جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
| موضوع مرتبط = | | موضوع مرتبط = | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = | ||
| مداخل مرتبط = [[نهج البلاغه در | | مداخل مرتبط = [[نهج البلاغه در تاریخ اسلامی]] - [[نهج البلاغه در کلام اسلامی]] | ||
| پرسش مرتبط = نهج البلاغه (پرسش) | | پرسش مرتبط = نهج البلاغه (پرسش) | ||
}} | }} | ||
'''نهج البلاغه''' نام کتابی است که مجموعهای از سخنرانیها، [[نامهها]] و سخنان کوتاه و حکمتآمیز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را در بردارد. گرد آورنده این کتاب، "[[سید رضی]]" از [[دانشمندان]] برجسته [[شیعه]] در قرن چهارم است. [[علی]]{{ع}} پیشوای نخست [[شیعه]]، در [[دانش]] و [[حکمت]] و [[فصاحت]] و [[زیبایی]] و شیوایی گفتار، سرآمد همه است و سخن او را بالاتر از [[کلام]] [[بشر]] و پایینتر از [[کلام]] [[خدا]] دانستهاند. "نهج البلاغه" که به معنای روش [[بلاغت]] است، بخشی از [[خطبهها]] و [[نامهها]] و سخنان کوتاه و پر محتوای اوست و همواره مورد استفاده [[دانشمندان]] بوده و به زبانهای مختلف ترجمه شده و شرحهای گوناگونی بر آن نوشته شده است. مشهورترین ترجمه [[فارسی]] آن، ترجمه و شرح "[[فیض الاسلام]]" است. نهج البلاغه ۲۳۹ [[خطبه]]، ۷۹ [[نامه]] و ۴۷۲ سخن کوتاه دارد و محتوای این کتاب، مسائل مختلف [[اعتقادی]]، [[اخلاقی]]، [[سیاسی]]، [[تاریخی]] و [[اجتماعی]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۳۹.</ref>. | '''نهج البلاغه''' نام کتابی است که مجموعهای از سخنرانیها، [[نامهها]] و سخنان کوتاه و حکمتآمیز [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} را در بردارد. گرد آورنده این کتاب، "[[سید رضی]]" از [[دانشمندان]] برجسته [[شیعه]] در قرن چهارم است. [[علی]] {{ع}} پیشوای نخست [[شیعه]]، در [[دانش]] و [[حکمت]] و [[فصاحت]] و [[زیبایی]] و شیوایی گفتار، سرآمد همه است و سخن او را بالاتر از [[کلام]] [[بشر]] و پایینتر از [[کلام]] [[خدا]] دانستهاند. "نهج البلاغه" که به معنای روش [[بلاغت]] است، بخشی از [[خطبهها]] و [[نامهها]] و سخنان کوتاه و پر محتوای اوست و همواره مورد استفاده [[دانشمندان]] بوده و به زبانهای مختلف ترجمه شده و شرحهای گوناگونی بر آن نوشته شده است. مشهورترین ترجمه [[فارسی]] آن، ترجمه و شرح "[[فیض الاسلام]]" است. نهج البلاغه ۲۳۹ [[خطبه]]، ۷۹ [[نامه]] و ۴۷۲ سخن کوتاه دارد و محتوای این کتاب، مسائل مختلف [[اعتقادی]]، [[اخلاقی]]، [[سیاسی]]، [[تاریخی]] و [[اجتماعی]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۳۹.</ref>. | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
*نهج البلاغه گزیده سخنان [[امام علی بن ابیطالب]] است که [[شریف رضی]] در [[رجب]] سال ۴۰۰ قمری آن را تدوین کرده. [[سیدرضی]] [[علت]] تدوین نهج البلاغه را پس از [[نوشتن]] کتابی در [[فضایل]] امیرالمؤمنین {{ع}} بهنام [[خصائص الائمة (کتاب)|خصائص الائمة]]، درخواست جمعی از [[دوستان]] و اهل [[علم]] بیان میکند؛ تدوین کتابی که گزیده [[سخنان امام]] {{ع}} در زمینهها و موضوعات گوناگون از [[خطبههای نهج البلاغه|خطبهها]] و [[نامههای نهج البلاغه|نامهها]] و [[حکمتهای نهج البلاغه|پندها]] و [[دانش]] زیستن را در بر داشته باشد. آن مردان [[فضل]] و [[دانش]] میدانستند