رؤوف (اسم الهی): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = اسم الهی
| موضوع مرتبط = اسم الهی
خط ۲۰: خط ۱۹:
== جلوه‌های [[رأفت]] الهی ==
== جلوه‌های [[رأفت]] الهی ==
[[قرآن کریم]] جلوه‌هایی از رأفت خدا به بندگانش را نمایانده است:  
[[قرآن کریم]] جلوه‌هایی از رأفت خدا به بندگانش را نمایانده است:  
#[[آفریدن]] چارپایانی برای تأمین [[مصالح]] و [[منافع]] [[انسان‌ها]] و حمل بارهایی که جز با [[مشقّت]] نمی‌توانند آنها را به مقصد برسانند: {{متن قرآن|وَالْأَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ}}<ref>«و چارپایان را آفرید که در (پوست) آنان برای شما گرما و سودهایی (دیگر) است و از آنها می‌خورید» سوره نحل، آیه ۵.</ref>، {{متن قرآن|وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ}}<ref>«و شامگاهان که (آنها را) به آغل باز می‌گردانید و پگاهان که به چراگاه می‌برید برای شما در آنها زیبایی (نهفته) است» سوره نحل، آیه ۶.</ref>، {{متن قرآن|وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَى بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بَالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و بارهایتان را تا شهری می‌برند که جز با دشواری جانکاه بدان نمی‌رسیدید؛ بی‌گمان پروردگارتان مهربانی بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۷.</ref>
# [[آفریدن]] چارپایانی برای تأمین [[مصالح]] و [[منافع]] [[انسان‌ها]] و حمل بارهایی که جز با [[مشقّت]] نمی‌توانند آنها را به مقصد برسانند: {{متن قرآن|وَالْأَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ}}<ref>«و چارپایان را آفرید که در (پوست) آنان برای شما گرما و سودهایی (دیگر) است و از آنها می‌خورید» سوره نحل، آیه ۵.</ref>، {{متن قرآن|وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ}}<ref>«و شامگاهان که (آنها را) به آغل باز می‌گردانید و پگاهان که به چراگاه می‌برید برای شما در آنها زیبایی (نهفته) است» سوره نحل، آیه ۶.</ref>، {{متن قرآن|وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَى بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بَالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و بارهایتان را تا شهری می‌برند که جز با دشواری جانکاه بدان نمی‌رسیدید؛ بی‌گمان پروردگارتان مهربانی بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۷.</ref>
#[[تسخیر]] موجودات زمینی، رام کردن کشتی‌ها در دریا برای انسان‌ها و نگاه داشتن [[آسمان‌ها]] مبادا بر [[زمین]] فرو افتند: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَيُمْسِكُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«آیا ندیده‌ای که خداوند آنچه را در زمین است و (نیز) کشتی‌ها را که در دریا به فرمان وی روانند، برای شما رام کرده است و آسمان را از فرو افتادن روی زمین- جز به اذن وی- باز می‌دارد؟ بی‌گمان خداوند با مردم، مهربانی است بخشاینده» سوره حج، آیه ۶۵.</ref>
# [[تسخیر]] موجودات زمینی، رام کردن کشتی‌ها در دریا برای انسان‌ها و نگاه داشتن [[آسمان‌ها]] مبادا بر [[زمین]] فرو افتند: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَيُمْسِكُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«آیا ندیده‌ای که خداوند آنچه را در زمین است و (نیز) کشتی‌ها را که در دریا به فرمان وی روانند، برای شما رام کرده است و آسمان را از فرو افتادن روی زمین- جز به اذن وی- باز می‌دارد؟ بی‌گمان خداوند با مردم، مهربانی است بخشاینده» سوره حج، آیه ۶۵.</ref>
#تباه نساختن [[ایمان]] و [[اعمال]] [[مؤمنان]]، چنان که پس از [[تغییر قبله]] از [[بیت المقدس]] به [[کعبه]]، برخی [[مسلمانان]] نگران شدند که با دگرگونی [[قبله]] شاید اعمال و [[عبادات]] گذشته‌شان [[باطل]] و تباه شده باشد <ref>نمونه، ج ۱، ص۴۸۵.</ref> و [[قرآن]] برای زدودن این دغدغه می‌فرماید: [[خدا]] بر آن نبود که ایمان شما را تباه گرداند؛ زیرا خدا مهربان‌تر از آن است که [[اطاعت]] و [[عبادت]] [[بندگان]] خود را بی‌پاداش گذارد، یا آنها را به سبب رها کردن آنچه [[واجب]] نکرده، باز خواست کند: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلَى عَقِبَيْهِ وَإِنْ كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم تا گواه بر مردم باشید و پیامبر بر شما گواه باشد؛ و قبله‌ای که بر سوی آن بودی بر نگرداندیم مگر بدین روی که معلوم داریم چه کسی از پیامبر پیروی می‌کند و چه کسی واپس می‌گراید ، و بی‌گمان آن  جز بر آنان که خداوند رهنمونشان شد، گران بود و خداوند بر آن نیست که ایمانتان را تباه گرداند که خداوند با مردم، به راستی مهربانی است بخشاینده» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>.<ref>جامع البیان، ج ۲، ص۲۷.</ref>
