خبیر (اسم الهی): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = اسم الهی
| موضوع مرتبط = اسم الهی
خط ۱۳: خط ۱۲:
اسم خبیر ۴۵ بار در [[قرآن کریم]] آمده است: ۴ مورد به [[تنهایی]] {{متن قرآن|إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ}}<ref>«بی‌گمان در آن روز پروردگارشان از آنان نیک آگاه است» سوره عادیات، آیه ۱۱.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ الرَّحْمَنُ فَاسْأَلْ بِهِ خَبِيرًا}}<ref>«آنکه آسمان‌ها و زمین و آنچه را میان آنهاست در شش روز آفرید سپس بر اورنگ (فرمانفرمایی جهان) استیلا یافت؛ او (خداوند) بخشنده است، درباره او از (داننده) آگاهی بپرس!» سوره فرقان، آیه ۵۹.</ref>،  {{متن قرآن|إِنْ تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ}}<ref>«اگر آنان  را فرا بخوانید فرا خواندن شما را نمی‌شنوند و اگر بشنوند پاسختان را نمی‌دهند و روز رستخیز شرک‌ورزی شما را انکار می‌کنند  و (هیچ کس) تو را چون آگاهی (دانا)، خبردار نمی‌کند» سوره فاطر، آیه ۱۴.</ref> و در مواردی همراه برخی دیگر از [[اسمای حسنای الهی]]، همچون [[حکیم]] (۴ بار)، لطیف (۵ بار)، [[علیم]] (۴ بار)، [[بصیر]] (۵ بار) و در دیگر موارد نیز [[اعمال]] مخاطبان، متعلق اسم خبیر هستند.
اسم خبیر ۴۵ بار در [[قرآن کریم]] آمده است: ۴ مورد به [[تنهایی]] {{متن قرآن|إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ}}<ref>«بی‌گمان در آن روز پروردگارشان از آنان نیک آگاه است» سوره عادیات، آیه ۱۱.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ الرَّحْمَنُ فَاسْأَلْ بِهِ خَبِيرًا}}<ref>«آنکه آسمان‌ها و زمین و آنچه را میان آنهاست در شش روز آفرید سپس بر اورنگ (فرمانفرمایی جهان) استیلا یافت؛ او (خداوند) بخشنده است، درباره او از (داننده) آگاهی بپرس!» سوره فرقان، آیه ۵۹.</ref>،  {{متن قرآن|إِنْ تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ}}<ref>«اگر آنان  را فرا بخوانید فرا خواندن شما را نمی‌شنوند و اگر بشنوند پاسختان را نمی‌دهند و روز رستخیز شرک‌ورزی شما را انکار می‌کنند  و (هیچ کس) تو را چون آگاهی (دانا)، خبردار نمی‌کند» سوره فاطر، آیه ۱۴.</ref> و در مواردی همراه برخی دیگر از [[اسمای حسنای الهی]]، همچون [[حکیم]] (۴ بار)، لطیف (۵ بار)، [[علیم]] (۴ بار)، [[بصیر]] (۵ بار) و در دیگر موارد نیز [[اعمال]] مخاطبان، متعلق اسم خبیر هستند.


از بسیاری از [[آیات]] برداشت می‌شود که هیچ چیز بر [[خدا]] پوشیده نیست: {{متن قرآن|وَمَا يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ}}<ref>« هیچ چیز در زمین و آسمان بر خداوند پوشیده نیست» سوره ابراهیم، آیه ۳۸.</ref>؛ نیز {{متن قرآن|يَوْمَ هُمْ بَارِزُونَ لَا يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ}}<ref>«روزی که آنان آشکارند و هیچ چیز از ایشان بر خداوند پوشیده نیست؛ فرمانفرمایی در این روز از آن کیست؟ از آن خداوند یگانه دادفرما» سوره غافر، آیه ۱۶.</ref>؛ زیرا چیزی مانع آگاهی خدای [[دانا]] نیست؛ نه [[زمان]] می‌تواند [[علم]] او را محدود سازد و نه ظاهر می‌تواند مانع آگاهی او از [[باطن]] باشد و نه عالَم [[مُلک]] مانع اطلاع او از [[ملکوت]] است؛ [[آفریدگار]] زمان و مکان است و ظاهر و باطن برای وی آشکار و [[ملک]] و ملکوت به دست اوست: {{متن قرآن|بِيَدِهِ الْمُلْكُ}}<ref>« پادشاهی در کف اوست » سوره ملک، آیه ۱.</ref>؛ {{متن قرآن| بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ }}<ref>«هر چیز در دست اوست» سوره یس، آیه ۸۳.</ref> خدا چون آفریننده است، به آفریده‌هایش، اعم از ماهیت، کمیت، کیفیت، آثار و بقاء و فنا، به همه چیز مخلوق [[خود آگاهی]] دارد و ذره‌ای از علم او پوشیده نیست: {{متن قرآن|أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ}}<ref>«آیا آنکه آفریده است نمی‌داند؟ با آنکه او نازک‌بین  آگاه است» سوره ملک، آیه ۱۴.</ref>.<ref>اسماء الحسنی، ص۱۳۱.</ref> برخی گفته‌اند: از جمله نشانه‌های [[لطف]] و [[رحمت خدا]] به [[بندگان]] خویش آن است که به آنها خبر داده است که به [[باطن]] امور و [[اعمال]] و نیات آنان [[خبیر]] و [[آگاه]] است: {{متن قرآن|إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}<ref>«اگر صدقات را آشکار کنید خوب کاری است (اما) اگر پنهان دارید و به تنگدستان بدهید، برایتان بهتر است  و (خداوند) از برخی گناهان شما چشم می‌پوشد ؛ و خداوند از آنچه می‌کنید آگاه است» سوره بقره، آیه ۲۷۱.</ref>، {{متن قرآن|سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ نَفْعًا بَلْ كَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«جهادگریزان از تازی‌های بادیه‌نشین  به زودی به تو خواهند گفت که دارایی‌ها و خانواده‌های ما، ما را مشغول داشت (و همراه شما نیامدیم) پس برای ما (از خداوند) آمرزش بخواه! به زبان، چیزی را می‌گویند که در دل ندارند؛ بگو: اگر خداوند بر آن باشد که زیانی یا سودی» سوره فتح، آیه ۱۱.</ref>؛ زیرا [[مؤمنان]] پس از آنکه دانستند [[خدا]] از همه چیز باخبر است، بی‌اعتنا به [[وسوسه‌های شیاطین]] ([[جنّ]] و انس) [[وظایف]] و اعمال خویش را خالصانه انجام می‌دهند.<ref>النور الاسمی، ص۱۹۷ ـ ۱۹۸.</ref>
از بسیاری از [[آیات]] برداشت می‌شود که هیچ چیز بر [[خدا]] پوشیده نیست: {{متن قرآن|وَمَا يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ}}<ref>«هیچ چیز در زمین و آسمان بر خداوند پوشیده نیست» سوره ابراهیم، آیه ۳۸.</ref>؛ نیز {{متن قرآن|يَوْمَ هُمْ بَارِزُونَ لَا يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ}}<ref>«روزی که آنان آشکارند و هیچ چیز از ایشان بر خداوند پوشیده نیست؛ فرمانفرمایی در این روز از آن کیست؟ از آن خداوند یگانه دادفرما» سوره غافر، آیه ۱۶.</ref>؛ زیرا چیزی مانع آگاهی خدای [[دانا]] نیست؛ نه [[زمان]] می‌تواند [[علم]] او را محدود سازد و نه ظاهر می‌تواند مانع آگاهی او از [[باطن]] باشد و نه عالَم [[مُلک]] مانع اطلاع او از [[ملکوت]] است؛ [[آفریدگار]] زمان و مکان است و ظاهر و باطن برای وی آشکار و [[ملک]] و ملکوت به دست اوست: {{متن قرآن|بِيَدِهِ الْمُلْكُ}}<ref>«پادشاهی در کف اوست» سوره ملک، آیه ۱.</ref>؛ {{متن قرآن| بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ }}<ref>«هر چیز در دست اوست» سوره یس، آیه ۸۳.</ref> خدا چون آفریننده است، به آفریده‌هایش، اعم از ماهیت، کمیت، کیفیت، آثار و بقاء و فنا، به همه چیز مخلوق [[خود آگاهی]] دارد و ذره‌ای از علم او پوشیده نیست: {{متن قرآن|أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ}}<ref>«آیا آنکه آفریده است نمی‌داند؟ با آنکه او نازک‌بین  آگاه است» سوره ملک، آیه ۱۴.</ref>.<ref>اسماء الحسنی، ص۱۳۱.</ref> برخی گفته‌اند: از جمله نشانه‌های [[لطف]] و [[رحمت خدا]] به [[بندگان]] خویش آن است که به آنها خبر داده است که به [[باطن]] امور و [[اعمال]] و نیات آنان [[خبیر]] و [[آگاه]] است: {{متن قرآن|إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}<ref>«اگر صدقات را آشکار کنید خوب کاری است (اما) اگر پنهان دارید و به تنگدستان بدهید، برایتان بهتر است  و (خداوند) از برخی گناهان شما چشم می‌پوشد ؛ و خداوند از آنچه می‌کنید آگاه است» سوره بقره، آیه ۲۷۱.</ref>، {{متن قرآن|سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ نَفْعًا بَلْ كَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا}}<ref>«جهادگریزان از تازی‌های بادیه‌نشین  به زودی به تو خواهند گفت که دارایی‌ها و خانواده‌های ما، ما را مشغول داشت (و همراه شما نیامدیم) پس برای ما (از خداوند) آمرزش بخواه! به زبان، چیزی را می‌گویند که در دل ندارند؛ بگو: اگر خداوند بر آن باشد که زیانی یا سودی» سوره فتح، آیه ۱۱.</ref>؛ زیرا [[مؤمنان]] پس از آنکه دانستند [[خدا]] از همه چیز باخبر است، بی‌اعتنا به [[وسوسه‌های شیاطین]] ([[جنّ]] و انس) [[وظایف]] و اعمال خویش را خالصانه انجام می‌دهند.<ref>النور الاسمی، ص۱۹۷ ـ ۱۹۸.</ref>


در برخی از [[آیات قرآن]] پس از یاد کرد موضوعاتی خاص تأکید می‌شود که خدا خبیر است و این تأکید در [[حقیقت]]، بیان امری است که در توجه بیشتر به موضوعات یاد شده و تحلیل آنها بسزا نقش دارد؛ برای نمونه در [[آیه]] {{متن قرآن|إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}<ref>«اگر صدقات را آشکار کنید خوب کاری است (اما) اگر پنهان دارید و به تنگدستان بدهید، برایتان بهتر است  و (خداوند) از برخی گناهان شما چشم می‌پوشد؛ و خداوند از آنچه می‌کنید آگاه است» سوره بقره، آیه ۲۷۱.</ref> می‌فرماید: اگر [[صدقات]] را مخفیانه به [[فقرا]] بدهید، برای شما بهتر است: {{متن قرآن|وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ}}؛ آن‌گاه می‌افزاید: خدا به آنچه انجام می‌دهید خبیر است: {{متن قرآن|وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}؛ یعنی [[گمان]] مبرید خدا از صدقات پنهانی شما بیخبر می‌ماند و آنها از دیدش دورند، بلکه او به کارهایتان آگاه است و همه را در پرونده اعمال شما ثبت می‌کند؛ همچنین در آیه {{متن قرآن|وَمَا لَكُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ أُولَئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}<ref>«و شما را چه می‌شود که در راه خداوند هزینه نمی‌کنید در حالی که میراث آسمان‌ها و زمین از آن خداوند است و در میان شما آنکه پیش از پیروزی (مکّه)، هزینه و جنگ کرده است (با کسان دیگر) برابر نیست؛ آنان از کسانی که پس از آن پیروزی، هزینه و جنگ کرده‌اند بلند پایه‌ترند و خداوند به همه نوید پاداش نیک داده است و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره حدید، آیه ۱۰.</ref> می‌فرماید: کسانی از شما که پیش از [[فتح مکه]] [[انفاق]] و [[جهاد]] کرده‌اند با دیگران یکسان نیستند؛ درجه آنان بزرگ‌تر از کسانی است که پس از ایشان [[انفاق]] و جهاد کرده‌اند و خدا به هر کدام [[وعده]] [[نیکو]] داده است؛ در پایان می‌افزاید: خدا به آنچه می‌کنید خبیر است. و این بدان معنی است که مبادا گمان [[برید]] چیزی از اعمال شما ـ چه گذشته دور یا نزدیک یا اکنون ـ بر [[خدا]] پوشیده می‌ماند، در نتیجه زیان می‌بینید؛ هرگز این‌گونه نیست، بلکه او به همه کارهایتان [[خبیر]] است.
در برخی از [[آیات قرآن]] پس از یاد کرد موضوعاتی خاص تأکید می‌شود که خدا خبیر است و این تأکید در [[حقیقت]]، بیان امری است که در توجه بیشتر به موضوعات یاد شده و تحلیل آنها بسزا نقش دارد؛ برای نمونه در [[آیه]] {{متن قرآن|إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}<ref>«اگر صدقات را آشکار کنید خوب کاری است (اما) اگر پنهان دارید و به تنگدستان بدهید، برایتان بهتر است  و (خداوند) از برخی گناهان شما چشم می‌پوشد؛ و خداوند از آنچه می‌کنید آگاه است» سوره بقره، آیه ۲۷۱.</ref> می‌فرماید: اگر [[صدقات]] را مخفیانه به [[فقرا]] بدهید، برای شما بهتر است: {{متن قرآن|وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ}}؛ آن‌گاه می‌افزاید: خدا به آنچه انجام می‌دهید خبیر است: {{متن قرآن|وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}؛ یعنی [[گمان]] مبرید خدا از صدقات پنهانی شما بیخبر می‌ماند و آنها از دیدش دورند، بلکه او به کارهایتان آگاه است و همه را در پرونده اعمال شما ثبت می‌کند؛ همچنین در آیه {{متن قرآن|وَمَا لَكُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ أُولَئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}<ref>«و شما را چه می‌شود که در راه خداوند هزینه نمی‌کنید در حالی که میراث آسمان‌ها و زمین از آن خداوند است و در میان شما آنکه پیش از پیروزی (مکّه)، هزینه و جنگ کرده است (با کسان دیگر) برابر نیست؛ آنان از کسانی که پس از آن پیروزی، هزینه و جنگ کرده‌اند بلند پایه‌ترند و خداوند به همه نوید پاداش نیک داده است و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره حدید، آیه ۱۰.</ref> می‌فرماید: کسانی از شما که پیش از [[فتح مکه]] [[انفاق]] و [[جهاد]] کرده‌اند با دیگران یکسان نیستند؛ درجه آنان بزرگ‌تر از کسانی است که پس از ایشان [[انفاق]] و جهاد کرده‌اند و خدا به هر کدام [[وعده]] [[نیکو]] داده است؛ در پایان می‌افزاید: خدا به آنچه می‌کنید خبیر است. و این بدان معنی است که مبادا گمان [[برید]] چیزی از اعمال شما ـ چه گذشته دور یا نزدیک یا اکنون ـ بر [[خدا]] پوشیده می‌ماند، در نتیجه زیان می‌بینید؛ هرگز این‌گونه نیست، بلکه او به همه کارهایتان [[خبیر]] است.
خط ۳۷: خط ۳۶:


[[رده:خبیر (اسم الهی)]]
[[رده:خبیر (اسم الهی)]]
[[رده:مدخل]]
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش