پرش به محتوا

شهید (اسم الهی): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = اسم الهی
| موضوع مرتبط = اسم الهی
خط ۲۸: خط ۲۷:


==گستره و چگونگی [[شاهد]] بودن [[خدا]]==
==گستره و چگونگی [[شاهد]] بودن [[خدا]]==
"[[شهادت]]" دو جنبه دارد: [[تحمل]] و اداء. [[تحمل]] [[شهادت]] از راه‌های گوناگون [[حسی]] و [[شهودی]] ممکن است، چنان‌که ادای آن نیز برحسب [[مراتب علم]] [[تحمل]] کننده و روشنی یا پیچیدگی موضوع [[شهادت]] و قوت و [[ضعف]] بیان کننده آن مختلف است و از آنجا که [[خدای سبحان]] بر اثر [[آفریدگار]] بودنش از همه وقایع [[جهان]] و [[افعال]] [[بندگان]] از همه آگاه‌تر است، [[تحمل]] و ادای [[شهادت]] از [[ناحیه]] او از همگان [[برتر]] است: {{متن قرآن|قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ }}<ref>«بگو: چه چیزی در گواهی بزرگ‌تر است؟ بگو: خداوند » سوره انعام، آیه ۱۹.</ref> <ref>المیزان، ج۷، ص۳۷.</ref> با این حال چگونگی [[شهادت]] [[خداوند]] بر امور گوناگون و اینکه قولی است یا فعلی یا ذاتی، به شرح ذیل، مورد توجه [[متکلمان]] و [[مفسران]] قرار گرفته است.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[مرتضی ذبیح‌اللهی|ذبیح‌اللهی]]، [[شهید (مقاله)|مقاله «شهید»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶، ص ۵۸۷.</ref>.
"[[شهادت]]" دو جنبه دارد: [[تحمل]] و اداء. [[تحمل]] [[شهادت]] از راه‌های گوناگون [[حسی]] و [[شهودی]] ممکن است، چنان‌که ادای آن نیز برحسب [[مراتب علم]] [[تحمل]] کننده و روشنی یا پیچیدگی موضوع [[شهادت]] و قوت و [[ضعف]] بیان کننده آن مختلف است و از آنجا که [[خدای سبحان]] بر اثر [[آفریدگار]] بودنش از همه وقایع [[جهان]] و [[افعال]] [[بندگان]] از همه آگاه‌تر است، [[تحمل]] و ادای [[شهادت]] از [[ناحیه]] او از همگان [[برتر]] است: {{متن قرآن|قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ }}<ref>«بگو: چه چیزی در گواهی بزرگ‌تر است؟ بگو: خداوند» سوره انعام، آیه ۱۹.</ref> <ref>المیزان، ج۷، ص۳۷.</ref> با این حال چگونگی [[شهادت]] [[خداوند]] بر امور گوناگون و اینکه قولی است یا فعلی یا ذاتی، به شرح ذیل، مورد توجه [[متکلمان]] و [[مفسران]] قرار گرفته است.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[مرتضی ذبیح‌اللهی|ذبیح‌اللهی]]، [[شهید (مقاله)|مقاله «شهید»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶، ص ۵۸۷.</ref>.
===[[شهادت]] بر [[وحدانیت]] خود===
===[[شهادت]] بر [[وحدانیت]] خود===
[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«خداوند- که به دادگری ایستاده است- و فرشتگان و دانشوران گواهی می‌دهند که: هیچ خدایی نیست جز او که پیروزمند فرزانه است» سوره آل عمران، آیه ۱۸.</ref> به [[وحدانیت]] خود [[شهادت]] داده است. که به [[اعتقاد]] برخی این [[شهادت]] قولی است <ref>المیزان، ج۳، ص۱۱۴.</ref> و مراد از [[شهادت]] قولی [[کلام خدا]] و جملات و عبارات [[آیات قرآن]] است.
[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«خداوند- که به دادگری ایستاده است- و فرشتگان و دانشوران گواهی می‌دهند که: هیچ خدایی نیست جز او که پیروزمند فرزانه است» سوره آل عمران، آیه ۱۸.</ref> به [[وحدانیت]] خود [[شهادت]] داده است. که به [[اعتقاد]] برخی این [[شهادت]] قولی است <ref>المیزان، ج۳، ص۱۱۴.</ref> و مراد از [[شهادت]] قولی [[کلام خدا]] و جملات و عبارات [[آیات قرآن]] است.
خط ۴۹: خط ۴۸:
عبارت {{متن قرآن| إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}<ref>«بی‌گمان خداوند بر هر چیزی گواه است» سوره حج، آیه ۱۷.</ref> تعلیلی برای [[فصل خصومت]] [[انسان‌ها]] از سوی [[خدا]] در [[قیامت]] است<ref>المیزان، ج۱۴، ص۳۵۸.</ref>.