که این سخنان، شگفتیهای [[بلاغت]] و دُردانههای [[فصاحت]] و گوهرهای [[ادب]] و کلمات پرمغز و روشنگر [[دین]] و دنیاست و این مجموعه نفیس در هیچ [[کلام]] و کتابی یافت نشود، چون [[امیرمؤمنان]] {{ع}} سرچشمه [[فصاحت]] و زایشجای [[بلاغت]] است و از آن بزرگوار گنج [[فرهنگ]] و [[ادب]] و قانونهای آن پدید آید و هر سخنوری بر شیوه و روش آن [[حضرت]] ره پوید و هر واعظ شیرین سخن رساگویی از او [[کمک]] گیرد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص۸۴۳-۸۴۴.</ref>. | * نهج البلاغه گزیده سخنان [[امام علی بن ابیطالب]] است که [[شریف رضی]] در [[رجب]] سال ۴۰۰ قمری آن را تدوین کرده. [[سیدرضی]] [[علت]] تدوین نهج البلاغه را پس از [[نوشتن]] کتابی در [[فضایل]] امیرالمؤمنین {{ع}} بهنام [[خصائص الائمة (کتاب)|خصائص الائمة]]، درخواست جمعی از [[دوستان]] و اهل [[علم]] بیان میکند؛ تدوین کتابی که گزیده [[سخنان امام]] {{ع}} در زمینهها و موضوعات گوناگون از [[خطبههای نهج البلاغه|خطبهها]] و [[نامههای نهج البلاغه|نامهها]] و [[حکمتهای نهج البلاغه|پندها]] و [[دانش]] زیستن را در بر داشته باشد. آن مردان [[فضل]] و [[دانش]] میدانستند که این سخنان، شگفتیهای [[بلاغت]] و دُردانههای [[فصاحت]] و گوهرهای [[ادب]] و کلمات پرمغز و روشنگر [[دین]] و دنیاست و این مجموعه نفیس در هیچ [[کلام]] و کتابی یافت نشود، چون [[امیرمؤمنان]] {{ع}} سرچشمه [[فصاحت]] و زایشجای [[بلاغت]] است و از آن بزرگوار گنج [[فرهنگ]] و [[ادب]] و قانونهای آن پدید آید و هر سخنوری بر شیوه و روش آن [[حضرت]] ره پوید و هر واعظ شیرین سخن رساگویی از او [[کمک]] گیرد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص۸۴۳-۸۴۴.</ref>. | ||
* [[امام]] {{ع}} در این میدان گوی [[سبقت]] را از دیگران ربوده و پیشتاز است و دیگران وامانده، زیرا [[کلام]] آن [[حضرت]] سخنی است که [[نور]] و نشانه خدایی دارد و از آن رنگ و بوی سخن [[نبوی]] تراود. وی میگوید: در هر صورت به خواستشان پاسخ مثبت دادم که تألیف کتاب را بیاغازم، در حالیکه میدانستم در آن سودی بزرگ است و بلندآوازه شود و اجر [[آخرت]] [[ذخیره]] کنم<ref>نک: مقدمه نهج البلاغه</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص۸۴۴.</ref>. | * [[امام]] {{ع}} در این میدان گوی [[سبقت]] را از دیگران ربوده و پیشتاز است و دیگران وامانده، زیرا [[کلام]] آن [[حضرت]] سخنی است که [[نور]] و نشانه خدایی دارد و از آن رنگ و بوی سخن [[نبوی]] تراود. وی میگوید: در هر صورت به خواستشان پاسخ مثبت دادم که تألیف کتاب را بیاغازم، در حالیکه میدانستم در آن سودی بزرگ است و بلندآوازه شود و اجر [[آخرت]] [[ذخیره]] کنم<ref>نک: مقدمه نهج البلاغه</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص۸۴۴.</ref>. | ||
* [[سیدرضی]] نهج البلاغه را در سه فصل [[خطبهها]]<ref>شامل ۲۴۱ خطبه</ref>، [[نامهها]]<ref>شامل ۷۹ نامه</ref> و حکمتها<ref>شامل ۴۸۰ حکمت</ref> تدوین کرد. او خود مینویسد: پس به [[توفیق الهی]]، کار تألیف را با گلچین خطبههای شروع کردم و آنگاه به سراغنامههای [[نیکو]] و سپس پندهای زیبا و کلمات حکمتآمیز رفتم و هر یک از این سه را در بخشی جداگانه آوردم و برگهایی نانوشته در کنارش نهادم تا کلماتی را که احیاناً جامانده یا بعداً بهدست آید اضافه کنم؛ و چنانچه [[کلامی]] از [[حضرت]] یافتم که در اثنای [[گفتوگو]] و یا پاسخِ پرسوجو بوده یا برای هدفی دیگر غیر از سه عنوان ذکر شده و قراری کهبنیان گردیده، باشد، در ضمن هر یک از بخشهایی که مناسب و همخوانی بیشتری با [[هدف]] آن داشته باشد قرار دهم. و چه بسا آنچه برگزیدم با آن فصلها مناسب نباشد و کلمات [[زیبایی]] باشد که از نظر [[نظم]] و نسق هماهنگ نیاید؛ و این بدان جهت است که میخواستم نکتهها و سخنان و روشنگر را بیاورم و قصدم صرفاً [[پیوستگی]] و هماهنگی نبوده است<ref>نهج البلاغة پارسی، ص ۱۷</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص۸۴۴.</ref>. | * [[سیدرضی]] نهج البلاغه را در سه فصل [[خطبهها]]<ref>شامل ۲۴۱ خطبه</ref>، [[نامهها]]<ref>شامل ۷۹ نامه</ref> و حکمتها<ref>شامل ۴۸۰ حکمت</ref> تدوین کرد. او خود مینویسد: پس به [[توفیق الهی]]، کار تألیف را با گلچین خطبههای شروع کردم و آنگاه به سراغنامههای [[نیکو]] و سپس پندهای زیبا و کلمات حکمتآمیز رفتم و هر یک از این سه را در بخشی جداگانه آوردم و برگهایی نانوشته در کنارش نهادم تا کلماتی را که احیاناً جامانده یا بعداً بهدست آید اضافه کنم؛ و چنانچه [[کلامی]] از [[حضرت]] یافتم که در اثنای [[گفتوگو]] و یا پاسخِ پرسوجو بوده یا برای هدفی دیگر غیر از سه عنوان ذکر شده و قراری کهبنیان گردیده، باشد، در ضمن هر یک از بخشهایی که مناسب و همخوانی بیشتری با [[هدف]] آن داشته باشد قرار دهم. و چه بسا آنچه برگزیدم با آن فصلها مناسب نباشد و کلمات [[زیبایی]] باشد که از نظر [[نظم]] و نسق هماهنگ نیاید؛ و این بدان جهت است که میخواستم نکتهها و سخنان و روشنگر را بیاورم و قصدم صرفاً [[پیوستگی]] و هماهنگی نبوده است<ref>نهج البلاغة پارسی، ص ۱۷</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص۸۴۴.</ref>. | ||
*نهج البلاغه پس از تدوین تا به امروز کانون توجه [[دانشمندان]] و [[اندیشمندان]] قرار گرفته است. بهطوری که بسیاری از اهالی [[فضل]] و [[دانش]] از مکتبها و نحلههای گوناگون با مطالعه آن، زبان به [[ستایش]] گشوده و محتوای والای آن را ستودهاند. بهنظر میرسد، در این امر [[علل]] و عوامل گوناگونی دخالت دارند تا مجموعه آنها [[جایگاه]] ویژه و رفیعی برای این کتاب رقم بزند. برخی از این عوامل را میتوان به شرح زیر مورد توجه قرار داد: | * نهج البلاغه پس از تدوین تا به امروز کانون توجه [[دانشمندان]] و [[اندیشمندان]] قرار گرفته است. بهطوری که بسیاری از اهالی [[فضل]] و [[دانش]] از مکتبها و نحلههای گوناگون با مطالعه آن، زبان به [[ستایش]] گشوده و محتوای والای آن را ستودهاند. بهنظر میرسد، در این امر [[علل]] و عوامل گوناگونی دخالت دارند تا مجموعه آنها [[جایگاه]] ویژه و رفیعی برای این کتاب رقم بزند. برخی از این عوامل را میتوان به شرح زیر مورد توجه قرار داد: | ||
# [[شخصیت والا]] و [[برتر]] [[امیرمؤمنان]] {{ع}} و [[جایگاه]] ویژه او در [[اسلام]] و [[جامعیت]] او در همه مراتب و ویژگیهای منحصربهفردش که او را در میان [[اصحاب]] ویژگی خاص بخشیده است. | # [[شخصیت والا]] و [[برتر]] [[امیرمؤمنان]] {{ع}} و [[جایگاه]] ویژه او در [[اسلام]] و [[جامعیت]] او در همه مراتب و ویژگیهای منحصربهفردش که او را در میان [[اصحاب]] ویژگی خاص بخشیده است. | ||
# [[فصاحت]] و [[بلاغت]] [[کلام امام]] که [[کلام]] او را پس