جدال در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

# [[خداوند]] یکی از روش‌های [[دعوت]] را در مقابل [[مشرکان]] و [[مخالفان]] [[مناظره]] - [[مجادله]] – آن‌هم با [[وصف]] [[نیکوترین]] اعلام کرده {{متن قرآن|ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ... وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}} و مقصود از “مجادله نیکو” آن است که [[مناظره]] و بحث بر اساس [[حق‌طلبی]]، [[امانت‌داری]]، [[راست‌گویی]] [[استوار]] باشد و به دور از هر گونه توهین، [[تحقیر]]، خلاف‌گویی، مغالطه، [[تکبّر]] و بحث‌های [[بیهوده]] باشد. و [[جدال]] عبارت است از: دلیلی که صرفاً برای منصرف نمودن [[خصم]] از آنچه که بر سر آن [[نزاع]] می‌کند به کار برود، بدون اینکه خاصیت [[روشنگری]] [[حق]] را داشته باشد، بلکه عبارت است اینکه آن‌چه را که [[خصم]] خودش به [[تنهایی]] و یا او و همه [[مردم]] قبول دارند بگیریم و با همان ادعایش را رد کنیم. بنابراین، این سه طریقی که [[خدای تعالی]] برای [[دعوت]] بیان کرده با همان سه طریق منطقی، یعنی [[برهان]] و [[خطابه]] و [[جدل]] منطبق می‌شود. چیزی که هست [[خدای تعالی]] [[موعظه]] را به قید [[حسنه]] [[مقید]] ساخته و [[جدال]] را هم به قید {{متن قرآن|بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}} [[مقید]] نموده است، و این خود دلالت دارد بر اینکه بعضی از موعظه‌ها [[حسنه]] نیستند، و بعضی از جدال‌ها [[حسن]] - [[نیکو]] - و بعضی دیگر احسن - نیکوتر - و بعضی دیگر اصلاً [[حسن]] ندارند و گر نه [[خداوند]] [[موعظه]] را [[مقید]] به [[حسن]] و [[جدال]] را [[مقید]] به احسن نمی‌کرد<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۵۳۴.</ref>؛

# [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] میفرماید: اما اگر باز به [[مجادله]] و [[منازعه]] ادامه دهند و سخنان تو در [[دل]] آنها اثر نگذارد در پاسخ آنها بگو، [[خدا]] از اعمالی که شما انجام می‌دهید آگاه‌تر است {{متن قرآن|وَإِنْ جَادَلُوكَ فَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ}} [[سیاق آیه]] قبلی {{متن قرآن|لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا هُمْ نَاسِكُوهُ فَلَا يُنَازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ}}<ref>«برای هر امّتی آیینی نهاده‌ایم که آنان بر همان (آیین) رفتار می‌کنند پس نباید در این کار با تو بستیزند» سوره حج، آیه ۶۷.</ref> [[تأیید]] می‌کند که مراد از این [[جدال]]، [[مجادله]] و بگومگوی در همان مسأله طرز [[عبادت]] باشد، بعد از آن‌که آن [[حجت]] مذکور را در پاسخشان آورد، [[رسول]] گرامی خود را [[دستور]] می‌دهد که اگر زیر بار نرفتند به [[حکم خدا]] ارجاعشان ده. [[حکم]]، [[حکم خدا]] است، و تو خودت را با ایشان یکی مکن. بعضی از [[مفسرین]] گفته‌اند: مراد از جمله {{متن قرآن|وَإِنْ جَادَلُوكَ}} مطلق [[جدال]] در امر [[دین]] است بعضی دیگر گفته‌اند: مراد [[جدال]] در امر ذبیحه است، ولی [[سیاق]] سابق با این احتمال نمی‌سازد. جمله {{متن قرآن|فَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ}} [[زمینه‌چینی]] است برای اینکه ایشان را به [[حکم خدا]] ارجاع دهد و معنایش این است که: [[خدا]] داناتر است به آن‌چه می‌کنید، و میان شما [[حکم]] می‌کند [[حکم]] کسی که [[حقیقت]] حال را کاملاً می‌داند، چیزی که هست این [[حکم]] را [[روز قیامت]] می‌کند و در ازای مخالفتتان با [[حق]] و [[اهل حق]] به حسابتان می‌رسد. کلمه “اختلاف” و “تخالف” هر دو به یک معنا است، هم چنان که “استباق” و “تسابق” به یک معنا است<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۵۷۴.</ref>؛

# [[پیامبر]] و [[مؤمنان]] [[مأمور]] به [[جدال]] احسن - [[نیکوترین]] روش [[مناظره]] - {{متن قرآن|وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}} و تکیه بر مشترکات [[ادیان توحیدی]] در [[مجادله]]: [[ایمان به قرآن]] {{متن قرآن|وَقُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنَا}} و کتاب‌های نازل شده بر [[پیامبران پیشین]] {{متن قرآن|وَأُنْزِلَ إِلَيْكُمْ}} و [[توحید]] و [[تسلیم]] در برابر [[خداوند]] {{متن قرآن|وَإِلَهُنَا وَإِلَهُكُمْ وَاحِدٌ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ}} در این [[آیه]] سه اصل مشترک و اساسی برای گفتمان بین [[ادیان]] بیان شده است؛ اصولی که الهیون [[جهان]] را به [[وحدت]] و [[توحید]] فرا می‌خواند. این سه اصل عبارت‌اند از: [[ایمان به وحی الهی]]، [[معبود]] واحد و [[تسلیم]] در برابر او در [[حقیقت]]، به [[مسلمانان]] [[دستور]] می‌دهد این سه اصل مشترک را با [[اهل کتاب]] مطرح کنید و یکی از نمونه‌های [[مجادله]] احسن و گفتمان سازنده را به [[مسلمانان]] [[آموزش]] می‌دهد که در برخورد با [[مخالفان]] چگونه سخن بگویید که ذهن‌ها به هم نزدیک شود و [[آتش]] [[دشمنی]] شعله‌ور نشود و زمینه [[هدایت]] دیگران فراهم گردد؛

# [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] میگوید: آیا ندیدی کسانی که در [[آیات الهی]] [[مجادله]] می‌کنند چگونه از راه [[حق]] [[منحرف]] می‌گردند {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ أَنَّى يُصْرَفُونَ}} این [[مجادله]] و گفتگوهای توأم با [[لجاجت]] و عناد، این تقلیدهای [[کورکورانه]] و تعصب‌های بی‌پایه سبب می‌شود که آنها از [[صراط مستقیم]] به [[بیراهه]] کشیده شوند، چرا که حقایق تنها در پرتو [[روح]] حقجویی آشکار می‌گردد؛

# [[خداوند]] با توجه دادن به آفرنیش و چگونگی آن‌که نشانه و [[آیات]] اوست و [[دلیل]] بر [[قدرت لا یزال]] [[الهی]] میگوید: [تا [[قدرت خدا]] آشکار شود] و کسانی که در [[آیات]] ما [[مجادله]] میکنند بدانند که [[گریز]] گاهی نیست {{متن قرآن|وَيَعْلَمَ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِنَا مَا لَهُمْ مِنْ مَحِيصٍ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۴۴.</ref>.