زمین در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۸٬۶۲۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۲
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱۵: خط ۱۵:
# [[مالکیت]] اراضی به دست آمده از راه [[تسلیم]] و [[مصالحه]] [[کافران]] و [[اهل کتاب]] با [[مسلمانان]] - بدون [[جهاد]] [[سپاه اسلام]] - مخصوص [[پیامبر]] و [[حاکم اسلامی]]: «{{متن قرآن|وَأَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُهٰا}}<ref>«و زمین و خانه‌ها و دارایی‌هایشان را و سرزمینی را که بر آن گام ننهاده بودید به شما وانهاد و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره احزاب، آیه ۲۷.</ref>... ؛ {{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ}}<ref>«آنچه خداوند از (دارایی‌های) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما می‌دهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز می‌دار» سوره حشر، آیه ۷.</ref>.
# [[مالکیت]] اراضی به دست آمده از راه [[تسلیم]] و [[مصالحه]] [[کافران]] و [[اهل کتاب]] با [[مسلمانان]] - بدون [[جهاد]] [[سپاه اسلام]] - مخصوص [[پیامبر]] و [[حاکم اسلامی]]: «{{متن قرآن|وَأَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُهٰا}}<ref>«و زمین و خانه‌ها و دارایی‌هایشان را و سرزمینی را که بر آن گام ننهاده بودید به شما وانهاد و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره احزاب، آیه ۲۷.</ref>... ؛ {{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ}}<ref>«آنچه خداوند از (دارایی‌های) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما می‌دهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز می‌دار» سوره حشر، آیه ۷.</ref>.
# مطالعه در [[ملکوت]] [[زمین]]، از راههای [[شناخت]] [[حقانیت]] [[سخنان پیامبر]] و [[قرآن]]: {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ * أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«آیا نیندیشیده‌اند (تا بدانند) که همنشین آنان به هیچ روی دیوانگی ندارد او جز بیم‌دهنده‌ای آشکار نیست * آیا در گستره آسمان‌ها و زمین و هر چیزی که خداوند آفریده است ننگریسته‌اند و در اینکه بسا اجلشان نزدیک شده باشد؛ بنابراین بعد از آن (قرآن) به کدام گفتار ایمان می‌آورند؟» سوره اعراف، آیه ۱۸۴-۱۸۵.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۶۳.</ref>.
# مطالعه در [[ملکوت]] [[زمین]]، از راههای [[شناخت]] [[حقانیت]] [[سخنان پیامبر]] و [[قرآن]]: {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ * أَوَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«آیا نیندیشیده‌اند (تا بدانند) که همنشین آنان به هیچ روی دیوانگی ندارد او جز بیم‌دهنده‌ای آشکار نیست * آیا در گستره آسمان‌ها و زمین و هر چیزی که خداوند آفریده است ننگریسته‌اند و در اینکه بسا اجلشان نزدیک شده باشد؛ بنابراین بعد از آن (قرآن) به کدام گفتار ایمان می‌آورند؟» سوره اعراف، آیه ۱۸۴-۱۸۵.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۶۶۳.</ref>.
==جغرافیای [[ارض]]، در [[قرآن]]==
با مراجعه به کتاب [[شریف]] [[المعجم و المفهرس الالفاظ القرآن الکریم (کتاب)|المعجم و المفهرس الالفاظ القرآن الکریم]] متوجه می‌شویم، که واژه ارض ۴۶۳ بار به صورت ارضُ، ارضِ، ارضَ ارضاً، ارضکم، ارضنا، ارضهم و ارضی به مناسبت‌های مختلف در [[آیات قرآن]] بیان شده است.
موردهای مذکور، درباره مجموعه کره [[زمین]] نیست، بلکه اشاره به وقوع حادثه‌ای است، که در زمین رخ داده و قرآن، بدون ذکر نام محل، از واژه ارض استفاده نموده است.
اتفاقاً در تمام موارد یاد شده، کلمه ارض به طور مفرد بیان گردیده و ما در این گفتار در مورد آن قطعه زمین ارض به [[شناخت]] محل جغرافیایی آن و در صورت [[لزوم]]، به حادثه‌ای که در آن رخ داده به [[اجمال]] اشاره خواهیم نمود.
به منظور رعایت سلسله مراتب سور قرآن، ابتدا واژه ارض را به ترتیب [[سوره‌ها]] [[شناسایی]] می‌کنیم و به توضیح جغرافیایی آنها می‌پردازیم؛ لذا ابتدا آیاتی از [[سوره مبارکه مائده]] را که این واژه، در آن آمده مورد بحث قرار می‌دهیم.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۶.</ref>
�===جغرافیای ارض، در سوره مبارکه مائده===
#{{متن قرآن|يَا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ...}}<ref>«ای قوم من! به سرزمین مقدّسی که خداوند برای شما مقرّر فرموده است وارد شوید و واپس مگرایید که زیانکار گردید» سوره مائده، آیه ۲۱.</ref>.
#{{متن قرآن|قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ...}}<ref>«(خداوند) فرمود: که (آمدن به) این سرزمین چهل سال بر آنان حرام است؛ روی زمین سرگردان می‌شوند، پس بر گروه نافرمانان دریغ مخور» سوره مائده، آیه ۲۶.</ref>.