#تباه نساختن [[ایمان]] و [[اعمال]] [[مؤمنان]]، چنان که پس از [[تغییر قبله]] از [[بیت المقدس]] به [[کعبه]]، برخی [[مسلمانان]] نگران شدند که با دگرگونی [[قبله]] شاید اعمال و [[عبادات]] گذشته‌شان [[باطل]] و تباه شده باشد <ref>نمونه، ج ۱، ص۴۸۵.</ref> و [[قرآن]] برای زدودن این دغدغه می‌فرماید: [[خدا]] بر آن نبود که ایمان شما را تباه گرداند؛ زیرا خدا مهربان‌تر از آن است که [[اطاعت]] و [[عبادت]] [[بندگان]] خود را بی‌پاداش گذارد، یا آنها را به سبب رها کردن آنچه [[واجب]] نکرده، باز خواست کند: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلَى عَقِبَيْهِ وَإِنْ كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم تا گواه بر مردم باشید و پیامبر بر شما گواه باشد؛ و قبله‌ای که بر سوی آن بودی بر نگرداندیم مگر بدین روی که معلوم داریم چه کسی از پیامبر پیروی می‌کند و چه کسی واپس می‌گراید ، و بی‌گمان آن  جز بر آنان که خداوند رهنمونشان شد، گران بود و خداوند بر آن نیست که ایمانتان را تباه گرداند که خداوند با مردم، به راستی مهربانی است بخشاینده» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>.<ref>جامع البیان، ج ۲، ص۲۷.</ref>
#مخلصانی که برای جلب [[رضای خدا]] از [[جان]] خود گذشته و از [[دین]] او [[دفاع]] می‌کنند: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد  و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref> نمونه برجسته‌اش [[حضرت علی]]{{ع}} است که در [[لیلة المبیت]] برای کسب [[خشنودی خدا]] در بستر [[پیامبر]]{{صل}} آرمید، تا جان [[رسول خدا]]{{صل}} درامان بماند؛ چنین افراد مؤثّری در [[جامعه]] از جلوه‌های [[رأفت]] [[الهی]] برای مردم‌اند.<ref>المیزان، ج ۲، ص۹۸.</ref>
#مخلصانی که برای جلب [[رضای خدا]] از [[جان]] خود گذشته و از [[دین]] او [[دفاع]] می‌کنند: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد  و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref> نمونه برجسته‌اش [[حضرت علی]]{{ع}} است که در [[لیلة المبیت]] برای کسب [[خشنودی خدا]] در بستر [[پیامبر]]{{صل}} آرمید، تا جان [[رسول خدا]]{{صل}} درامان بماند؛ چنین افراد مؤثّری در [[جامعه]] از جلوه‌های [[رأفت]] [[الهی]] برای مردم‌اند.<ref>المیزان، ج ۲، ص۹۸.</ref>
#برحذر داشتن مؤمنان از [[نافرمانی خدا]]: {{متن قرآن|يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«روزی که هر کس هر کار نیکی انجام داده است پیش رو می‌یابد و هر کار زشتی کرده است آرزو دارد کاش میان او و آن (کار زشت) فاصله‌ای دور می‌بود و خداوند شما را از خویش پروا می‌دهد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره آل عمران، آیه ۳۰.</ref> در این [[آیه]] خدا از سر [[مهربانی]] و [[رأفت]] به بندگانش هشدار داده و اعلام خطر می‌کند مبادا پیامدهای خطرناک [[گناهان]] و نافرمانی‌ها دامنگیرشان شود.<ref>مجمع البیان، ج۳، ص۷۳۲؛ المیزان، ج۳، ص۱۵۷.</ref> برخی [[آیه]] یاد شده را به گونه دیگری [[تفسیر]] کرده و گفته‌اند: [[خدا]] از روی رأفت و [[مهربانی]]، بندگانش را از نزدیک شدن به مرتبه ذات خود که همان [[هویّت]] غیبیّه است، برحذر داشته، تا آنان [[عمر]] خود را در چیزی تباه نکنند که تحصیل آن شدنی نیست.<ref>شرح فصوص الحکم، ص۱۷.</ref>
#برحذر داشتن مؤمنان از [[نافرمانی خدا]]: {{متن قرآن|يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«روزی که هر کس هر کار نیکی انجام داده است پیش رو می‌یابد و هر کار زشتی کرده است آرزو دارد کاش میان او و آن (کار زشت) فاصله‌ای دور می‌بود و خداوند شما را از خویش پروا می‌دهد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره آل عمران، آیه ۳۰.</ref> در این [[آیه]] خدا از سر [[مهربانی]] و [[رأفت]] به بندگانش هشدار داده و اعلام خطر می‌کند مبادا پیامدهای خطرناک [[گناهان]] و نافرمانی‌ها دامنگیرشان شود.<ref>مجمع البیان، ج۳، ص۷۳۲؛ المیزان، ج۳، ص۱۵۷.</ref> برخی [[آیه]] یاد شده را به گونه دیگری [[تفسیر]] کرده و گفته‌اند: [[خدا]] از روی رأفت و [[مهربانی]]، بندگانش را از نزدیک شدن به مرتبه ذات خود که همان [[هویّت]] غیبیّه است، برحذر داشته، تا آنان [[عمر]] خود را در چیزی تباه نکنند که تحصیل آن شدنی نیست.<ref>شرح فصوص الحکم، ص۱۷.</ref>
#[[توفیق]] و [[پذیرش توبه]] گروهی از [[مهاجران]] و [[انصار]] که در [[جنگ تبوک]] دچار [[سستی]] و تردید شده بودند: {{متن قرآن|لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«خداوند بر پیامبر و مهاجران و انصاری که از او هنگام دشواری پیروی کردند- پس از آنکه نزدیک بود دل گروهی از ایشان بگردد- بخشایش آورد سپس توبه آنان را پذیرفت که او نسبت به آنها مهربانی بخشاینده است» سوره توبه، آیه ۱۱۷.</ref>.<ref>جامع البیان، ج ۷، ص۷۴؛ نمونه، ج ۸، ص۱۷۱.</ref>
# [[توفیق]] و [[پذیرش توبه]] گروهی از [[مهاجران]] و [[انصار]] که در [[جنگ تبوک]] دچار [[سستی]] و تردید شده بودند: {{متن قرآن|لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«خداوند بر پیامبر و مهاجران و انصاری که از او هنگام دشواری پیروی کردند- پس از آنکه نزدیک بود دل گروهی از ایشان بگردد- بخشایش آورد سپس توبه آنان را پذیرفت که او نسبت به آنها مهربانی بخشاینده است» سوره توبه، آیه ۱۱۷.</ref>.<ref>جامع البیان، ج ۷، ص۷۴؛ نمونه، ج ۸، ص۱۷۱.</ref>
#تدریجی و هشدار دهنده نهادن [[عذاب]] و [[عقاب]]، برای بازماندن راه بازگشت: {{متن قرآن|أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«یا آنان را در حال ترسیدن فرو گیرد؟ پس بی‌گمان پروردگارتان مهربانی بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۴۷.</ref>.<ref>المیزان، ج ۳، ص۱۵۷.</ref>
#تدریجی و هشدار دهنده نهادن [[عذاب]] و [[عقاب]]، برای بازماندن راه بازگشت: {{متن قرآن|أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«یا آنان را در حال ترسیدن فرو گیرد؟ پس بی‌گمان پروردگارتان مهربانی بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۴۷.</ref>.<ref>المیزان، ج ۳، ص۱۵۷.</ref>
#فرستادن [[قرآن کریم]] برای بیرون آوردن [[انسان‌ها]] از تاریکی‌های [[نادانی]] و [[گمراهی]] به سوی [[نور هدایت]] و [[سعادت]]: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلَى عَبْدِهِ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَإِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«اوست که بر بنده خویش آیاتی روشن فرو می‌فرستد تا شما را به سوی روشنایی، از تیرگی‌ها در آورد و بی‌گمان خداوند به شما مهربانی بخشاینده است» سوره حدید، آیه ۹.</ref>.<ref>المیزان، ج ۱۹، ص۱۵۲.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[رئوف (مقاله)|مقاله «رئوف»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۲۲۶- ۲۲۸</ref>
#فرستادن [[قرآن کریم]] برای بیرون آوردن [[انسان‌ها]] از تاریکی‌های [[نادانی]] و [[گمراهی]] به سوی [[نور هدایت]] و [[سعادت]]: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلَى عَبْدِهِ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَإِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«اوست که بر بنده خویش آیاتی روشن فرو می‌فرستد تا شما را به سوی روشنایی، از تیرگی‌ها در آورد و بی‌گمان خداوند به شما مهربانی بخشاینده است» سوره حدید، آیه ۹.</ref>.<ref>المیزان، ج ۱۹، ص۱۵۲.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[رئوف (مقاله)|مقاله «رئوف»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۲۲۶- ۲۲۸</ref>
خط ۳۷: خط ۳۶:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:مدخل]]
[[رده:اسماء و صفات الهی]]
[[رده:اسماء و صفات الهی]]
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش