اسماعیل بن عیسی: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۲۲ دسامبر ۲۰۲۲
جز
جایگزینی متن - 'وحید بهبهانی' به 'وحید بهبهانی'
جز (جایگزینی متن - 'وحید بهبهانی' به 'وحید بهبهانی')
خط ۵: خط ۵:
اکثر روایت‌های وی سؤالاتی است که از [[امام رضا]] {{ع}} پیرامون مسائل [[فقهی]] داشته است که شامل [[نماز]]، [[ذبح]] [[کفار]] و [[مشرکین]]، [[شهادت]] [[زنان]]، [[احکام]] [[ماه رمضان]] و... می‌شود<ref>تهذیب الأحکام، ج۲، ص۱۶۷؛ الإستبصار، ج۲، ص۸۵؛ ج۳، ص۲۵؛ منتهی المطلب، ج۹، ص۷۴؛ وسائل الشیعة، ج۲۸، ص۳۷۹.</ref>.
اکثر روایت‌های وی سؤالاتی است که از [[امام رضا]] {{ع}} پیرامون مسائل [[فقهی]] داشته است که شامل [[نماز]]، [[ذبح]] [[کفار]] و [[مشرکین]]، [[شهادت]] [[زنان]]، [[احکام]] [[ماه رمضان]] و... می‌شود<ref>تهذیب الأحکام، ج۲، ص۱۶۷؛ الإستبصار، ج۲، ص۸۵؛ ج۳، ص۲۵؛ منتهی المطلب، ج۹، ص۷۴؛ وسائل الشیعة، ج۲۸، ص۳۷۹.</ref>.


در مورد اسماعیل بن عیسی در هیچ یک از منابع رجالی صحبتی به میان نیامده است و فردی [[مجهول الحال]] قلمداد می‌شود<ref>تنقیح المقال، ج۱۰، ص۲۷۰.</ref>. اما نکته قابل توجه در مورد وی یکی دانستن اسماعیل با فرد دیگری است که [[وحید]] بهبهانی وی را ملقب به سندی دانسته است<ref>تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۲، ۲۵۴؛ منتهی المقال، ج۲، ص۸۰؛ ج۵، ص۲۰.</ref>. [[سندی بن عیسی]] از [[موالی]] [[علی بن یقطین]] بوده که میان آنان به [[اسماعیل]] [[شهرت]] یافته است<ref>تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۲، ۲۵۴.</ref>. [[علامه مجلسی]] در الوجیزة وی را [[ممدوح]] دانسته<ref>الوجیزة، ص۲۲۱.</ref> اما در روضة المتقین آن را [[حسن]] دانسته است<ref>روضة المتقین، ج۱۴، ص۵۶.</ref>. [[علامه حلی]] طریق [[شیخ صدوق]] به [[روایت‌ها]] وی را صحیح دانسته است<ref>خلاصة الأقوال، ص۴۳۹.</ref>. اما برخی از [[علمای علم رجال]] این نظر را خالی از اشکال نمی‌دانند<ref>قاموس الرجال، ج۲، ص۹۶.</ref>؛ چراکه اسماعیل خود فرد مجهولی است و اگر [[مجلسی]] طریق [[صدوق]] را به او حسن می‌داند دلیلی بر ممدوح بودن وی نمی‌گردد. از طرفی [[مرحوم خویی]] دلیلی بر این که اسماعیل بن عیسی و سندی یک فرد مشترک باشند، نمی‌بیند <ref>معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۷۸.</ref>. برخی نام [[علی بن اسماعیل]]، پسر اسماعیل، را [[علی بن سندی]] دانسته و [[لقب]] اسماعیل را سندی بیان کرده‌اند<ref>منتهی المقال، ج۴، ص۳۵۴؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۲.</ref> که این دلالتی بر اینکه همان ابن‌عیسی باشد، ندارد. چنانچه تستری در قاموس الرجال نیز به این نکته اشاره کرده و با این سؤال پاسخ می‌گوید که از کجا مشخص می‌شود این اسماعیل، [[پدر]] علی بن اسماعیل باشد؟ از طرفی غیر از [[وحید]] بهبهانی فرد دیگری به این مطلب اشاره نکرده است<ref>قاموس الرجال، ج۲، ص۹۶-۹۷.</ref>، تا جایی که کسانی همچون [[نجاشی]] نام سندی بن عیسی را آورده اما اشاره‌ای به این مطلب نکرده است <ref>رجال النجاشی، ص۱۸۶.</ref> و بعدها به [[تبعیت]] از وحید بهبهانی ذیل سندی بن عیسی نام اسماعیل بن عیسی را نیز ذکر کرده‌اند<ref>منتهی المقال، ج۳، ص۴۱۶.</ref>.
در مورد اسماعیل بن عیسی در هیچ یک از منابع رجالی صحبتی به میان نیامده است و فردی [[مجهول الحال]] قلمداد می‌شود<ref>تنقیح المقال، ج۱۰، ص۲۷۰.</ref>. اما نکته قابل توجه در مورد وی یکی دانستن اسماعیل با فرد دیگری است که [[وحید بهبهانی]] وی را ملقب به سندی دانسته است<ref>تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۲، ۲۵۴؛ منتهی المقال، ج۲، ص۸۰؛ ج۵، ص۲۰.</ref>. [[سندی بن عیسی]] از [[موالی]] [[علی بن یقطین]] بوده که میان آنان به [[اسماعیل]] [[شهرت]] یافته است<ref>تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۲، ۲۵۴.</ref>. [[علامه مجلسی]] در الوجیزة وی را [[ممدوح]] دانسته<ref>الوجیزة، ص۲۲۱.</ref> اما در روضة المتقین آن را [[حسن]] دانسته است<ref>روضة المتقین، ج۱۴، ص۵۶.</ref>. [[علامه حلی]] طریق [[شیخ صدوق]] به [[روایت‌ها]] وی را صحیح دانسته است<ref>خلاصة الأقوال، ص۴۳۹.</ref>. اما برخی از [[علمای علم رجال]] این نظر را خالی از اشکال نمی‌دانند<ref>قاموس الرجال، ج۲، ص۹۶.</ref>؛ چراکه اسماعیل خود فرد مجهولی است و اگر [[مجلسی]] طریق [[صدوق]] را به او حسن می‌داند دلیلی بر ممدوح بودن وی نمی‌گردد. از طرفی [[مرحوم خویی]] دلیلی بر این که اسماعیل بن عیسی و سندی یک فرد مشترک باشند، نمی‌بیند <ref>معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۷۸.</ref>. برخی نام [[علی بن اسماعیل]]، پسر اسماعیل، را [[علی بن سندی]] دانسته و [[لقب]] اسماعیل را سندی بیان کرده‌اند<ref>منتهی المقال، ج۴، ص۳۵۴؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۲.</ref> که این دلالتی بر اینکه همان ابن‌عیسی باشد، ندارد. چنانچه تستری در قاموس الرجال نیز به این نکته اشاره کرده و با این سؤال پاسخ می‌گوید که از کجا مشخص می‌شود این اسماعیل، [[پدر]] علی بن اسماعیل باشد؟ از طرفی غیر از [[وحید بهبهانی]] فرد دیگری به این مطلب اشاره نکرده است<ref>قاموس الرجال، ج۲، ص۹۶-۹۷.</ref>، تا جایی که کسانی همچون [[نجاشی]] نام سندی بن عیسی را آورده اما اشاره‌ای به این مطلب نکرده است <ref>رجال النجاشی، ص۱۸۶.</ref> و بعدها به [[تبعیت]] از وحید بهبهانی ذیل سندی بن عیسی نام اسماعیل بن عیسی را نیز ذکر کرده‌اند<ref>منتهی المقال، ج۳، ص۴۱۶.</ref>.