طبق بیان کتاب نمونه [[بینات]] در [[شأن نزول آیات]] [[آیه]] ۲۱ [[سوره مائده]] هنگامی نازل شد، که [[قوم موسی]]، به او گفته بودند: {{متن قرآن|لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ}}<ref>«هرگز یک (رنگ) خوراک را برنمی‌تابیم» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> سپس [[موسی]] به آنها گفته بود: {{متن قرآن|اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ}}<ref>«به شهری فرود آیید که (آنجا) آنچه خواستید در اختیار شماست» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> یعنی اکنون، که این تقاضا را دارید، به [[شهر]] معروف [[مصر]] فرود آیید، که در آنجا، هر چه بخواهید آماده است.
سپس آنان گفتند: {{متن قرآن|إِنَّ فِيهَا قَوْمًا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا حَتَّى يَخْرُجُوا}}<ref>«گفتند: ای موسی! در آنجا گروهی گردنکش جای دارند و تا آنان از آن بیرون نیایند ما درون آن نخواهیم رفت اما اگر از آنجا بیرون آیند ما درون می‌رویم» سوره مائده، آیه ۲۲.</ref><ref>محمد باقر، محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات، ص۲۸۰.</ref>.
با توجه به [[شأن نزول آیه]]، روشن می‌شود، که بحث و گفتگویی بین [[حضرت موسی]]{{ع}} و [[قوم بنی اسرائیل]]، بر سر تنوع [[غذا]] بوده و لذا حضرت موسی{{ع}} به منظور تأمین خواسته آن [[قوم]]، از آنان خواست تا وارد [[ارض]] مقدسه شوند، تا به خواسته خویش دست یابند، اکنون می‌بایست ما در این بحث، ابتدا به معرفی ارض مقدسه و سپس به توضیح جغرافیایی آن بپردازیم.
به چه محلی، ارض مقدسه گفته می‌شود؟
در [[تفسیر نمونه]]<ref>تفسیر نمونه، جد ۴، ص۲۳۷.</ref>، زیر [[آیه]] ۲۱ [[سوره مبارکه مائده]]، این واژه را مورد بحث و [[تفسیر]] قرار داده و چنین نقل می‌کند:
«در این که ارض مقدسه، که در آیه فوق، به آن اشاره شده، چه نقطه‌ای است؟ [[مفسران]] گفتگوی بسیار کرده‌اند، بعضی آن را [[سرزمین]] [[بیت المقدس]] و بعضی [[شام]] و بعضی دیگر، [[اردن]]، یا [[فلسطین]]، یا سرزمین طور می‌دانند، اما بعید نیست، که منظور از [[سرزمین مقدس]]، تمام منطقه «[[شامات]]» باشد، که با همه این احتمالات سازگار است؛ زیرا این منطقه، به [[گواهی]] [[تاریخ]]، مهد [[پیامبران الهی]] و سرزمین ظهور [[ادیان]] بزرگ و در طول تاریخ، مدت‌ها مرکز [[توحید]] و [[خداپرستی]] و نشر تعلیمات [[انبیاء]] بوده، و به همین جهت، نام «سرزمین مقدس» برای آن [[انتخاب]] شده است، اگرچه گاهی، به خصوص به منطقه «بیت المقدس» نیز، این نام اطلاق می‌شود.
[[قاموس قرآن]] می‌نویسد: «ارض مقدسه در آیه ۲۱ [[مائده]]، سرزمین فلسطین است».
و در بخش اعلام مبهمه، [[کتاب اعلام قرآن]]<ref>اعلام قرآن، ص۷۱۲.</ref>، که نام دو مرد، که [[بنی اسرائیل]] را، به ورود [[ارض]] مقدسه، معرفی می‌کند؛ محل [[سرزمین]] مقدسه را، کنعان یاد کرده است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۶.</ref>
===کنعان کجاست؟===
برخی از [[پژوهشگران]] درباره [[یهود]] ضمن توضیح چهار دوره [[تاریخ]] [[ملت یهود]]، در دوران اول می‌نویسند:
«چون [[ابراهیم]]{{ع}}، از [[مصر]] بازگشت، در سرزمین کنعان یا [[فلسطین]]<ref>فلسطین در زبان عبری به معنی کشور غریبان است.</ref> اقامت گزید»<ref>محمد، خزائلی، اعلام قرآن، ص۶۱۹.</ref>.
[[فرهنگ]] معین زیر واژه کنعان چنین نقل نموده: «کنعان، نام قدیمی فلسطین، یا ارض [[موعود]] [است].
الأب لویس معلوف، در فرهنگ المنجد، می‌نویسد: {{عربی|کنعان (بلاد): منطقه فی آسیا الغربیه (فلسطین و فنیقیه) سکانها، هم الکنعانیون، اسسوا حضاره خاصه و زاولوا التجارة و الصناعة. هی ارض المیعاد التی تحدث عنها الکتاب المقدس}}.
کنعان کشوری است، در منطقه آسیای [[غربی]]، که شامل - فلسطین و فنیقیه - می‌شود و ساکنین آن، کنعانیان هستند، که [[تمدنی]] در آنجا بنا نهادند و [[بازرگانی]] و [[صنعت]] را رونق بخشیدند و آن ارض موعودی است، که [[کتاب مقدس]]، از آن خبر داده است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۷.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۱۲۹

ویرایش