَعْرُوفِ قَرَابَةَ أَبَوَيْ نَسَبِهِ عَلَى قَرَابَةِ أَبَوَيْ دِينِهِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ لِأَنَّ فَضْلَ قَرَابَاتِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ أَبَوَيْ دِينِهِ عَلَى قَرَابَاتِ أَبَوَيْ نَسَبِهِ أَفْضَلُ مِنْ فَضْلِ أَلْفِ جَبَلِ ذَهَبٍ عَلَى أَلْفِ حَبَّةٍ زَائِفٍ}}.
خط ۴۳: خط ۴۲:
*با توجه به اهمیت خشنود‌سازی اهل بیت{{عم}} در صورت [[تعارض]] بین [[اطاعت]] از والدین صلبی و خشنود‌سازی آنها، با [[اطاعت از امام]] و [[خشنود]] کردن ایشان، اصل [[عقلی]] و [[نقلی]] دلالت بر تقدم [[فرمان]] [[پروردگار]] و [[رضایت اهل بیت]]{{عم}} بر [[رضایت]] [[والدین]] دارد. این اصل هرچند در محل خود از [[ادله]] دیگر ثابت شده، ولی از منظر [[وجوب]] [[صله رحم]] و تقدم [[صله]] رحمیت [[معنوی]] بر صلبی، به دلیل اهمیت اولی بر دومی نیز قابل [[اثبات]] است؛ چنان که به بیان‌های گوناگون در [[کلام]] [[ائمه]]{{عم}}منعکس شده است. {{متن حدیث|وَ قَالَتْ فَاطِمَةُ{{س}} لِبَعْضِ النِّسَاءِ أَرْضِي أَبَوَيْ دِينِكَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً بِسَخَطِ أَبَوَيْ نَسَبِكَ‏ وَ لَا تُرْضِي‏ أَبَوَيْ‏ نَسَبِكَ بِسَخَطِ أَبَوَيْ دِينِكَ فَإِنَّ أَبَوَيْ نَسَبِكَ إِنْ سَخِطَا أَرْضَاهُمَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ بِثَوَابِ جُزْءٍ مِنْ أَلْفِ أَلْفِ جُزْءٍ مِنْ سَاعَةٍ مِنْ طَاعَاتِهِمَا وَ إِنَّ أَبَوَيْ دِينِكَ إِنْ سَخِطَا لَمْ يَقْدِرْ أَبَوَا نَسَبِكَ أَنْ يُرْضِيَاهُمَا لِأَنَّ ثَوَابَ طَاعَاتِ أَهْلِ‏ الدُّنْيَا كُلِّهِمْ لَا تَفِي بِسَخَطِهِمَا}}. {{متن حدیث|قَالَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}}‏ عَلَيْكَ بِالْإِحْسَانِ إِلَى قَرَابَاتِ أَبَوَيْ دِينِكَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ إِنْ أَضَعْتَ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ نَسَبِكَ وَ إِيَّاكَ وَ إِضَاعَةَ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ دِينِكَ بِتَلَافِي قَرَابَاتِ‏ أَبَوَيْ نَسَبِكَ فَإِنَّ شُكْرَ هَؤُلَاءِ إِلَى أَبَوَيْ دِينِكَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ أَثْمَرُ لَكَ مِنْ شُكْرِ هَؤُلَاءِ إِلَى أَبَوَيْ نَسَبِكَ إِنَّ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ دِينِكَ إِذَا شَكَرُوكَ عِنْدَهُمَا بِأَقَلِّ قَلِيلِ نَظَرِهِمَا لَكَ‏ يَحُطُّ ذُنُوبُكَ وَ لَوْ كَانَتْ مِلْ‏ءَ مَا بَيْنَ الثَّرَى إِلَى الْعَرْشِ وَ إِنَّ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ نَسَبِكَ إِنْ شَكَرُوكَ عِنْدَهُمَا وَ قَدْ ضَيَّعْتَ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ دِينِكَ لَمْ يُغْنِيَا عَنْكَ فَتِيلًا}}<ref>بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۶۲.</ref>.
*با توجه به اهمیت خشنود‌سازی اهل بیت{{عم}} در صورت [[تعارض]] بین [[اطاعت]] از والدین صلبی و خشنود‌سازی آنها، با [[اطاعت از امام]] و [[خشنود]] کردن ایشان، اصل [[عقلی]] و [[نقلی]] دلالت بر تقدم [[فرمان]] [[پروردگار]] و [[رضایت اهل بیت]]{{عم}} بر [[رضایت]] [[والدین]] دارد. این اصل هرچند در محل خود از [[ادله]] دیگر ثابت شده، ولی از منظر [[وجوب]] [[صله رحم]] و تقدم [[صله]] رحمیت [[معنوی]] بر صلبی، به دلیل اهمیت اولی بر دومی نیز قابل [[اثبات]] است؛ چنان که به بیان‌های گوناگون در [[کلام]] [[ائمه]]{{عم}}منعکس شده است. {{متن حدیث|وَ قَالَتْ فَاطِمَةُ{{س}} لِبَعْضِ النِّسَاءِ أَرْضِي أَبَوَيْ دِينِكَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً بِسَخَطِ أَبَوَيْ نَسَبِكَ‏ وَ لَا تُرْضِي‏ أَبَوَيْ‏ نَسَبِكَ بِسَخَطِ أَبَوَيْ دِينِكَ فَإِنَّ أَبَوَيْ نَسَبِكَ إِنْ سَخِطَا أَرْضَاهُمَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ بِثَوَابِ جُزْءٍ مِنْ أَلْفِ أَلْفِ جُزْءٍ مِنْ سَاعَةٍ مِنْ طَاعَاتِهِمَا وَ إِنَّ أَبَوَيْ دِينِكَ إِنْ سَخِطَا لَمْ يَقْدِرْ أَبَوَا نَسَبِكَ أَنْ يُرْضِيَاهُمَا لِأَنَّ ثَوَابَ طَاعَاتِ أَهْلِ‏ الدُّنْيَا كُلِّهِمْ لَا تَفِي بِسَخَطِهِمَا}}. {{متن حدیث|قَالَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}}‏ عَلَيْكَ بِالْإِحْسَانِ إِلَى قَرَابَاتِ أَبَوَيْ دِينِكَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ إِنْ أَضَعْتَ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ نَسَبِكَ وَ إِيَّاكَ وَ إِضَاعَةَ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ دِينِكَ بِتَلَافِي قَرَابَاتِ‏ أَبَوَيْ نَسَبِكَ فَإِنَّ شُكْرَ هَؤُلَاءِ إِلَى أَبَوَيْ دِينِكَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ أَثْمَرُ لَكَ مِنْ شُكْرِ هَؤُلَاءِ إِلَى أَبَوَيْ نَسَبِكَ إِنَّ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ دِينِكَ إِذَا شَكَرُوكَ عِنْدَهُمَا بِأَقَلِّ قَلِيلِ نَظَرِهِمَا لَكَ‏ يَحُطُّ ذُنُوبُكَ وَ لَوْ كَانَتْ مِلْ‏ءَ مَا بَيْنَ الثَّرَى إِلَى الْعَرْشِ وَ إِنَّ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ نَسَبِكَ إِنْ شَكَرُوكَ عِنْدَهُمَا وَ قَدْ ضَيَّعْتَ قَرَابَاتِ أَبَوَيْ دِينِكَ لَمْ يُغْنِيَا عَنْكَ فَتِيلًا}}<ref>بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۶۲.</ref>.


