←منابع
(←منابع) |
(←منابع) |
||
| خط ۲۵۹: | خط ۲۵۹: | ||
واژه ارض ده بار در سوره مبارکه عنکبوت آمده است. که فقط یک مورد آن با توجه به مدلول [[آیه]]، مطلق [[زمین]] نیست، که ما در این گفتار به بیان و معرفی آن ارض خواهیم پرداخت. | واژه ارض ده بار در سوره مبارکه عنکبوت آمده است. که فقط یک مورد آن با توجه به مدلول [[آیه]]، مطلق [[زمین]] نیست، که ما در این گفتار به بیان و معرفی آن ارض خواهیم پرداخت. | ||
با توجه به معنی آیه مورد بحث، میتوان ارض را، به معنی مطلق کره زمین دانست و این گونه بیان کنیم: که آنان بر روی زمین [[استکبار]] ورزیدند و یا میتوان با توجه به آیاتی که در بحثهای گذشته، درباره داستان [[موسی]] و [[فرعون]] مورد ارزیابی قرار دادیم؛ به محل ویژه استکبار آنان، یعنی [[سرزمین مصر]] اشاره نماییم و بگوییم غرض از ارض مندرج، در آیه مذکور، سرزمین مصر است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۸۶.</ref> | با توجه به معنی آیه مورد بحث، میتوان ارض را، به معنی مطلق کره زمین دانست و این گونه بیان کنیم: که آنان بر روی زمین [[استکبار]] ورزیدند و یا میتوان با توجه به آیاتی که در بحثهای گذشته، درباره داستان [[موسی]] و [[فرعون]] مورد ارزیابی قرار دادیم؛ به محل ویژه استکبار آنان، یعنی [[سرزمین مصر]] اشاره نماییم و بگوییم غرض از ارض مندرج، در آیه مذکور، سرزمین مصر است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۸۶.</ref> | ||
==جغرافیای [[ارض]]، در [[سوره مبارکه روم]]== | |||
{{متن قرآن|غُلِبَتِ الرُّومُ * فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ}}<ref>«رومیان شکست خوردند * در نزدیکترین سرزمین و آنان پس از شکستشان به زودی پیروز میگردند» سوره روم، آیه ۲-۳.</ref>. | |||
واژه ارض ۱۴ بار، در سوره مبارکه روم بیان شده، که ۱۳ مورد آن اشاره به مطلق ارض است، فقط یک مورد آن، با صفت [[ادنی الارض]] بیان شده، که گویای [[سرزمین]] مخصوصی است و [[آیه]]، درباره آن توضیحی در بر ندارد و ما در این گفتار میبایست؛ با استفاده از اسناد قابل [[اعتماد]]، ارض مذکور، در آیه را مشخص نماییم. | |||
برخی از نویسندگان، با استفاده از [[تفسیر طبری]]<ref>زین العابدین رهنما، تفسیر طبری، ج۲۱، ص۱۶، چاپ مصر، چاپ مصر.</ref> و همچنین از [[تفسیر ابوالفتوح رازی]]<ref>ابوالفتوح رازی، ج۹، ص۳۸، چاپ مرحوم شعرانی، جلد سوم ترجمه قرآن.</ref>، در توضیح [[آیات]] ۲ تا ۴ این [[سوره]] [[مبارکه]]، مینویسد: | |||
«در این آیه و آیه بعد، میگوید ([[رومیان]] مغلوب شدند، یعنی پارسیان، بر رومیان غالب آمدند، در نزدیکترین [[زمین]]، به پایتخت [[روم]]، که [[قسطنطنیه]] بود و رومیان نیز بهزودی، بر پارسیان غالب آیند)». | |||
در [[تفسیر نمونه]]، درباره آیات مورد بحث میخوانیم: «بعد از ذکر [[حروف مقطعه]] میفرماید: رومیان مغلوب شدند - {{متن قرآن|غُلِبَتِ الرُّومُ}} - و این [[شکست]] در سرزمین نزدیکی واقع شده - {{متن قرآن|فِي أَدْنَى الْأَرْضِ}} - نزدیک به شما [[مردم]] [[مکه]]، در شمال [[جزیره عرب]]، در [[اراضی]] [[شام]]، در منطقهای میان [[بصری]] و اذرعارات و از اینجا معلوم میشود، که منظور از ارض روم شرقی است نه روم [[غربی]]. | |||
بعضی از [[مفسرین]]، مانند [[شیخ طوسی]]، در تبیان احتمال داده، که منظور نقطه نزدیکی، به سرزمین [[ایرانیان]] بوده است. یعنی در محلی واقع شده که نزدیکترین نقطه میان [[ایران]] و روم بود، ولی... از جهاتی [[تفسیر]] دوم صحیحتر به نظر میرسد<ref>ناصر، مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۶، ص۳۶۱.</ref>. | |||
برخی از بزرگان<ref>علامه طباطبایی، تفسیر شریف المیزان، ج۳۱، ص۲۴۹.</ref>، در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|غُلِبَتِ الرُّومُ * فِي أَدْنَى الْأَرْضِ}} مرقوم داشته: (کلمه [[روم]]، نام اقوامی از [[انسانها]] است؛ که در ساحل مدیترانه در [[غرب]] [[آسیا]] [[زندگی]] میکنند، در آن ایام این [[اقوام]]، امپراطوری بزرگ و وسیعی تشکیل داده بودند؛ به طوری که دامنه آن، تا حدود [[شامات]] توسعه یافته بود، در ایام [[نزول]] این [[سوره]]، [[جنگی]] بین این امپراطوری و امپراطوری [[ایران]]، در [[سرزمین]] میانه [[شام]] و [[حجاز]]، در گرفته و روم از ایران [[شکست]] خورده بود و ظاهراً مراد به کلمه {{متن قرآن|الْأَرْضِ}} سرزمین حجاز و مراد از {{متن قرآن|أَدْنَى الْأَرْضِ}} نزدیکیهای این سرزمین است). | |||
برخی از [[پژوهشگران]]، زیر واژه روم درباره {{متن قرآن|أَدْنَى الْأَرْضِ}} مینویسد: «مقصود از {{متن قرآن|أَدْنَى الْأَرْضِ}} [[ولایت شام]] و [[فلسطین]] است»<ref>عباس شوشتری، فرهنگ قرآن</ref> | |||
از جمعبندی مستندات این [[پژوهش]]، به این نتیجه میرسیم، که منظور از {{متن قرآن|الْأَرْضِ}}، در [[آیه]] مورد بحث؛ سرزمین حجاز و غرض از {{متن قرآن|أَدْنَى الْأَرْضِ}} سرزمین نزدیک به حجاز است، که منطقهای میان [[بصری]] و اذرعات میباشد، که منظور نهایی آن، روم شرقی، یعنی بیزانس است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۸۷.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||