←مبارزه با حاکم جائر
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
{{اصلی|مبارزه با حاکم جائر}} | {{اصلی|مبارزه با حاکم جائر}} | ||
اصل اولیه نزد [[امامان معصوم]]{{ع}} در ارتباط با [[حاکمان]]، مخالفت با آنها و نپذیرفتن مشروعیتشان بوده است. ایشان شیوههای مختلفی در این [[مبارزه]] داشتهاند مانند: ترک [[بیعت]]؛ [[اعتراض]] به حاکمان<ref>شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص۳۶۱؛ همو، علل الشرائع، ج۱، ص۱۵۰؛ نهج البلاغه، خ۳.</ref>؛ [[نفرین]] [[ستمگران]] <ref>ابواسحاق ابراهیم بن محمد ثقفی، الغارات، ص۴۴۲.</ref>؛ مبارزه و [[جهاد]]؛ مبارزه با دستگاه قضایی [[حاکمان جور]]<ref>{{متن حدیث|اتَّقُوا الْحُكُومَةَ فَإِنَّ الْحُكُومَةَ إِنَّمَا هِيَ لِلْإِمَامِ الْعَالِمِ بِالْقَضَاءِ الْعَادِلِ فِي الْمُسْلِمِينَ لِنَبِيٍّ أَوْ وَصِيِّ نَبِيٍّ}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۴۰۶؛ شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۵؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۶، ص۲۱۷.</ref>؛ ترک [[همکاری]] با [[دستگاه خلافت]]<ref>{{متن حدیث|وَ أَمَّا وَجْهُ الْحَرَامِ مِنَ الْوِلَايَةِ فَوِلَايَةُ الْوَالِي الْجَائِرِ وَ وِلَايَةُ وُلَاتِهِ الرَّئِيسِ مِنْهُمْ وَ أَتْبَاعِ الْوَالِي فَمَنْ دُونَهُ مِنْ وُلَاةِ الْوُلَاةِ إِلَى أَدْنَاهُمْ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْوِلَايَةِ عَلَى مَنْ هُوَ وَالٍ عَلَيْهِ وَ الْعَمَلُ لَهُمْ وَ الْكَسْبُ مَعَهُمْ بِجِهَةِ الْوِلَايَةِ لَهُمْ حَرَامٌ وَ مُحَرَّمٌ مُعَذَّبٌ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ عَلَى قَلِيلٍ مِنْ فِعْلِهِ أَوْ كَثِيرٍ لِأَنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ جِهَةِ الْمَعُونَةِ مَعْصِيَةٌ كَبِيرَةٌ مِنَ الْكَبَائِرِ}}؛ ابنشعبه حرانی، تحف العقول، ص۳۳۲؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۸۴؛ محمدرضا و محمد و علی حکیمی، الحیاة، ج۵، ص۴۸۲.</ref>؛ همکاری نکردن با حاکم جائر و [[تقیه]]<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره سیاسی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص۵۷ ـ ۷۰؛ [[محمد علی میرعلی|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص ۱۲۲ ـ ۱۲۷.</ref>. | اصل اولیه نزد [[امامان معصوم]]{{ع}} در ارتباط با [[حاکمان]]، مخالفت با آنها و نپذیرفتن مشروعیتشان بوده است. ایشان شیوههای مختلفی در این [[مبارزه]] داشتهاند مانند: ترک [[بیعت]]؛ [[اعتراض]] به حاکمان<ref>شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص۳۶۱؛ همو، علل الشرائع، ج۱، ص۱۵۰؛ نهج البلاغه، خ۳.</ref>؛ [[نفرین]] [[ستمگران]] <ref>ابواسحاق ابراهیم بن محمد ثقفی، الغارات، ص۴۴۲.</ref>؛ مبارزه و [[جهاد]]؛ مبارزه با دستگاه قضایی [[حاکمان جور]]<ref>{{متن حدیث|اتَّقُوا الْحُكُومَةَ فَإِنَّ الْحُكُومَةَ إِنَّمَا هِيَ لِلْإِمَامِ الْعَالِمِ بِالْقَضَاءِ الْعَادِلِ فِي الْمُسْلِمِينَ لِنَبِيٍّ أَوْ وَصِيِّ نَبِيٍّ}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۴۰۶؛ شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۵؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۶، ص۲۱۷.