*[[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} به صورتی استدلالی و مبسوط، طیّ [[احتجاجی]] به [[آیه شریفه]] نکاتی را بیان می‌نمایند که محورهای اصلی [[برهان]] به [[آیه]] مورد [[استدلال]] از آن شکل گرفته است. بیان [[حضرت]] به این ترتیب است که می‌فرمایند: رحم از اسم [[رحمان]] [[الهی]] مشتق شده و در نتیجه، صله رحم به معنای [[ارتباط]] با [[رحمت الهی]] است و قطع آن، عدم ارتباط با رحمت الهی را در پی دارد. سپس حضرت می‌فرمایند که قطعاً مراد از صله رحم، ارتباط با [[دشمنان]] [[خداوند]] که امر به [[تحقیر]] آنها شدیم نیست و در نتیجه، مراد اهتمام به صله با [[پدران]] و آباء [[مؤمن]] است. دلیل این امر آن است که آنان [[حق]] [[زحمت]] [[رشد]] و [[حیات مادی]] آنان را دارند؛ در حالی که [[اولیاء الهی]] با [[حق رشد]] و [[تربیت]] و [[حیات]] [[ایمانی]] آنان را دارند که حیات [[حقیقی]] آنان در گرو این امر است. در نتیجه، اصل در [[صله رحم]] [[پاسداری]] از [[حقوق]] و [[اطاعت]] و [[تولی]] [[رسول خدا]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} است. بنابراین، اگر رحم از [[رحمت الهی]] مشتق شده و اتصال یا قطع با آن، اتصال و قطع با [[خداوند]] را به دنبال دارد، مراد رسول خدا{{صل}} و [[اهل بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} است.
* [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} به صورتی استدلالی و مبسوط، طیّ [[احتجاجی]] به [[آیه شریفه]] نکاتی را بیان می‌نمایند که محورهای اصلی [[برهان]] به [[آیه]] مورد [[استدلال]] از آن شکل گرفته است. بیان [[حضرت]] به این ترتیب است که می‌فرمایند: رحم از اسم [[رحمان]] [[الهی]] مشتق شده و در نتیجه، صله رحم به معنای [[ارتباط]] با [[رحمت الهی]] است و قطع آن، عدم ارتباط با رحمت الهی را در پی دارد. سپس حضرت می‌فرمایند که قطعاً مراد از صله رحم، ارتباط با [[دشمنان]] [[خداوند]] که امر به [[تحقیر]] آنها شدیم نیست و در نتیجه، مراد اهتمام به صله با [[پدران]] و آباء [[مؤمن]] است. دلیل این امر آن است که آنان [[حق]] [[زحمت]] [[رشد]] و [[حیات مادی]] آنان را دارند؛ در حالی که [[اولیاء الهی]] با [[حق رشد]] و [[تربیت]] و [[حیات]] [[ایمانی]] آنان را دارند که حیات [[حقیقی]] آنان در گرو این امر است. در نتیجه، اصل در [[صله رحم]] [[پاسداری]] از [[حقوق]] و [[اطاعت]] و [[تولی]] [[رسول خدا]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} است. بنابراین، اگر رحم از [[رحمت الهی]] مشتق شده و اتصال یا قطع با آن، اتصال و قطع با [[خداوند]] را به دنبال دارد، مراد رسول خدا{{صل}} و [[اهل بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} است.


هرچند این بیان [[حضرت]]{{ع}} مبسوط است، ولی به دلیل اهمیت و صورت برهانی که دارد، متن کامل آن را نقل می‌کنیم:
هرچند این بیان [[حضرت]]{{ع}} مبسوط است، ولی به دلیل اهمیت و صورت برهانی که دارد، متن کامل آن را نقل می‌کنیم:
خط ۶۵: خط ۶۴:


[[رده:صله رحم]]
[[رده:صله رحم]]
[[رده:مدخل]]
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش