احمد بن حسین بیهقی: تفاوت میان نسخهها
←مذهب راوی
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
== مذهب [[راوی]] == | == مذهب [[راوی]] == | ||
[[علامه]] [[سید محسن امین]] با استناد به گفته | [[علامه]] [[سید محسن امین]] با استناد به گفته [[یاقوت حموی]] در [[معجم البلدان (کتاب)|معجم البلدان]] و قرائن دیگر [[معتقد]] است، وی به [[مذهب شیعه]] [[گرایش]] داشته است. | ||
{{عربی|و قد أخرجت هذه الکورة من لا یحصی من الفضلاء و العلماء و الفقهاء والأدباء، و مع ذلک، فالغالب علی أهلها مذهب الرافضیة الغلاة، و من أشهر أئمتهم الإمام أبوبکر أحمد بن الحسین بن علی بن علی بن عبدالله بن موسی البیهقی من أهل خسروجرد صاحب التصانیف المشهورة، و هو الإمام الحافظ الفقیه فی أصول الدین الورع، أوحد الدهر فی الحفظ والإتقان مع الدین المتین، من أجل أصحاب أبی عبدالله الحاکم و المکثرین عنه...؛ و من تصانیفه کتاب المبسوط و کتاب السنن و کتاب معرفة علوم الحدیث و کتاب دلائل النبوة...}}<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۵۳۸.</ref>. | |||
یاقوت حموی درباره وی نوشته است: {{عربی|"و قد أخرجت هذه الکورة من لا یحصی من الفضلاء و العلماء و الفقهاء والأدباء، و مع ذلک، فالغالب علی أهلها مذهب الرافضیة الغلاة، و من أشهر أئمتهم الإمام أبوبکر أحمد بن الحسین بن علی بن علی بن عبدالله بن موسی البیهقی من أهل خسروجرد صاحب التصانیف المشهورة، و هو الإمام الحافظ الفقیه فی أصول الدین الورع، أوحد الدهر فی الحفظ والإتقان مع الدین المتین، من أجل أصحاب أبی عبدالله الحاکم و المکثرین عنه...؛ و من تصانیفه کتاب المبسوط و کتاب السنن و کتاب معرفة علوم الحدیث و کتاب دلائل النبوة..."}}<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۵۳۸.</ref>. | |||
{{عربی|و کلامه علی ما فی النسخة المطبوعة وان لم یکن صریحاً فی تشیعه لاحتمال رجوع ضمیر أئمتهم إلی الفضلاء العلماء الخ لا إلی الرافضیة، لکن رجوعه إلی الأخیر هو الأظهر}}<ref>اعیان الشیعة، ج۲، ص۵۶۸.</ref>. | |||
و در ادامه، [[ادله]] دیگری را بر [[تشیع]] وی اقامه کرده و نوشته است: | علامه سید محسن امین بعد از نقل عبارت مزبور مینویسد: {{عربی|"و کلامه علی ما فی النسخة المطبوعة وان لم یکن صریحاً فی تشیعه لاحتمال رجوع ضمیر أئمتهم إلی الفضلاء العلماء الخ لا إلی الرافضیة، لکن رجوعه إلی الأخیر هو الأظهر"}}<ref>اعیان الشیعة، ج۲، ص۵۶۸.</ref>. | ||
{{عربی|و یرشد إلی تشیعه تلمذه علی الحاکم الذی هو شیعی مستتر کما ذکر فی ترجمته و غلبة التشیع علی أهل تلک الکورة کما اعترف به یاقوت. و عن بحرالعلوم فی فوائده الرجالیة أنه قال: بیهق ناحیة معروفة فی خراسان بین نیسابور و بلاد قومس و قاعدتها بلدة سبزوار و هی من بلاد الشیعة الإمامیة قدیماً و حدیثاً و أهلها فی التشیع أشهر من أهل خاف و باخرز فی التسنن<ref>الفوائد الرجالیة (بحر العلوم)، ج۳، ص۲۴۷ - ۲۴۸.</ref> (انتهی). و مما یرشد إلی تشیعه روایته جملة من مناقب أهل البیت{{عم}}الجلیلة فی مؤلفاته الجمة مثل ما نقل عن کتابه الموضوع لذکر مشاهیر الصحابة علی ما فی روضات الجنات من الروایة المشهورة عن النبی{{صل}} أنه قال: من أراد أن ینظر إلی [[آدم]] فی علمه و إلی نوح فی تقواه و إلی إبراهیم فی حلمه و إلی [[موسی]] فی هیبته و إلی [[عیسی]] فی عبادته فلینظر إلی [[علی بن أبی طالب]]{{ع}} فان الکثیرین من غیر الشیعة إذا نظروا إلی مثل هذا الحدیث أو ما هو أقل منه سارعوا إلی تکذیبه و [[وصف]] راویه بأنه [[کذاب]] و اتهموه بالتشیع}}<ref>أعیان الشیعة، ج۲، ص۵۶۸، ش۳۷۱۶.</ref>. | |||
حاصل گفتار علامه | و در ادامه، [[ادله]] دیگری را بر [[تشیع]] وی اقامه کرده و نوشته است: {{عربی|"و یرشد إلی تشیعه تلمذه علی الحاکم الذی هو شیعی مستتر کما ذکر فی ترجمته و غلبة التشیع علی أهل تلک الکورة کما اعترف به یاقوت. و عن بحرالعلوم فی فوائده الرجالیة أنه قال: بیهق ناحیة معروفة فی خراسان بین نیسابور و بلاد قومس و قاعدتها بلدة سبزوار و هی من بلاد الشیعة الإمامیة قدیماً و حدیثاً و أهلها فی التشیع أشهر من أهل خاف و باخرز فی التسنن<ref>الفوائد الرجالیة (بحر العلوم)، ج۳، ص۲۴۷ - ۲۴۸.</ref> (انتهی). و مما یرشد إلی تشیعه روایته جملة من مناقب أهل البیت{{عم}}الجلیلة فی مؤلفاته الجمة مثل ما نقل عن کتابه الموضوع لذکر مشاهیر الصحابة علی ما فی روضات الجنات من الروایة المشهورة عن النبی{{صل}} أنه قال: من أراد أن ینظر إلی [[آدم]] فی علمه و إلی نوح فی تقواه و إلی إبراهیم فی حلمه و إلی [[موسی]] فی هیبته و إلی [[عیسی]] فی عبادته فلینظر إلی [[علی بن أبی طالب]]{{ع}} فان الکثیرین من غیر الشیعة إذا نظروا إلی مثل هذا الحدیث أو ما هو أقل منه سارعوا إلی تکذیبه و [[وصف]] راویه بأنه [[کذاب]] و اتهموه بالتشیع"}}<ref>أعیان الشیعة، ج۲، ص۵۶۸، ش۳۷۱۶.</ref>. | ||
حاصل گفتار علامه امین این است که [[بیهقی]] به [[دلایل]] ذیل، به [[مذهب شیعه]] [[گرایش]] داشته است: | |||
#استاد معروف بیهقی، یعنی [[حاکم نیشابوری]] که وی [[روایات]] فراوانی از او نقل کرده، فردی [[شیعی]] [[مذهب]] است. | |||
تحقیق | #مذهب غالب در منطقه و شهری که احمد بیهقی در آن [[زندگی]] میکرده، [[مذهب تشیع]] بوده است. | ||
#روایات متعددی که احمد بیهقی با سندهای معتبر، در [[فضایل اهل بیت]]{{عم}}، به خصوص [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نقل کرده، دلیل آشکاری بر شیعی بودن اوست.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۲۱۸-۲۲۰.</ref> | |||
== تحقیق == | |||
نزد [[اهل سنت]]، [[شیعه]] به کسی گفته میشود که [[معتقد]] به [[برتری]] و [[افضل]] بودن امیرمؤمنان [[علی بن أبی طالب]]{{ع}} از [[عثمان]]، در مسئله [[خلافت]] باشد، چنانچه [[رافضی]] نزد آنان، به کسی گفته میشود که به [[خلیفه اول]] و دوم [[دشنام]] دهد و از آنان [[بیزاری]] جوید<ref>ر.ک: سیر أعلام النبلاء، ج۱۴، ص۵۱۱، ش۲۸۵؛ ج۱۶، ص۴۵۸، ش۳۳۲؛ و....</ref>. | نزد [[اهل سنت]]، [[شیعه]] به کسی گفته میشود که [[معتقد]] به [[برتری]] و [[افضل]] بودن امیرمؤمنان [[علی بن أبی طالب]]{{ع}} از [[عثمان]]، در مسئله [[خلافت]] باشد، چنانچه [[رافضی]] نزد آنان، به کسی گفته میشود که به [[خلیفه اول]] و دوم [[دشنام]] دهد و از آنان [[بیزاری]] جوید<ref>ر.ک: سیر أعلام النبلاء، ج۱۴، ص۵۱۱، ش۲۸۵؛ ج۱۶، ص۴۵۸، ش۳۳۲؛ و....</ref>. | ||
با دقت در شرح حال احمد بیهقی در مصادر [[عامه]]، روشن میگردد که وی از علمای عامه بوده و بهترین دلیل بر این گفته، کتاب السنن الکبری است که از او بر جای مانده است. همچنین کتاب خلافیات<ref>دلائل النبوة، مقدمه ج۱، ص۱۹.</ref> او که به بررسی مسائل اختلافی بین [[فقه]] [[حنفی]] و [[شافعی]] پرداخته، و کتاب معرفة السنن و الآثار او که به صورت فقه تطبیقی و در رد سخنان احمد بن [[سلامة]] [[طحاوی]] حنفی، که بر شافعی و [[اصحاب]] او ایراد وارد کرده، نگاشته شده و [[احادیث]] [[مسند]] شافعی را در آن نقل کرده - کتابی که به گفته سبکی، هیچ [[فقیه]] شافعی از آن [[بینیاز]] نیست-<ref>{{عربی|و أما المعرفة معرفة السنن و الآثار فلا یستغنی عنه فقیه شافعی}}؛ الطبقات الشافعیة الکبری، ج۴، ص۹.</ref>، نیز دلیل دیگری بر [[پیروی]] وی از مذهب شافعیه است. | با دقت در شرح حال احمد بیهقی در مصادر [[عامه]]، روشن میگردد که وی از علمای عامه بوده و بهترین دلیل بر این گفته، کتاب السنن الکبری است که از او بر جای مانده است. همچنین کتاب خلافیات<ref>دلائل النبوة، مقدمه ج۱، ص۱۹.</ref> او که به بررسی مسائل اختلافی بین [[فقه]] [[حنفی]] و [[شافعی]] پرداخته، و کتاب معرفة السنن و الآثار او که به صورت فقه تطبیقی و در رد سخنان احمد بن [[سلامة]] [[طحاوی]] حنفی، که بر شافعی و [[اصحاب]] او ایراد وارد کرده، نگاشته شده و [[احادیث]] [[مسند]] شافعی را در آن نقل کرده - کتابی که به گفته سبکی، هیچ [[فقیه]] شافعی از آن [[بینیاز]] نیست-<ref>{{عربی|و أما المعرفة معرفة السنن و الآثار فلا یستغنی عنه فقیه شافعی}}؛ الطبقات الشافعیة الکبری، ج۴، ص۹.</ref>، نیز دلیل دیگری بر [[پیروی]] وی از مذهب شافعیه است. | ||