تفسیر بلاغی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[عبدالقاهر جرجانی]] که بنیانگذار [[دانش]] [[بلاغت]] به شمار می‌‌رود <ref> الاسلوب فی الاعجاز البلاغی، ص۱۸۲.</ref> و از سوی دیگر مطالعات نسبتاً گسترده‌ای درباره اعجاز قرآن انجام داده است، برای نخستین بار فضای پیدایش [[شیوه تفسیری]] جدیدی با عنوان تفسیر بلاغی را فراهم آورد. وی با ساختارشکنی در مدرسه سنتی نحو که مطالعات ادبی [[زبان عربی]] را در خود منحصر کرده بود، گستره جدیدی با عنوان بلاغت برای بررسی تناسب زبانی متن با فضای صدور آن و [[شناخت]] شیوه‌های مختلف سخن پردازی و [[درک]] زیبایی‌های [[هنری]] متن گشود. <ref> نک: دلائل الاعجاز، ص۴۶ - ۵۰، ۲۵۰ - ۲۶۲ نک: نظریة اعجاز القرآن، ص۱۹۷ - ۳۴۲؛ الاسلوب فی الاعجاز البلاغی، ص۱۸۲ - ۱۸۵، ۲۵۰ - ۲۶۲.</ref> با [[ظهور]] نخستین [[تفاسیر]] جامع مانند [[ التبیان فی تفسیر القرآن (کتاب)| التبیان فی تفسیر القرآن]] و [[مجمع البیان فی تفسیر القرآن (کتاب)|مجمع البیان فی تفسیر القرآن]] به ابعاد بلاغی [[آیات]] نیز توجه شده و در ضمن بررسی [[دستوری]] و لغوی آیات به [[تفسیر]] بلاغی نیز پرداخته شده است. [[ تفسیر الکشاف (کتاب)| تفسیر الکشاف]] [[زمخشری]] [[جامع‌ترین]] [[تفسیری]] است که به طور مستقل به ابعاد ادبی [[قرآن]] پرداخته است. زمخشری دو [[علم]] معانی و بیان را [[بهترین]] توشه برای [[مفسر قرآن]] دانسته و [[معتقد]] است مفسر قرآن حتی اگر در همه [[دانش‌ها]] سرآمد باشد بدون این دو [[دانش]] نمی‌تواند به دلالت‌های قرآن راه یابد و به اشارات و لطایف [[قرآنی]] و [[جمال]] بلاغی و [[اعجاز]] آنکه [[عرب]] را به کنش وادار کرد [[آگاه]] شود. به نظر زمخشری کسانی می‌‌توانند وارد عرصه تفسیر شوند که روزگاری دراز در [[طلب]] این دو دانش [[شکیبایی]] کرده و خود را به [[زحمت]] انداخته باشند.

[[تفسیر جوامع الجامع (کتاب)|تفسیر جوامع الجامع]] [[طبرسی]] از دیگر تفاسیر جامع بلاغی است که از شیوه زمخشری متأثر اما با رویکرد [[شیعی]] تألیف شده است. <ref>نک: جوامع الجامع، ج ۱، ص۱۷ - ۱۸، «مقدمه».</ref> [[ البحر المحیط فی التفسیر (کتاب)| البحر المحیط فی التفسیر]] [[ابوحیان اندلسی]] نیز حاوی برداشت‌های بلاغی فراوانی از قرآن است. ابوحیان در تفسیرش به آرای زمخشری و ابن [[عطیه]] نیز توجه داشته و با تکیه بر [[مذهب]] [[کلامی]] و نحوی خود در مواردی به رد و نقض آرای آن دو به ویژه آرای زمخشری پرداخته است. [[ثعالبی]] نیز در [[ تفسیر الثعالبی (کتاب)| تفسیر الثعالبی]] به تلفیق و جمع‌آوری دو تفسیر [[تفسیر الکشاف (کتاب)|تفسیر الکشاف]] و [[ المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز (کتاب)| المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز]]، اثر [[ ابن عطیه اندلسی]] پرداخته و نکاتی نیز از خود بر آنها افزوده است.

[[تفسیر النسفی (کتاب)|تفسیر النسفی]] نمونه‌ای دیگر از تفاسیر بلاغی است که همانند [[تفسیر الکشاف (کتاب)|تفسیر الکشاف]] حاوی دو بُعد ادبی و [[کلامی]] اما از منظر [[اهل سنت]] و در نقطه مقابل معتزلیان است. [[ تفسیر انوار التنزیل و اسرار التاویل (کتاب)| تفسیر انوار التنزیل و اسرار التاویل]] [[عبدالله بن عمر بيضاوى]] نیز نمونه‌ای دیگر است که دیدگاه‌های ادبی و بلاغی [[زمخشری]] را در کنار دیدگاه‌های کلامی [[فخر رازی]] در خود گرد آورده است.

#[[پرونده:000059.jpg|22px]] [[علی معموری|معموری، علی]]، [[تفسیر بلاغی (مقاله)|مقاله «تفسیر بلاغی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]