نمازی در کتاب خود اسماعیل را جزو مشیخه کتاب صدوق قرار داده و وی را دارای کتاب و یکی از صاحبان اصول دانسته است<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۶۵۸.</ref>. شاید این احتمال را از عبارت «مسائل اسماعیل بن عیسی» در [[روایت]] مملوک<ref>الکافی، ج۷، ص۲۶۱.</ref> برداشت کرده باشد که به نظر می‌رسد [[اشتباه]] باشد زیرا [[صدوق]] وی را جزو مشیخه آورده اما [[کتابی]] برای او نام نبرده در حالی که در مقدمه کتابش ذکر کرده: «تمامی آنچه در این [[کتاب ذکر]] شده دریافت شده از اصول مشهوری است که همه به آن [[اعتماد]] دارند»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳-۴.</ref> که در ادامه نام چند کتاب را ذکر می‌کند اما اسمی از [[اسماعیل بن عیسی]] نمی‌برد.<ref>[[مرضیه شریفی|شریفی، مرضیه]]، [[اسماعیل بن عیسی - شریفی (مقاله)|مقاله «اسماعیل بن عیسی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]] ص ۲۳۸.</ref>
نمازی در کتاب خود اسماعیل را جزو مشیخه کتاب صدوق قرار داده و وی را دارای کتاب و یکی از صاحبان اصول دانسته است<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۶۵۸.</ref>. شاید این احتمال را از عبارت «مسائل اسماعیل بن عیسی» در [[روایت]] مملوک<ref>الکافی، ج۷، ص۲۶۱.</ref> برداشت کرده باشد که به نظر می‌رسد [[اشتباه]] باشد زیرا [[صدوق]] وی را جزو مشیخه آورده اما [[کتابی]] برای او نام نبرده در حالی که در مقدمه کتابش ذکر کرده: «تمامی آنچه در این [[کتاب ذکر]] شده دریافت شده از اصول مشهوری است که همه به آن [[اعتماد]] دارند»<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳-۴.</ref> که در ادامه نام چند کتاب را ذکر می‌کند اما اسمی از [[اسماعیل بن عیسی]] نمی‌برد.<ref>[[مرضیه شریفی|شریفی، مرضیه]]، [[اسماعیل بن عیسی - شریفی (مقاله)|مقاله «اسماعیل بن عیسی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]] ص ۲۳۸.</ref>
۲۲۴٬۹۹۹

ویرایش