پلورالیسم: تفاوت میان نسخه‌ها

== چیستی پلورالیسم ==

* واژۀ "پلورال" به معنای جمع و کثیر و "پلورالیسم" یعنی پذیرفتن کثرت یا [[گرایش]] به تعدد و کثرت است. نظریه پلورالیستی در مقابل نظریۀ مونیستی و وحدت‌گرایی است.

* در عرصه‌های مختلف [[زندگی اجتماعی]] با این پرسش مواجه هستیم که کار در انحصار یک فرد یا یک گروه باشد و یا در [[اختیار]] چند فرد یا چند گروه؟ اگر ما چند گروه را برای انجام کاری پذیرفتیم یعنی قائل به پلورالیسم شدیم و در مقابل اگر یک فرد یا یک گروه را پذیرفتیم [[معتقد]] به [[وحدت]] گرائی و مونیسم شده‌ایم.

* این اصطلاح از [[فرهنگ]] غربی، متولد شد و در [[مناصب]] کلیسایی (چند [[منصب]] داشتن در [[کلیسا]]) شروع به [[رشد]] و نمو کرد. امروزه در عرصۀ [[فرهنگی]] کلمۀ پلورالیسم یعنی کسانی که در عرصۀ [[فکری]] اعم از مذهبی و [[دینی]]، [[سیاسی]]، هنری، [[معتقد]] باشند نه تنها یک نظر، یک [[تئوری]] و یک [[مذهب]] می‌‌تواند صحیح باشد، بلکه روش‌ها و [[مذاهب]] گوناگونی می‌‌تواند بدون درگیری مورد قبول باشد؛ بنابراین این نوع نگاه به امور [[فرهنگی]] را پلورالیسم می‌‌گویند<ref>مصاحبه کیهان هوایی با آیت الله مصباح یزدی، ۱۲/۰۴/۱۳۷۶؛ گنجینه معارف استاد مصباح یزدی و پلورالیزم دینی؛ [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۴۹ ـ ۲۵۰.</ref>.

* در گذشته که [[جوامع]] از هم جدا بودند و ارتباط بین آنها کم بود، نیازی به این نبود که پلورالیسم مطرح بشود و معمولاً در هر [[جامعه]] ای یک [[مذهب]]، یک نوع [[فلسفه]] و یک نوع [[تفکر]] [[حاکم]] بود و [[اکثریت]] قریب به اتفاق آن [[جامعه]] هم آن را می‌‌پذیرفتند و به آن عمل می‌‌کردند. ولی هر [[قدر]] ارتباط بین [[جوامع]] بیشتر شد، [[نیاز]] به اینکه از فرهنگ‌های دیگر هم اطلاع پیدا کنند و فرهنگ‌های دیگر را بپذیرند بیشتر شد؛ مخصوصاً بعد از جنگ‌های [[جدید]] فرقه‌ای و مذهبی در عالم، نظیر [[جنگ‌های صلیبی]] بین [[مسلمانان]] و [[مسیحیان]] و جنگ‌های مذهبی دیگری مثل [[جنگ]] کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها که در خیلی جاها از جمله ایرلند آثار شومی در [[جامعه]] گذاشت و موجب این شد این [[تفکر]] تقویت شود که باید [[مذاهب]] دیگر به حساب آورده شوند و با آنها از درِ [[آشتی]] [[گفتگو]] کرد.

* بنابراین آثار شومی که جنگ‌های قومی و مذهبی به بار آورد، موجب شد [[اندیشمندان]] به این [[فکر]] بیفتند که نوعی [[سازش]] بین [[ادیان]] یعنی پلورالیسم در بین [[جوامع]] نهادینه شود تا زمینه [[جنگ‌ها]] مقداری کمتر شود <ref>ر. ک: مصاحبه کیهان هوایی با مصباح یزدی؛ گنجینه معارف استاد مصباح یزدی و پلورالیزم دینی.</ref>.

== قالب‌های پلورالیسم ==

* پلورالیسم در عرصه‌های گوناگونی وجود دارد؛ اما گونه‌هایی مختلف پلورالیسم، فقط در قالب‌های پلورالیسم عملی و نظری ـ عملی مطرح می‌‌شود.

* به عبارت دیگر پلورالیسم گاهی به معنای پذیرش کثرت و نظرات مختلف در [[مقام عمل]] است، به این معنا که [[انسان‌ها]] با هم دیگر همزیستی مسالمت‌آمیز داشته باشند و به نظر یکدیگر [[احترام]] بگذارند و گاهی دیگر پلورالیسم قائل به صحت همۀ عقیده‌های مختلف در عرصۀ [[سیاست]] یا [[فرهنگ]] یا [[اقتصاد]] یا [[دین]] است، به بیانی دیگر پلورالیسم در بخش نظری ـ عملی، [[معتقد]] است همۀ نظرها، بخشی از [[حقیقت]] را تشکیل می‌‌دهد و این‌چنین نیست که یک نظریۀ [[حق]] محض و [[خالص]] باشد و دیگری [[باطل]] و نادرست<ref>ر. ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۴۹ ـ ۲۵۰.</ref>.  

* در بین پلورالیسم‌های که در حوزه‌های مختلف وجود دارد سه نوع پلورالیسم بیشتر از پلورالیسم‌های دیگر مطرح است [[پلورالیسم دینی]]؛ [[پلورالیسم سیاسی]]، و [[پلورالیسم رفتاری]]<ref>ر. ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۴۹ ـ ۲۵۰؛ گنجینه معارف استاد مصباح یزدی و پلورالیزم دینی.</ref>:

=== [[پلورالیسم دینی]] ===

# هیچ [[دینی]] [[باطل]] محض و یا [[حق]] مطلق نیست، بلکه هر [[دینی]] دارای آموزه‌های صحیح و آموزه‌های نادرست است؛

# قضایای [[دینی]] گزاره‌های غیر حسی‌اند و این گزاره‌ها یا اصولاً بی‌معنا هستند و یا اگر هم معنایی داشته باشند قابل اثبات نیستند، بنابراین همه در یک ردیف‌اند و هر فردی هر [[دینی]] را پسندید می‌‌تواند آن را [[انتخاب]] کند <ref>ر. ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۵۱، ۲۵۲، ۲۵۳، ۲۵۴.</ref>.

=== [[پلورالیسم سیاسی]] ===

* یعنی در عرصه [[سیاست]]، [[احزاب]] مختلف به اصولی معتقدند و از آن [[دفاع]] می‌‌کنند ولی در عمل با هم درگیر نمی‌شوند بلکه این احزاب با [[رأی]] دادن، یک [[حکومت]] دموکراتیک برقرار کرده و [[اختلافات]] را از بین برند<ref>ر. ک: مصاحبه کیهان هوایی با مصباح یزدی. </ref>.

=== [[پلورالیسم رفتاری]] ===

* [[پلورالیسم رفتاری]]، [[پلورالیسم هنجاری|هنجاری]] یا [[پلورالیسم اخلاقی|اخلاقی]] که کم‌چالش‌ترین گونۀ پلورالیسم است؛ به این معناست که [[پیروان]] همه [[ادیان]] می‌‌تواند در کنار هم، به صورت مسالمت‌آمیز [[زندگی]] کنند<ref>ر. ک: رضوانی، علی اصغر، اسلام‌شناسی و پاسخ به شبهات، ص ۲۲. </ref>.

== نتیجه گیری ==

* [[نظریه]] پلورالیسم در مقابل نظریۀ مونیستی و وحدت‌گرایی است، به عبارت دیگر پلورالیسم یعنی اگر [[معتقد]] به تعدد گروه برای انجام کاری شدیم یعنی این [[مکتب]] را پذیرفتیم و در مقابل اگر برای انجام عملی، یک فرد یا گروهی را پذیرفتیم یعنی [[معتقد]] به مونیسم و [[وحدت]] گرائی شدیم<ref>ر. ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۴۹ ـ ۲۵۰.</ref>.