از [[قرآن کریم]] و [[بلاغت]] [[نبوی]] در نقطه اوج قرار داده است. | # [[فصاحت]] و [[بلاغت]] [[کلام امام]] که [[کلام]] او را پس از [[قرآن کریم]] و [[بلاغت]] [[نبوی]] در نقطه اوج قرار داده است. | ||
# [[جامعیت]] و گسترش موضوعات نهج البلاغه، بهطوری که مفاهیم بسیاری را در خود جای داده است. | # [[جامعیت]] و گسترش موضوعات نهج البلاغه، بهطوری که مفاهیم بسیاری را در خود جای داده است. | ||
#نهج البلاغه گویای بخشی از [[زندگی]] انسانی [[الهی]] است که توانست در دوران [[زمامداری]] خود و در کوران بحرانهایی که [[قاسطین]] و [[ناکثین]] و [[مارقین]] بر سر راهش ایجاد کردند، از عهده [[وظیفه]] [[زمامداری]] به نحو احسن برآید. | # نهج البلاغه گویای بخشی از [[زندگی]] انسانی [[الهی]] است که توانست در دوران [[زمامداری]] خود و در کوران بحرانهایی که [[قاسطین]] و [[ناکثین]] و [[مارقین]] بر سر راهش ایجاد کردند، از عهده [[وظیفه]] [[زمامداری]] به نحو احسن برآید. | ||
#نهج البلاغه گویای [[تاریخ]] تطورات [[سیاسی]] [[جامعه]] پس از [[رحلت پیامبر اکرم]] {{صل}} است. | # نهج البلاغه گویای [[تاریخ]] تطورات [[سیاسی]] [[جامعه]] پس از [[رحلت پیامبر اکرم]] {{صل}} است. | ||
#این کتاب، بیانگر روحیههای گوناگون [[مردمان]] و به تعبیر دیگر، بیانگر [[روانشناسی]] [[اجتماعی]] است. | # این کتاب، بیانگر روحیههای گوناگون [[مردمان]] و به تعبیر دیگر، بیانگر [[روانشناسی]] [[اجتماعی]] است. | ||
#این کتاب، بیانگر [[راستین]] [[اصول اسلام]]، [[قرآن]]، [[عدالت]] و [[آزادی]] و دستیابی به [[حیات طیبه]] است <ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۴۴-۸۴۵.</ref>. | # این کتاب، بیانگر [[راستین]] [[اصول اسلام]]، [[قرآن]]، [[عدالت]] و [[آزادی]] و دستیابی به [[حیات طیبه]] است <ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۴۴-۸۴۵.</ref>. | ||
==[[محتوای نهج البلاغه]]== | == [[محتوای نهج البلاغه]] == | ||
===[[خطبههای نهج البلاغه|خطبهها]]=== | === [[خطبههای نهج البلاغه|خطبهها]] === | ||
===[[نامههای نهج البلاغه|نامهها]]=== | === [[نامههای نهج البلاغه|نامهها]] === | ||
===[[حکمتهای نهج البلاغه|حکمتها]]=== | === [[حکمتهای نهج البلاغه|حکمتها]] === | ||
==[[ویژگیهای نهج البلاغه]]== | == [[ویژگیهای نهج البلاغه]] == | ||
==[[کتابشناسی نهج البلاغه]]== | == [[کتابشناسی نهج البلاغه]] == | ||
===[[شروح نهج البلاغه]]=== | === [[شروح نهج البلاغه]] === | ||
===[[ترجمههای نهج البلاغه]]=== | === [[ترجمههای نهج البلاغه]] === | ||
===[[نسخههای تصحیحشده از متن نهج البلاغه]]=== | === [[نسخههای تصحیحشده از متن نهج البلاغه]] === | ||
===[[مصادر نهج البلاغه]]=== | === [[مصادر نهج البلاغه]] === | ||
===[[مستدرک نهج البلاغه]]=== | === [[مستدرک نهج البلاغه]] === | ||
===[[فرهنگهای نهج البلاغه]]=== | === [[فرهنگهای نهج البلاغه]] === | ||
===[[فهرستهای موضوعی نهج البلاغه]]=== | === [[فهرستهای موضوعی نهج البلاغه]] === | ||
===[[دانشنامههای نهج البلاغه]]=== | === [[دانشنامههای نهج البلاغه]] === | ||
===[[آشنایی با نهج البلاغه]]=== | === [[آشنایی با نهج البلاغه]] === | ||
==[[ادبیات نهج البلاغه]]== | == [[ادبیات نهج البلاغه]] == | ||
== منابع == | == منابع == | ||