عصمت از نسیان: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۰۷۹ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۲
خط ۹۴: خط ۹۴:
از جمله [[روایات]] سخیف و جعلی که در پاره‌ای از [[منابع اهل سنت]] نقل شده<ref>ر.ک: سیوطی، الدر المنثور، 1404ق، ج4، ص194و366-368؛ حلبی، السیرة الحلبیه، بیروت، ج1، ص325-326؛ طبری، جامع البیان، 1412ق، ج17، ص131-134؛ ابن‌حجر عسقلانی، فتح الباری، 1379ق، ج8، ص439-440 و...</ref> و گویا دستمایه تردید در [[عصمت پیامبر]] از [[فراموشی]] نیز قرار گرفته، روایتی است که به [[افسانه غرانیق]] [[شهرت]] دارد. بر اساس این [[روایت]]، [[پیامبر]] حدود دو ماه پس از [[هجرت]] [[مسلمانان]] به [[حبشه]] در جمع [[مشرکان]] بود که [[سوره نجم]] بر وی نازل شد. آن حضرت نیز به [[امر الهی]] این [[سوره]] را بر [[مردم]] [[تلاوت]] کرد اما هنگامی که به [[آیه]] نوزدهم و بیستم رسید، تحت‌تأثیر [[شیطان]] قرار گرفت و [[آیات]] نازل شده [[الهی]] را فراموش نمود لذا عباراتی را بر آن سوره افزود که مضمونشان [[تأیید]] بت‌های بزرگ مشرکان و [[امید]] [[شفاعت]] توسط آنها بود: «تِلْکَ الْغَرانیقُ الْعُلی وَإنّ شَفاعَتَهُنَّ لَتُرْتَجی؛ آنها(بت‌های [[لات]] و [[عُزّی]] و [[منات]]) پرندگان زیبای بلند مقامی‌اند و از آنها امید شفاعت می‌رود». با این وجود شب‌ هنگام که [[جبرئیل]] نزد پیامبر{{صل}} آمده و از آن حضرت خواست تا سوره نجم را قرائت کند. پیامبر آن سوره را با همان آیات مذکور قرائت نمود. هنگامی که جبرئیل عبارات «تِلْکَ الْغَرانیقُ الْعُلی وَ اِنّ شَفاعَتَهُنَّ لَتُرْتَجی» را [[انکار]] کرد، پیامبر فرمود: «آیا چیزی به [[خدا]] نسبت دادم که نفرموده است؟» پس از این [[خداوند]] آیات 73 تا 75 [[سوره اسراء]] را به پیامبر [[وحی]] کرد که [[ترجمه]] آن چنین است: «و نزدیک بود که تو را از آنچه به سوی تو وحی کرده‌ایم [[گمراه]] کنند تا غیر از آن را بر ما ببندی و سپس تو را به [[دوستی]] خود گیرند؛ و اگر تو را [[استوار]] نمی‌داشتیم، قطعاً نزدیک بود کمی به سوی آنان متمایل شوی؛ در آن صورت، حتما تو را (عذابی) دو برابر (در) [[زندگی]] و دو برابر (پس از) [[مرگ]] می‌چشانیدیم، آنگاه در برابر ما برای خود [[یاوری]] نمی‌یافتی».<ref>عاملی، سید جعفر مرتضی، الصحیح من سیرة النبی الأعظم، 1415ق، ج3، ص137-138.</ref>.
از جمله [[روایات]] سخیف و جعلی که در پاره‌ای از [[منابع اهل سنت]] نقل شده<ref>ر.ک: سیوطی، الدر المنثور، 1404ق، ج4، ص194و366-368؛ حلبی، السیرة الحلبیه، بیروت، ج1، ص325-326؛ طبری، جامع البیان، 1412ق، ج17، ص131-134؛ ابن‌حجر عسقلانی، فتح الباری، 1379ق، ج8، ص439-440 و...</ref> و گویا دستمایه تردید در [[عصمت پیامبر]] از [[فراموشی]] نیز قرار گرفته، روایتی است که به [[افسانه غرانیق]] [[شهرت]] دارد. بر اساس این [[روایت]]، [[پیامبر]] حدود دو ماه پس از [[هجرت]] [[مسلمانان]] به [[حبشه]] در جمع [[مشرکان]] بود که [[سوره نجم]] بر وی نازل شد. آن حضرت نیز به [[امر الهی]] این [[سوره]] را بر [[مردم]] [[تلاوت]] کرد اما هنگامی که به [[آیه]] نوزدهم و بیستم رسید، تحت‌تأثیر [[شیطان]] قرار گرفت و [[آیات]] نازل شده [[الهی]] را فراموش نمود لذا عباراتی را بر آن سوره افزود که مضمونشان [[تأیید]] بت‌های بزرگ مشرکان و [[امید]] [[شفاعت]] توسط آنها بود: «تِلْکَ الْغَرانیقُ الْعُلی وَإنّ شَفاعَتَهُنَّ لَتُرْتَجی؛ آنها(بت‌های [[لات]] و [[عُزّی]] و [[منات]]) پرندگان زیبای بلند مقامی‌اند و از آنها امید شفاعت می‌رود». با این وجود شب‌ هنگام که [[جبرئیل]] نزد پیامبر{{صل}} آمده و از آن حضرت خواست تا سوره نجم را قرائت کند. پیامبر آن سوره را با همان آیات مذکور قرائت نمود. هنگامی که جبرئیل عبارات «تِلْکَ الْغَرانیقُ الْعُلی وَ اِنّ شَفاعَتَهُنَّ لَتُرْتَجی» را [[انکار]] کرد، پیامبر فرمود: «آیا چیزی به [[خدا]] نسبت دادم که نفرموده است؟» پس از این [[خداوند]] آیات 73 تا 75 [[سوره اسراء]] را به پیامبر [[وحی]] کرد که [[ترجمه]] آن چنین است: «و نزدیک بود که تو را از آنچه به سوی تو وحی کرده‌ایم [[گمراه]] کنند تا غیر از آن را بر ما ببندی و سپس تو را به [[دوستی]] خود گیرند؛ و اگر تو را [[استوار]] نمی‌داشتیم، قطعاً نزدیک بود کمی به سوی آنان متمایل شوی؛ در آن صورت، حتما تو را (عذابی) دو برابر (در) [[زندگی]] و دو برابر (پس از) [[مرگ]] می‌چشانیدیم، آنگاه در برابر ما برای خود [[یاوری]] نمی‌یافتی».<ref>عاملی، سید جعفر مرتضی، الصحیح من سیرة النبی الأعظم، 1415ق، ج3، ص137-138.</ref>.