عبارت {{متن قرآن| إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}<ref>«بی‌گمان خداوند بر هر چیزی گواه است» سوره حج، آیه ۱۷.</ref> تعلیلی برای [[فصل خصومت]] [[انسان‌ها]] از سوی [[خدا]] در [[قیامت]] است<ref>المیزان، ج۱۴، ص۳۵۸.</ref>.


در موارد دیگر که مشابه همین عبارت آمده جنبه تعلیل دارد؛ برای نمونه {{متن قرآن|ثُمَّ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ}}<ref>« خداوند بر آنچه انجام می‌دهند گواه است» سوره یونس، آیه ۴۶.</ref> برای بیان علت [[حکم]] ارائه [[عذاب]] [[مشرکان]] به [[پیامبر]]{{صل}}است<ref>المیزان، ج۱۰، ص۷۰.</ref>.
در موارد دیگر که مشابه همین عبارت آمده جنبه تعلیل دارد؛ برای نمونه {{متن قرآن|ثُمَّ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ}}<ref>«خداوند بر آنچه انجام می‌دهند گواه است» سوره یونس، آیه ۴۶.</ref> برای بیان علت [[حکم]] ارائه [[عذاب]] [[مشرکان]] به [[پیامبر]]{{صل}}است<ref>المیزان، ج۱۰، ص۷۰.</ref>.


برخی در [[آیه]] {{متن قرآن| أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}<ref>« آیا بسنده نیست که پروردگارت بر همه چیز گواه است؟» سوره فصلت، آیه ۵۳.</ref> [[شهید]] را به معنای مشهود دانسته و گفته‌اند که مقصود، مشهود بودن [[خدا]] برای همه اشیاست، زیرا همه آنها از هر جهت [[نیازمند]] به [[خدا]] و به او وابسته‌اند و او بر آنها [[قاهر]] است. بنابر این، معلوم همه اشیاست، گرچه برخی از آنها به او [[معرفت]] نداشته باشند <ref>المیزان، ج۱۷، ص۴۰۵.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[مرتضی ذبیح‌اللهی|ذبیح‌اللهی]]، [[شهید (مقاله)|مقاله «شهید»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶، ص۵۸۹.</ref>.
برخی در [[آیه]] {{متن قرآن| أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}<ref>«آیا بسنده نیست که پروردگارت بر همه چیز گواه است؟» سوره فصلت، آیه ۵۳.</ref> [[شهید]] را به معنای مشهود دانسته و گفته‌اند که مقصود، مشهود بودن [[خدا]] برای همه اشیاست، زیرا همه آنها از هر جهت [[نیازمند]] به [[خدا]] و به او وابسته‌اند و او بر آنها [[قاهر]] است. بنابر این، معلوم همه اشیاست، گرچه برخی از آنها به او [[معرفت]] نداشته باشند <ref>المیزان، ج۱۷، ص۴۰۵.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[مرتضی ذبیح‌اللهی|ذبیح‌اللهی]]، [[شهید (مقاله)|مقاله «شهید»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶، ص۵۸۹.</ref>.
==[[کفایت]] [[شهادت]] [[خداوند]]==
==[[کفایت]] [[شهادت]] [[خداوند]]==
در شماری از [[آیات]] درباره برخی امور به [[کفایت]] [[شهادت]] [[خداوند]] اشاره شده است؛ برای نمونه:
در شماری از [[آیات]] درباره برخی امور به [[کفایت]] [[شهادت]] [[خداوند]] اشاره شده است؛ برای نمونه:
#[[آیه]] {{متن قرآن|مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«(ای آدمی!) هر نیکی به تو رسد از خداوند است و هر بدی به تو رسد از خود توست. و (ای محمّد!) ما تو را برای مردم، پیامبر فرستاده‌ایم و خداوند، (شما را) گواه بس» سوره نساء، آیه 79.</ref> درباره [[رسالت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌گوید: {{متن قرآن|وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«خداوند، (شما را) گواه بس» سوره نساء، آیه ۷۹.</ref>. مراد از [[کفایت]] [[شهادت]] [[خدا]]، عالم بودن او به امور آشکار و پنهان است <ref>اطیب البیان، ج۶، ص۳۷۶.</ref>، چنان‌که برخی در توجیه [[کفایت]] [[شهادت]] [[خدا]] بر [[رسالت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}}برآن‌اند که [[خدا]] بر آنچه از [[پیامبر]] خویش سر می‌زند [[شاهد]] است و می‌داند که پیغمبرش [[رسالت]] او را [[ابلاغ]] کرده و [[دعوت]] و [[احتجاج]] را به نهایت رسانده و عذری باقی نگذاشته و [[مردم]] نیز شنیده‌اند و [[حجت]] بر آنان تمام شده است <ref>المیزان، ج۱۳، ص۲۰۸.</ref>.