</ref>؛ ترک [[همکاری]] با [[دستگاه خلافت]]<ref>{{متن حدیث|وَ أَمَّا وَجْهُ الْحَرَامِ مِنَ الْوِلَايَةِ فَوِلَايَةُ الْوَالِي الْجَائِرِ وَ وِلَايَةُ وُلَاتِهِ الرَّئِيسِ مِنْهُمْ وَ أَتْبَاعِ الْوَالِي فَمَنْ دُونَهُ مِنْ وُلَاةِ الْوُلَاةِ إِلَى أَدْنَاهُمْ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْوِلَايَةِ عَلَى مَنْ هُوَ وَالٍ عَلَيْهِ وَ الْعَمَلُ لَهُمْ وَ الْكَسْبُ مَعَهُمْ بِجِهَةِ الْوِلَايَةِ لَهُمْ حَرَامٌ وَ مُحَرَّمٌ مُعَذَّبٌ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ عَلَى قَلِيلٍ مِنْ فِعْلِهِ أَوْ كَثِيرٍ لِأَنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ جِهَةِ الْمَعُونَةِ مَعْصِيَةٌ كَبِيرَةٌ مِنَ الْكَبَائِرِ}}؛ ابنشعبه حرانی، تحف العقول، ص۳۳۲؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۸۴؛ محمدرضا و محمد و علی حکیمی، الحیاة، ج۵، ص۴۸۲.</ref>؛ همکاری نکردن با حاکم جائر و [[تقیه]]<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره سیاسی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص۵۷ ـ ۷۰؛ [[محمد علی میرعلی|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص ۱۲۲ ـ ۱۲۷.</ref>. | ||
=== حرمت اطاعت از حاکم جائر === | |||
{{اصلی|اطاعت از حاکم جائر}} | |||
[[آیات]] و [[روایات]] فراوانی دلالت بر [[حرمت]] اطاعت از حاکم جائر میکند. برخی از آیات [[مشروعیت]] نداشتن [[حاکمیت]] [[جائر]] را بیان کردهاند<ref>سوره اعراف، آیه ۱۲۷-۱۲۸.</ref>، برخی [[آیات]] دیگر [[مشروعیت]] [[حاکمان]] متغلب را [[نفی]] میکند<ref>سوره قصص، آیه ۴-۵.</ref>؛ دستهای از [[آیات قرآن]] بر این مسئله تأکید دارد که [[رهبری سیاسی]] [[جامعه]] از آنِ [[صالحان]] است و به هیچروی به [[ظالمان]] نمیرسد<ref>سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref>. [[آیات]] دیگری [[مردم]] را از مراجعه به [[حاکمیت]] [[ظلم]] برحذر میدارند<ref>سوره نساء، آیه ۶۰.</ref>. از مجموع [[آیات]] برداشت میشود که [[اطاعت]] از کسانی که شرایط [[فرمان]] دادن ندارند، چه در مسائل فردی و چه در مسائل [[اجتماعی]] و نیز خواه در [[مسند]] [[حکومت]] باشند یا نه، در هیچ وضعیتی جایز نیست. گرچه برخی از این [[آیات]] عام است و برخی دیگر خاص [[منافقان]] و [[کفار]]، در مجموع از همه [[آیات]] یادشده چنین برداشت میشود که به طور عام هرکس که شرایط و [[شایستگی]] [[اطاعت]] را نداشته باشد، نباید از او [[پیروی]] کرد که شامل [[حکام جائر]] نیز میشود. | |||
درباره [[اطاعت]] نکردن از حاکم جائر [[روایات]] بسیاری نیز وارد شده است<ref>ر.ک: علی بن عیسی اربلی، کشف الغمة، ج۱، ص۲۶۴؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۹، ص۱۲۹؛ محمد بن علی بابویه قمی (شیخ صدوق)، من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۲۱؛ ابوجعفر محمد بن حسن طوسی، الاستبصار، ج۲، ص۳۱۷.</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: "کسی که از [[معصیتکاران]] [[اطاعت]] کند، [[دین]] ندارد"<ref>{{متن حدیث|لَا دِينَ لِمَنْ دَانَ بِطَاعَةِ مَنْ عَصَى اللَّهَ}}، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۳۷۳.</ref>.<ref>[[محمد علی میرعلی|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص۹۸ ـ ۱۰۴.</ref> | |||
== دیدگاه اهل سنت == | == دیدگاه اهل سنت == | ||