اباصلت هروی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[اباصلت هروی در تراجم و رجال]] - [[اباصلت هروی در تاریخ اسلامی]] - [[اباصلت هروی در معارف و سیره رضوی]]| پرسش مرتبط  = اباصلت هروی (پرسش)}}

[[منابع تاریخی]] نام و [[نسب]] وی را [[عبدالسلام بن صالح بن سلیمان بن ایوب]]<ref>تاریخ الموصل، ج۲، ص۲۶؛ النجوم الزاهرة، ج۲، ص۲۸۷.</ref> بن میسره<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۷.</ref> گفته و اغلب وی را هروی دانسته‌اند<ref>تاریخ الموصل، ج۲، ص۲۶؛ تاریخ أصبهان، ج۱، ص۱۷۴؛ تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۷؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۱۳۵.</ref>، هر چند برخی از آنها نیز او را بلخی خوانده‌اند<ref>طبقات المحدثین بأصبهان، ج۳، ص۲۴۵.</ref>. با اینکه منابع وی را هروی یا بلخی یعنی منسوب به هرات یا بلخ دانسته‌اند، [[راز]] انتسابش به این [[شهرها]] به [[درستی]] مشخص نیست که آیا وی در یکی از این دو [[سرزمین]] ولادت یافته یا مدتی در این بلاد [[زندگی]] کرده است. البته برخی بر اساس روایتی ولادتش را [[مدینه]] دانسته‌اند<ref>اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۷۲.</ref>. در هر صورت، اطلاعات روشنی در این باره دیده نمی‌شود و از این رو نمی‌توان با [[قاطعیت]] در این باب اظهار نظر کرد. برخی گفته‌اند که [[خاندان]] وی از [[موالی]] [[عبدالرحمن بن سمره]] [[قریشی]] بوده است<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۷.</ref> و از آنجا که مطابق [[تواریخ]]، عبدالرحمن بن سمره در [[عصر عثمان]] و [[معاویه]] مدتی طولانی را به [[فتح]] بلادی چون بلخ، کابل، سیستان و... مشغول بوده است و بسیاری از ساکنان این مناطق به واسطه [[لشکرکشی]] وی به [[اسلام]] [[تشرف]] یافتند<ref>تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۹۴؛ بهجة النفوس و الأسرار، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، می‌توان پذیرفت که اجداد [[اباصلت]] نیز در یکی از نواحی [[خراسان]] بزرگ به وساطت ابن‌سمره [[مسلمان]] شده و از این رو از موالی وی به شمار آمده باشند. البته با توجه به گستردگی [[معانی مولی]]، می‌توان وجوه دیگری از قبیل هم‌پیمان بودن را برای این انتساب بیان کرد که البته قائلانی نیز دارد<ref>«مزارات خراسان»، نامه آستان قدس، ص۵۹.</ref>. اما اگر [[رأی]] نخست را که بیشتر با قرائن هماهنگ است بپذیریم این [[پرسش]] پیش می‌آید که پس از [[اسلام آوردن]] خاندان اباصلت، ایشان در کجا زیسته‌اند؟ ابن [[سمره]] در اصل از اهالی [[حجاز]] است و پس از [[رحلت رسول اکرم]]{{صل}} به [[عراق]] [[مهاجرت]] کرده و در [[بصره]] ساکن شده است<ref>تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.

اباصلت برای شنیدن [[حدیث]] به شهرهای بسیاری [[سفر]] کرده است<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۷.</ref> و طبعاً غیر از ابن عُیَیْنه، محضر برخی دیگر از [[مشایخ]] [[اهل حدیث]] را نیز [[درک]] کرده است که از جمله ایشان می‌توان به [[حماد بن زید بصری]]، [[مالک بن انس قرشی]]، [[محمد بن خازم تمیمی]]، مشهور به [[ابا معاویه]]، [[عبدالرزاق بن همام یمانی صنعانی]] و [[شریک بن عبدالله نخعی]] اشاره کرد<ref>تاریخ الموصل، ج۲، ص۲۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۷.</ref>. وی محضر این بزرگان را در شهرهای [[کوفه]]، بصره، [[یمن]]، [[مکه]] و [[مدینه]] درک کرده است<ref>تاریخ الموصل، ج۲، ص۲۶.</ref>. از سخنان اباصلت و درگیری‌های وی با [[فرقه‌ها]] و نحله‌های [[کلامی]] گوناگون می‌توان این مطلب را دریافت که وی علاوه بر آشنایی با [[علم حدیث]]، [[شناخت]] قابل توجهی نیز از [[دانش]] [[کلام]] و [[علم ملل و نحل]] داشته است. وی به شدت مورد توجه [[مأمون]] بود و با نظر وی در جلسات [[مناظره]] با جماعاتی از [[اهل کلام]] حاضر می‌شد<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۸-۴۹.</ref>.

روشن نیست [[اباصلت]] در کجا و چه مدت با [[امام]] [[مصاحبت]] داشته و شاگردی آن [[حضرت]] را کرده است. از برخی منابع استفاده می‌شود اباصلت با امام به [[حج]] رفته و از ایشان دعایی را که در موقف حج قرائت می‌کرد، نقل کرده است<ref>تاریخ بغداد، ج۱۹، ص۱۳۹.</ref>.