# [[آیه]] {{متن قرآن|مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«(ای آدمی!) هر نیکی به تو رسد از خداوند است و هر بدی به تو رسد از خود توست. و (ای محمّد!) ما تو را برای مردم، پیامبر فرستاده‌ایم و خداوند، (شما را) گواه بس» سوره نساء، آیه 79.</ref> درباره [[رسالت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌گوید: {{متن قرآن|وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«خداوند، (شما را) گواه بس» سوره نساء، آیه ۷۹.</ref>. مراد از [[کفایت]] [[شهادت]] [[خدا]]، عالم بودن او به امور آشکار و پنهان است <ref>اطیب البیان، ج۶، ص۳۷۶.</ref>، چنان‌که برخی در توجیه [[کفایت]] [[شهادت]] [[خدا]] بر [[رسالت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}}برآن‌اند که [[خدا]] بر آنچه از [[پیامبر]] خویش سر می‌زند [[شاهد]] است و می‌داند که پیغمبرش [[رسالت]] او را [[ابلاغ]] کرده و [[دعوت]] و [[احتجاج]] را به نهایت رسانده و عذری باقی نگذاشته و [[مردم]] نیز شنیده‌اند و [[حجت]] بر آنان تمام شده است <ref>المیزان، ج۱۳، ص۲۰۸.</ref>.
#در [[آیه]] {{متن قرآن|لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«(کافران به درستی کتاب تو گواهی نمی‌دهند) لیکن، خداوند به (درستی) آنچه بر تو فرو فرستاده است، گواهی می‌دهد؛ با دانش خود فرو فرستاده است؛ و فرشتگان گواهی می‌دهند و خداوند، گواه، بس» سوره نساء، آیه ۱۶۶.</ref> درباره [[نزول قرآن]] بر آن [[حضرت]] نیز آمده است: {{متن قرآن| وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>« و خداوند، گواه، بس» سوره نساء، آیه ۱۶۶.</ref>.
#در [[آیه]] {{متن قرآن|لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«(کافران به درستی کتاب تو گواهی نمی‌دهند) لیکن، خداوند به (درستی) آنچه بر تو فرو فرستاده است، گواهی می‌دهد؛ با دانش خود فرو فرستاده است؛ و فرشتگان گواهی می‌دهند و خداوند، گواه، بس» سوره نساء، آیه ۱۶۶.</ref> درباره [[نزول قرآن]] بر آن [[حضرت]] نیز آمده است: {{متن قرآن| وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«و خداوند، گواه، بس» سوره نساء، آیه ۱۶۶.</ref>.
#در [[آیه]] {{متن قرآن|فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ}}<ref>«پس میان ما و شما خداوند گواه بس ؛ بی‌گمان از پرستش شما بی‌خبر بودیم» سوره یونس، آیه ۲۹.</ref> درباره معبودان [[مشرکان]] آمده است که در [[روز قیامت]] به پرستش‌کنندگان خود می‌گویند ما از [[عبادت]] شما [[غافل]] بودیم و [[خدا]] میان ما و شما به عنوان [[شاهد]] [[کفایت]] می‌کند.
#در [[آیه]] {{متن قرآن|فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ}}<ref>«پس میان ما و شما خداوند گواه بس ؛ بی‌گمان از پرستش شما بی‌خبر بودیم» سوره یونس، آیه ۲۹.</ref> درباره معبودان [[مشرکان]] آمده است که در [[روز قیامت]] به پرستش‌کنندگان خود می‌گویند ما از [[عبادت]] شما [[غافل]] بودیم و [[خدا]] میان ما و شما به عنوان [[شاهد]] [[کفایت]] می‌کند.
#در [[آیه]] {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دین‌ها برتری دهد و خداوند، گواه بس» سوره فتح، آیه ۲۸.</ref> [[کفایت]] [[شهادت]] [[خدا]] به [[پیروزی]] [[دین حق]] بر همه [[ادیان]] یاد شده است<ref>التبیان، ج۹، ص۳۳۶؛ المیزان، ج۱۸، ص۲۹۱.</ref>.
#در [[آیه]] {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دین‌ها برتری دهد و خداوند، گواه بس» سوره فتح، آیه ۲۸.</ref> [[کفایت]] [[شهادت]] [[خدا]] به [[پیروزی]] [[دین حق]] بر همه [[ادیان]] یاد شده است<ref>التبیان، ج۹، ص۳۳۶؛ المیزان، ج۱۸، ص۲۹۱.</ref>.
خط ۷۰: خط ۶۹:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:مدخل]]
[[رده:اسماء و صفات الهی]]
[[رده:اسماء و صفات الهی]]
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش