جز
جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
جز (جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن ') |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
== [[دبیری]] == | == [[دبیری]] == | ||
* دبیران یا کاتبان گروهی از شاغلان دولتی بودند که مسئولیتشان [[نوشتن]] فرامین حکومتی، اماننامهها، بخشنامهها، [[دستورات]]، [[احکام]]، قراردادها و پیماننامهها، [[نامه]] به [[مخالفان]] و [[کارگزاران]] و ثبت و ضبط مکاتبات بود. دبیران دو [[وظیفه]] عمده داشتند که عبارت بود از "کتابت انشاء" یعنی همه موارد نگارشی که پیشتر به آنها اشاره شد؛ و "کتابت [[اموال]]" که ثبت و ضبط و توزیع منابع درآمدی [[دولت]] و [[بیت المال]] [[مسلمین]] را بر عهده داشت. از ابتکارات [[امام علی]] {{ع}} افزون بر دیوانهایی که [[تاریخنویسان]] در آثار خود از آنها نام میبرند، تأسیس دیوان [[مظالم]] بود. بر این اساس اتاقی در نظر گرفته شده بود تا کسانی که شکایتی داشتند و در جریان ظلمی قرار گرفته بودند، عریضه بنویسند و به داخل اتاق بیندازند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 697.</ref>. | * دبیران یا کاتبان گروهی از شاغلان دولتی بودند که مسئولیتشان [[نوشتن]] فرامین حکومتی، اماننامهها، بخشنامهها، [[دستورات]]، [[احکام]]، قراردادها و پیماننامهها، [[نامه]] به [[مخالفان]] و [[کارگزاران]] و ثبت و ضبط مکاتبات بود. دبیران دو [[وظیفه]] عمده داشتند که عبارت بود از "کتابت انشاء" یعنی همه موارد نگارشی که پیشتر به آنها اشاره شد؛ و "کتابت [[اموال]]" که ثبت و ضبط و توزیع منابع درآمدی [[دولت]] و [[بیت المال]] [[مسلمین]] را بر عهده داشت. از ابتکارات [[امام علی]] {{ع}} افزون بر دیوانهایی که [[تاریخنویسان]] در آثار خود از آنها نام میبرند، تأسیس دیوان [[مظالم]] بود. بر این اساس اتاقی در نظر گرفته شده بود تا کسانی که شکایتی داشتند و در جریان ظلمی قرار گرفته بودند، عریضه بنویسند و به داخل اتاق بیندازند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 697.</ref>. | ||
* [[امام علی]] {{ع}} شغل کتابت را با اهمیت میدانست و در فرماننامه حکومتی خود شرایطی را برای [[انتخاب]] کتاب برمیشمرد که توجه به آن، اهمیت موضوع را روشن میکند: پس درباره کاتبان خود بنگر و بهترینشان را بر سرکار بیاور و نامههایی را که در آن تدبیرها و رازهایت [[نهان]] است، از میان جمع کاتبان به کسی مخصوصدار که صالحتر از دیگران است؛ کسی که مکرمت (در [[حق]] وی) او را به [[طغیان]] نکشاند و بر تو دلیر نگرداند، آنسان که در جمع حاضران مخالفتت تواند و غفلتش سبب نشود که در رساندن نامههای عاملانت به تو و [[نوشتن]] پاسخ درست آنها از تو به آنان سهلانگاری کند و در آنچه برای تو میگیرد و آنچه از جانب تو میدهد فروگذارد. و پیمانی را که به (سود) تو بسته [[سست]] نگرداند و در بههم زدن پیمانی که به زیان توست درنماند و [[قدر]] خود را در [[کارها]] بداند، چه، آنکه [[قدر]] خود را نداند، در شناختن [[قدر]] جز خود نادانتر بود و درماند. در گزیدن این کاتبان تنها به فراست و [[اطمینان]] و خوشگمانی خود [[اعتماد]] مکن که [[مردم]] برای جلب نظر [[والیان]] به آراستن ظاهر میپردازند و خوشخدمتی را پیشه میسازد، اما در پس آن، نه [[خیرخواهی]] است و نه از [[امانت]] نشان. | * [[امام علی]] {{ع}} شغل کتابت را با اهمیت میدانست و در فرماننامه حکومتی خود شرایطی را برای [[انتخاب]] کتاب برمیشمرد که توجه به آن، اهمیت موضوع را روشن میکند: پس درباره کاتبان خود بنگر و بهترینشان را بر سرکار بیاور و نامههایی را که در آن تدبیرها و رازهایت [[نهان]] است، از میان جمع کاتبان به کسی مخصوصدار که صالحتر از دیگران است؛ کسی که مکرمت (در [[حق]] وی) او را به [[طغیان]] نکشاند و بر تو دلیر نگرداند، آنسان که در جمع حاضران مخالفتت تواند و غفلتش سبب نشود که در رساندن نامههای عاملانت به تو و [[نوشتن]] پاسخ درست آنها از تو به آنان سهلانگاری کند و در آنچه برای تو میگیرد و آنچه از جانب تو میدهد فروگذارد. و پیمانی را که به (سود) تو بسته [[سست]] نگرداند و در بههم زدن پیمانی که به زیان توست درنماند و [[قدر]] خود را در [[کارها]] بداند، چه، آنکه [[قدر]] خود را نداند، در شناختن [[قدر]] جز خود نادانتر بود و درماند. در گزیدن این کاتبان تنها به فراست و [[اطمینان]] و خوشگمانی خود [[اعتماد]] مکن که [[مردم]] برای جلب نظر [[والیان]] به آراستن ظاهر میپردازند و خوشخدمتی را پیشه میسازد، اما در پس آن، نه [[خیرخواهی]] است و نه از [[امانت]] نشان. لکن آنان را بیازمای به خدمتی که برای [[والیان]] [[نیکوکار]] پیش از تو عهدهدار بودهاند و بر آنکس [[اعتماد]] کن که میان همگان اثری [[نیکو]] نهاده و به [[امانت]] از همه شناختهتر است (و [[امتحان]] خود را داده) که این نشانه [[خیرخواهی]] تو برای ([[دین]]) خداست و برای کسی که کار او برعهده شماست. و بر سر هر یک از کارهایت مهتری از آنان بگمار که نه بزرگی کار او را ناتوان سازد و نه بسیاری آن وی را پریشان؛ و هر [[عیب]] که در کاتبان توست و تو از آن غافل شوی بر عهده تو ماند<ref>{{متن حدیث|ثُمَّ انْظُرْ فِي حَالِ کُتَّابِکَ فَوَلِّ عَلَى أُمُورِکَ خَيْرَهُمْ، وَاخْصُصْ رَسَائِلَکَ الَّتِي تُدْخِلُ فِيهَا مَکَايِدَکَ وَأَسْرَارَکَ بِأَجْمَعِهِمْ لِوُجُوهِ صَالِحِ الاَْخْلاَقِ، مِمَّنْ لاَ تُبْطِرُهُ الْکَرَامَةُ، فَيَجْتَرِئَ بِهَا عَلَيْکَ فِي خِلاَف لَکَ بِحَضْرَةِ مَلاَ، وَلاَ تَقْصُرُ بِهِ الْغَفْلَةُ عَنْ إِيرَادِ مُکَاتَبَاتِ عُمِّالِکَ عَلَيْکَ، وَإِصْدَارِ جَوَابَاتِهَا عَلَى الصَّوَابِ عَنْکَ، فِيمَا يَأْخُذُ لَکَ وَيُعْطِي مِنْکَ، وَلاَ يُضْعِفُ عَقْداً اعْتَقَدَهُ لَکَ، وَلاَ يَعْجِزُ عَنْ إِطْلاَقِ مَا عُقِدَ عَلَيْکَ، وَلاَ يَجْهَلُ مَبْلَغَ قَدْرِ نَفْسِهِ فِي الامُورِ، فَإِنَّ الْجَاهِلَ بِقَدْرِ نَفْسِهِ يَکُونُ بِقَدْرِ غَيْرِهِ أَجْهَلَ. ثُمَّ لاَ يَکُنِ اخْتِيَارُکَ إِيَّاهُمْ عَلَى فِرَاسَتِکَ وَاسْتِنَامَتِکَ وَحُسْنِ الظَّنِّ مِنْکَ، فَإِنَّ الرِّجَالَ يَتَعَرَّضُونَ لِفِرَاسَاتِ الْوُلاَةِ بِتَصَنُّعِهِمْ وَحُسْنِ خِدْمَتِهِمْ، وَلَيْسَ وَرَاءَ ذَلِکَ مِنَ النَّصِيحَةِ وَالاَمَانَةِ شَيْءٌ؛ وَلَکِنِ اخْتَبِرْهُمْ بِمَا وُلُّوا لِلصَّالِحِينَ قَبْلَکَ، فَاعْمِدْ لاَحْسَنِهِمْ کَانَ فِي الْعَامَّةِ أَثَراً، وَأَعْرَفِهِمْ بِالاَمَانَةِ وَجْهاً، فَإِنَّ ذَلِکَ دَلِيلٌ عَلَى نَصِيحَتِکَ لِلَّهِ وَلِمَنْ وُلِّيتَ أَمْرَهُ. وَاجْعَلْ لِرَأْسِ کُلِّ أَمْر مِنْ أُمُورِکَ رَأْساً مِنْهُمْ، لاَ يَقْهَرُهُ کَبِيرُهَا وَلاَ يَتَشَتَّتُ عَلَيْهِ کَثِيرُهَا، وَمَهْمَا کَانَ فِي کُتَّابِکَ مِنْ عَيْب، فَتَغَابَيْتَ عَنْهُ، أُلْزِمْتَه}}؛ نهج البلاغه، نامه ۵۳</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 697-698.</ref>. | ||
== [[کارگزاران دولتی]]، شامل [[استانداران]] و [[فرمانداران]] == | == [[کارگزاران دولتی]]، شامل [[استانداران]] و [[فرمانداران]] == | ||