روشن است که این روایت علاوه بر آنکه به لحاظ سندی مخدوش و مردود است به لحاظ دلالت و محتوا نیز مخالف نص صریح آیاتی است که تسلط شیطان بر پیامبران را انکار نموده است. ضمن آنکه مورد انکار برخی از بزرگان اهل سنت نیز قرار گرفته است.
روشن است که این روایت علاوه بر آنکه به لحاظ سندی مخدوش و مردود است<ref>هیچکدام از روایاتی که به نقل داستان غرانیق پرداخته‌اند، به صحابه پیامبر نمی‌رسند و نزدیک‌ترین راویان به دوره پیامبر، تابعان هستند که هیچکدام پیامبر را درک نکرده و در حین رخ دادن ماجرای مذکور حاضر نبوده‌اند. درباره ابن‌عباس نیز که یکی از راویان این ماجرا است، گفته شده که او در سال سوم قبل از هجرت متولد شده و نمی‌توانسته خود شاهد ماجرا باشد. ر.ک: معرفت، محمدهادی، التمهید، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۲۱.</ref> به لحاظ دلالت و محتوا نیز مخالف نص صریح آیاتی است که تسلط شیطان بر پیامبران را انکار نموده است<ref> ر.ک: سوره نجم، آیات 4-1 و سوره یونس، آیه 15 </ref> ضمن آنکه مورد انکار برخی از بزرگان اهل سنت نیز قرار گرفته است. <ref>ر.ک: ابوحیان، البحر المحیط فی التفسیر، ۱۴۲۰ق، ج۷، ص۵۲۶؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۳۷۱ش، ج۱۳، ص۳۴۵-۳۴۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ۱۴۱۱ق، ج۲۳، ص۲۳۷.</ref>.


== جمع بندی ==
== جمع بندی ==
۱۴٬۲۱۴

ویرایش