افزایش علم معصوم در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

# در برخی از احادیث، روح، منشأ [[علم امام]] معرفی شده است. این [[علم]] به صورت حادث، هر [[زمان]] که احتیاج باشد یا در طول شبانه [[روز]]، توسط [[روح]] در [[اختیار]] [[امام]] قرار می‌گیرد. به این سه [[حدیث]] دقت کنید: [[ابوحمزه]] و [[عبدالله بن طلحه]]، هر یک جداگانه گفته‌اند: از [[امام صادق]] {{ع}} راجع به [[علم امام]] پرسیدم که آیا [[علمی]] است که از کتاب‌هایی که نزد شما است نشأت می‌گیرد یا از روایاتی است که برخی از شما از بعضی دیگر نقل می‌کنید یا [اینکه به گونه‌ای دیگر است. به هرحال] علمی که نزد شماست و به ما انتقال می‌دهید چگونه است؟ حضرت فرمودند: علم امام بسیار فراتر از این حرف‌ها است.... آیا این [[آیه]] را نخوانده‌ای که [[خداوند متعال]] فرمود: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ}}<ref>«و بدین‌گونه ما روحی از امر خویش را به تو وحی کردیم؛ تو نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref> سپس امام فرمود: آیا شما [[گمان]] می‌کنید که او در حالی بود که نمی‌دانست کتاب و [[ایمان]] چیست؟ گفتم: ما این‌گونه [[آیه]] را قرائت می‌کنیم. حضرت فرمودند: آری، [[پیامبر]] {{صل}} در حالی بود که نمی‌دانست کتاب و ایمان چیست تا آن‌که [[خداوند]] آن [[روح]] را به سوی او فرستاد. پس به واسطه آن به او [[فهم]] و [[علم]] را [[تعلیم]] داد<ref>{{متن حدیث|عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَلْحَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} أَخْبِرْنِي يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} عَنِ الْعِلْمِ الَّذِي تُحَدِّثُونَّا بِهِ أَ مِنْ صُحُفٍ عِنْدِكُمْ أَوْ مِنْ رِوَايَةٍ يَرْوِيهَا بَعْضُكُمْ عَنْ بَعْضٍ أَوْ كَيْفَ حَالُ‏ الْعِلْمِ‏ عِنْدَكُمْ‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} الْأَمْرُ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَ أَجَلُّ أَ مَا تَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ أَ مَا تَقْرَأُ {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ}} أَ فَتَرَوْنَ أَنَّهُ كَانَ فِي حَالٍ لَا يَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإِيمَانُ قَالَ قُلْتُ هَكَذَا نَقْرَؤُهَا قَالَ نَعَمْ قَدْ كَانَ فِي حَالٍ لَا يَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإِيمَانُ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ تِلْكَ الرُّوحَ فَعَلَّمَهُ بِهَا الْعِلْمَ وَ الْفَهْمَ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۴۵۹.</ref>. این [[حدیث]] منشأ [[علم امام]] را هیچ یک از [[علوم وراثتی]] یا حتی علومی که [[امام]] از دهان [[مبارک]] [[پدران]] خود شنیده، نمی‌داند، بلکه این دست [[علوم]] را در مقایسه با علم امام ناچیز می‌شمرد و [[علم حقیقی]] و اعظم امام را [[علمی]] معرفی می‌کند که از طریق روح به امام لحظه به لحظه می‌رسد. امثال این حدیث به خوبی با مجموعه [[احادیث]] [[افزایش علم امام]] همسو است.

# [[عبدالله بن نجاشی]] از [[امام صادق]] {{ع}} نقل کرده که فرمودند: "به [[خدا]] قسم در بین ما کسی هست که [[علم]] در گوش او طنین‌انداز می‌شود و در قلبش اثرگذارده و جای می‌گیرد و [[ملائکه]] با وی [[مصافحه]] می‌کنند. گفتم: در گذشته این چنین بوده یا اکنون نیز هست؟ حضرت فرمودند: نه هم‌اکنون این چنین است. دوباره پرسیدم: در گذشته این چنین بوده یا اکنون نیز هست؟ حضرت فرمودند: ای [[پسر نجاشی]]! به خدا قسم هم‌اکنون این چنین است؛ تا آن‌که حضرت سه بار این جمله را فرمودند"<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ النَّجَاشِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: قَالَ فِينَا وَ اللَّهِ مَنْ‏ يُنْقَرُ فِي‏ أُذُنِهِ‏ وَ يُنْكَتُ فِي قَلْبِهِ وَ تُصَافِحُهُ الْمَلَائِكَةُ قُلْتُ كَانَ أَوِ الْيَوْمَ قَالَ بَلِ الْيَوْمَ فَقُلْتُ كَانَ أَوِ الْيَوْمَ قَالَ بَلِ الْيَوْمَ وَ اللَّهِ يَا ابْنَ النَّجَاشِيِّ حَتَّى قَالَهَا ثَلَاثاً}}؛ مفید، محمد بن محمد، اختصاص، ص۲۸۶.</ref>.

# [[حدیث]] دیگری که آن را نیز حسن بن عباس بن حریش از امام جواد {{ع}} درباره شب قدر نقل کرده است؛ به جملات آغازین آن بنگرید: حضرت فرمودند: "مطمئناً خداوند از آغاز که [[دنیا]] را آفرید، شب قدر را نیز آفرید و قطعاً در همان شب، نخستین [[نبیّ]] و نخستین [[جانشین]] را آفرید. خداوند این چنین مقدر کرده که در هر سال تا سال [[آینده]]، یک شب وجود داشته باشد که در آن، جزئیات رخدادها را [بر [[پیامبران]] و یا [[جانشینان]] آنان] نازل کند. کسی که این رویداد را در شب قدر [[انکار]] کند، علم خدای را مردود دانسته است؛ زیرا پیامبران، [[رسولان]] و محدَّثان [که [[علوم الهی]] را از طریق [[ارتباط با فرشتگان]] دریافت می‌کنند]، پا برجا نمی‌مانند، مگر آن‌که به واسطه علومی که در آن شب برای آنها آورده می‌شود، [[حجت]] و دلیلی بر آنها وجود داشته باشد؛ همراه با حجت و دلیلی که [[جبرئیل]] برای آنان می‌آورد..."<ref>{{متن حدیث|وَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ: لَقَدْ خَلَقَ اللَّهُ جَلَّ ذِكْرُهُ- لَيْلَةَ الْقَدْرِ أَوَّلَ مَا خَلَقَ الدُّنْيَا وَ لَقَدْ خَلَقَ فِيهَا أَوَّلَ نَبِيٍّ يَكُونُ وَ أَوَّلَ وَصِيٍّ يَكُونُ وَ لَقَدْ قَضَى أَنْ يَكُونَ فِي كُلِّ سَنَةٍ لَيْلَةٌ يَهْبِطُ فِيهَا بِتَفْسِيرِ الْأُمُورِ إِلَى مِثْلِهَا مِنَ السَّنَةِ الْمُقْبِلَةِ مَنْ جَحَدَ ذَلِكَ فَقَدْ رَدَّ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَهُ لِأَنَّهُ لَا يَقُومُ الْأَنْبِيَاءُ وَ الرُّسُلُ وَ الْمُحَدَّثُونَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ عَلَيْهِمْ حُجَّةٌ بِمَا يَأْتِيهِمْ فِي تِلْكَ اللَّيْلَةِ مَعَ الْحُجَّةِ الَّتِي يَأْتِيهِمْ بِهَا جَبْرَئِيلُ {{ع}}...}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۵۰.</ref>.